---

(31/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ
(ਮੋਬ: ) ੯੮੫੫੪-੮੦੭੯੭

ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀਉ,
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ।।
ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ `ਤੇ ੩੦ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪਾਏ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਆ ਹੈ “ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ ‘ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇਂਦੇ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ (ਸਮੇਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ)। ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੇ ਲਗਭਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱੜ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵੀਰ ਜੀ ਸਮੇਤ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਲਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਗਰਲੇ ਨਾਨਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਸਵਈਏ ਦੀਆਂ ਤੁੱਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਗਰਲੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੇ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਨਕ ‘ਕਵੀ ਛਾਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ, ਭਾਵ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ‘ਦਰਪਣ ‘ਵਿਚਲੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਮੰਨ ਹੀ ਗਏ ਹਨ।”
ਵੀਰ ਜੀ ਸ਼ਾਇਦ ਤਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤਹਾਡੇ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ `ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਫ਼ੋਨ `ਤੇ ਹੋਈ ਨਿਜੀ ਗਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਦੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧਾਰ `ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਰਪਣ “ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੋਧ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਜਰੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾਂ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿਆਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਟੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਣਾਂ `ਚੋਂ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੋਈ ਟੀਕਾ ਜਾਂ ਵਿਆਰਣ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂਪਦ ਸਬੰਧੀ ਜੇ ਕਰ ਤੁਸੀਂ, ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਉਲਟ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਮੁੱਚੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਟੀਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਵਿਆਕਰਣ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿਰ ਸਿਰਫ ੧੦ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲੋਂ ਗੁਰੂਪਦ ਕੱਟਣ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖ਼ਾਸ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਬਦਲਣੇ ਸਿਆਣਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਵੀਚਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਰਥ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੇਰੇਦਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਗਲਤ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਹੈ। ਡੇਰੇਦਾਰ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਜੇ ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਰਾਹ ਫੜ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਹੱਕ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਸੋ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਵੀ ਉਕਤਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਣ ਨੁੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਨਾਨਕ ਸਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂਪਦ ਵਰਤਣ ਦੇ ਹਾਮੀ ਲੇਖਕ “ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ‘ਦਰਪਣ ‘ਵਿਚਲੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਮੰਨ ਹੀ ਗਏ ਹਨ। “ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਫ਼ੋਨ `ਤੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਥੋਂ “ਗੁਰੁ ਅਰਜੁਨੁ, ਘਰਿ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ, ਭਗਤ ਉਤਰਿ ਆਯਉ।। “ਦੇ ਅਰਥ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸ ਸਕੇ। ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਕੱਢ ਲਈਏ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਉਕਤ ਤੁਕ ਦਾ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰੀ ਅਰਥ ਹੁਣ ਦੱਸ ਸਕੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ `ਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸੁਰ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ:-
ਬੀਸ ਬਿਸਵੇ ਗੁਰ ਕਾ ਮਨੁ ਮਾਨੈ।। ਸੋ ਸੇਵਕੁ ਪਰਮੇਸੁਰ ਕੀ ਗਤਿ ਜਾਨੈ।।
ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੁ, ਜਿਸੁ ਰਿਦੈ ਹਰਿ ਨਾਉ।। ਅਨਿਕ ਬਾਰ ਗੁਰ ਕਉ ਬਲਿ ਜਾਉ।।
ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮੇਸੁਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹਮ ਮਹਿ ਜਨੁ, ਜਨ ਮਹਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ।। ਏਕਹਿ ਆਪਿ, ਨਹੀ ਕਛੁ ਭਰਮੁ।।
ਸਹਸ ਸਿਆਨਪ ਲਇਆ ਨ ਜਾਈਐ।। ਨਾਨਕ, ਐਸਾ ਗੁਰੁ, ਬਡਭਾਗੀ ਪਾਈਐ।। ੩।।
ਜੇਕਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼ ਦੇ ਨਿਰਗੁਨ ਅਤੇ ਸਰਗੁਨ ਦੋ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:-
ਕਲਾ ਧਾਰਿ, ਜਿਨਿ ਸਗਲੀ ਮੋਹੀ।। ਨਿਰਗੁਨੁ ਆਪਿ, ਸਰਗੁਨੁ ਭੀ ਓਹੀ।।
ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ? ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਪਾਏ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਕਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਐਸੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਕੀਤਿਆਂ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਅਗਵਾਈ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ੧੦ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ੨੩੯ ਸਾਲ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਅਮਲੀ ਜੀਵਨ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਅਗਵਾਈ ਲੈ ਸਕਣ। ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਸਾਰੇ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਸ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ੧੭੦੮ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਦੇ ਕੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਾਨਕ ਦੇ ੧੦ ਸਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਰੂਪ ਕਿਸ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸਰੂਪ ਕਿਸੇ ਮਨੁਖ ਦੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਈਸ਼ਵਰੀ ਜੋਤ ਦੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਨਕ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਜੋਤ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਰਜ਼ ਹੈ?
ਨਾਨਕ ਸਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰੂਪਦ ਨਾਂ ਵਰਤਣ ਦੇ ਹਾਮੀ ਵੀਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਦਲੀਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ੧੦ ਦੇਹਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਿਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਡੰਮ ਦੀ ਫੌਜ ਪੰਜਾਬ `ਚ ਵਧਫੁਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ੧੦ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਵੀਰ ਜੀ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਅੰਗ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਹੈ ਸਾਡੇ ਮੰਨਣ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਰਹੇ ਕਿ ਕੋਈ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਬਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਕਿਉਂ? ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਭੀ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਧਾਨ ਖਾ ਕੇ ਐਸ਼ ਪ੍ਰਸਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਠੀ ਚਾਪੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮੌਕੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਹੱਥੀ ਜੰਤਾ `ਤੇ ਕਹਿਰ ਢਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ‘ਪਾਪ ਕੀ ਜੰਞ ਲੈ ਕਾਬਲਹੁ ਧਾਇਆ ਜੋਰੀ ਮੰਗੈ ਦਾਨੁ ਵੇ ਲਾਲੋ।।' ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਹੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮੁੰਜ ਕੁੱਟ ਕੇ ਲੰਗਰ ਚੋਂ ਪਸ਼ਾਦਾ ਛਕਣ ਵਾਲੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਹੀ ਸਨ। ਰਾਣਾ ਰੰਕ ਬਾਰਬਰੀ ਦੇ ਅਸੂਲ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਜਾਮਾਂ ਪਹਿਨਾਉਣ ਲਈ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਕਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਲੰਗਰ ਛਕਣ ਲਈ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਹੀ ਸਨ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋਕਲਾਜ ਨੂੰ ਪਰੇ ਸੁੱਟ ਕੇ 'ਹਮ ਰੁਲਤੇ ਫਿਰਤੇ, ਕੋਈ ਬਾਤ ਨ ਪੂਛਤਾ, ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਸੰਗਿ, ਕੀਰੇ ਹਮ ਥਾਪੇ।।' ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਹੀ ਸਨ। ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਆਈ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੁੱਠੀ ਚਾਪੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦੇਗ਼ `ਚ ਉਬਾਲੇ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਤੱਤੀ ਤਵੀ `ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਰ `ਚ ਗਰਮ ਰੇਤ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਹੀ ਪਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੈਦ `ਚੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਅੱਗੇ ੨੨ ਹਿੰਦੂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਕੇ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤੁਕ ਬਦਲਣ `ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਰਾਏ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਤਿਆਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ੭-੮ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੈਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜਦੀ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਲਈ ਖੁਦ ਚੱਲ ਕੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਹੌਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲ ਸਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ‘ਇਨ ਪੁਤਰਨ ਕੇ ਸੀਸ ਪਰ ਵਾਰ ਦੀਏ ਸੁਤ ਚਾਰ।। ਚਾਰ ਮੁਏ ਤੋ ਕਿਆ ਭਇਆ ਜੀਵਤ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ।। ‘ਕਹਿਣਾ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਡੰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਗੁਣ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ੧੦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਡਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ੧੦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਆਖਣਾ ਪਏਗਾ?
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ
(ਮੋਬ: ) ੯੮੫੫੪-੮੦੭੯੭

(ਨੋਟ:- ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਫੂਨ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਤੇ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟੀ-ਕਰਨ ਪਾ ਦੇਣਾ-ਸੰਪਾਦਕ)

********************************************

ਜਿਹੜਾ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਸਤੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਪੀਓ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਿੱਖ ਬਣੋਗੇ
: ਪ੍ਰੋ. ਧੂੰਦਾ
*ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆਂ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲਾਲਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੁਲਾ ਨਾ ਸਕੇ।
*ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਸਿਰਫ ੪ ਟਰੱਕ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਡੋਲ ਜਾਵੇ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਮੰਨਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ੪ ਟਰੱਕ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਕਟ ਲੈ ਕੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰਦਾ।
ਬਠਿੰਡਾ, ੩੧ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਜਿਹੜਾ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਸਤੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਪੀਓ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਿੱਖ ਬਣੋਗੇ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਥਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ: ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਹੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਟਾਈਮ ਟੀਵੀ ਤੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰ ਦੀ ਪਉੜੀ ‘ਸੁਣੀ ਪੁਕਾਰ ਦਾਤਾਰ ਪ੍ਰਭ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਜਗ ਮਾਹਿੰ ਪਠਾਯਾ।। ਚਰਨ ਧੋਇ ਰਹਿਰਾਸ ਕਰ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਪੀਲਾਯਾ।। ` ਤੋਂ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵਾਰਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁਰ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਪੂਰਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ‘ਪੰਜ ਪਿਆਲੇ ਪੰਜ ਪੀਰ ਛਟਮ ਪੀਰ ਬੈਠਾ ਗੁਰ ਭਾਰੀ।। ` ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ `ਚਰਨ` ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਹਨ। ‘ਹਿਰਦੈ ਚਰਣ, ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ, ਨਾਨਕ ਬਾਂਧਿਓ ਪਾਲ` (ਪੰਨਾ ੬੮੦) ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਹੇ ਨਾਨਕ ਇਹ ਗੱਲ ਘੁੱਟ ਕੇ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ‘ਸਬਦੁ ਗੁਰੂ, ਸੁਰਤਿ ਧੁਨਿ ਚੇਲਾ।। ` ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼, ‘ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹੈ ਬਾਣੀ, ਵਿਚਿ ਬਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਾਰੇ।। ` ‘ਸਤਿਗੁਰ ਬਚਨ, ਬਚਨ ਹੈ ਸਤਿਗੁਰ, ਪਾਧਰੁ ਮੁਕਤਿ ਜਨਾਵੈਗੋ।। ` ‘ਸਤਿਗੁਰ ਬਚਨੁ, ਬਚਨੁ ਹੈ ਨੀਕੋ, ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪਾਵੈਗੋ।। ` ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ। ਤੀਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਚਰਣ ਧੋ ਕੇ ਪੀਓ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਹੀ ਕਿਹਾ ‘ਆਵਹੁ ਸਿਖ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕੇ ਪਿਆਰਿਹੋ ਗਾਵਹੁ ਸਚੀ ਬਾਣੀ।। ` ਇਸ ਲਈ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਘਰ `ਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ ਸੋ `ਚਰਨ ਧੋਇ ਰਹਿਰਾਸ ਕਰ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਪੀਲਾਯਾ।। ` ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ/ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵੀਚਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਪਾਉੜੀ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝਿਆਂ ਖੂਬ ਵਰਤਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋ ਧੋ ਕੇ ਪਿਲਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਬਾਥ ਰੂਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਚੁਬੱਚੇ ਬਣਾ ਲਏ ਤੇ ਨਹਾਉਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮੈਲ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲੋਕ ਬੋਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ, ਸਮਝਣ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਮਝ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੋਰੀਆ ਫੁਲਕਾ ਨਹੀਂ ਚਲੇਗਾ।
ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਟੀਵੀ ਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਜਿਹੜਾ ਕਹਿ ਰਿਹ ਸੀ ਕਿ ਉਂਝ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਅੰਤ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨ `ਤੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਪਰ ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੈ ਇਹ ਲਾਕਟ ਲੈ ਕੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ ਮੇਰੇ ਵਾਰੇ ਨਿਆਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਲਾਕਟ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਓ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆਂ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲਾਲਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੁਲਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਸਿਰਫ ੪ ਟਰੱਕ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਡੋਲ ਜਾਵੇ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਮੰਨਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ੪ ਟਰੱਕ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਕਟ ਲੈ ਕੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰਦਾ।

---

(31/12/10)
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਸੱਜਣੋਂ!
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ॥

ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ:. . ? ? ? … ਸਿੰਘ ਜੀ!
ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ‘ਗੁਰੂ ਪਦ’ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਹਿੱਤ ਅੱਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡੇਢ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿੰਨੀਂ ਦੇਰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਨੂੰ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਜਾਮੇਂ’ ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਰਹੋਗੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਖਿਚੜੀ ਪਕਾਉਂਦੇ ਰਹੋਗੇ ਇਹ ‘ਨਾਜ਼ੁਕ’ ਮੁੱਦਾ ਜਨਤਕ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਚਾਹੇ ਇਸ ਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਇਹ ਤ੍ਰੇੜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੀ ਰਹੇਗੀ।
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਈ-ਮੇਲ ਦੇ ਜਰੀਏ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈ-ਮੇਲ ਤੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਪਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸਾਰਾ ਦਰਪਣ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਮਸਲਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਜਿੱਠੋ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਾਲੇ ਮਸਲੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਗ਼ਲਤ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਸੀ। ‘ਖਾਲਸਾ ਨਿਊਜ਼’ ਤੇ ਵੀ 04-10-10 ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਛਪੇ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਪਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੀਤੇ ਅਰਥਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਣ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਦੂਸਰਾ ਜਿਹੜਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ਲਤ ਸਿੱਧ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਇਸ ਤੇ ਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ “ਗੁਰੂ” ਪਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿੰ: ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਜੰਮੂ)! ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਪੱਤਰ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਥਾ (ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਹੈ) ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ “ਪ੍ਰਿੰ: “ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਕਾਲੇਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੀਂ ਦੇਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ “ਮੁਖੀ” ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ, ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ‘ਵੱਲੋਂ- ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ’ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖਤ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਉਤਰਦਾਈ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਜਿੰਨੀਂ ਦੇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁਖੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ!
ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੱਤਰ ‘ਗੁਰੂ ਪਦ’ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਗੇ ਤੋਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤਲਬ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਕੁੱਝ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਣ ਅਤੇ ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਨੀਂ ਜੀ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

---

(31/12/10)
ਕਵਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ

ਇੱਕ ਕਲੰਡਰ ਬਦਲਿਆ
-ਕਵਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ
ਪੁੱਛ ਲਵਾਂ ਅੱਜ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਨੂੰ,
ਕੀ ਲਿਆਇਐਂ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲਕੋ ?
ਵਧਾਈਆਂ ਮਿੱਤਰ ਸੱਜਣ ਵੰਡਦੇ,
ਭੇਦ ਦੱਸ ਤੂੰ ਵੀ ਹੌਲਾ ਹੋ |

ਦਸੰਬਰ ਰਾਤ ਅੱਧੀ 'ਕੱਤੀਵੀਂ,
ਕੀ ਜਾਣਾ ਕੋਈ ਵਕ਼ਤ ਖਲੋ?
ਮੁੜ੍ਹ ਸੂਰਜ ਫ਼ੇਰ ਵੀ ਚੜ੍ਹਸੀ,
ਧੁੱਪ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਹੀ ਜਲੋ |

ਮੈਂ ਕੱਲ ਵੀ ਭੁੱਖਾ ਮਰਾਂਗਾ,
ਹਾਕਮ ਕਰੂਗਾ ਉਹੀ ਧ੍ਰੋਹ |
ਮੇਰੀ ਰੋਟੀ ਖੋਹ ਵੇਚ ਕੇ,
ਪਿਆਲੇ ਸੁਰਾ ਦੇ ਭਰ ਲੋ |

ਨੰਗਾ ਅੱਜ ਵੀ ਕੱਲ ਵੀ ਰਹਾਂਗਾ,
ਮਾਲਕੋ ਕੁਰਸੀ ਦਾ ਰੱਜ ਕਰੋ !
ਮੇਰੇ ਤਨ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਕੱਟ ਕੇ,
ਹੁਣ ਮਹਿੰਗਾ ਨੰਗੇਜ਼ ਧਰੋ !

ਧਰਮ ਉਵੇਂ ਹੀ ਬਜਾਰਾਂ ਵਿਕੇਗਾ,
ਵੋਟ-ਨੋਟ ਧਾਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋ |
ਹਰਿ, ਮੁਹੰਮਦ, ਮਸੀਹ, ਅਕਾਲ,
ਜਾਣੇ ਲੜ੍ਹ-ਲੜ੍ਹ ਸ਼ੁਦਾਈ ਹੋ |

ਸਾਧ ਲਾਣਾ ਰਈਅਤ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ,
ਮਾਣੂੰਗਾ ਭੋਰਿਆਂ ਦਾ ਜਲੋਅ |
ਰਾਤ ਆਖਣਗੇ ਚਿਮਟੇ ਕੁੱਟ ਕੇ,
ਰੱਬਾ ਤੂੰ ਵੀ ਬੌਲਾ ਹੋ !

ਘੁੱਪ ਹਨੇਰੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕੋਈ ਚਿੱਟਾ,
ਕਰੂ ਕਿਸੇ ਅਬਲਾ ਨਾਲ ਧ੍ਰੋਹ |
ਮੁੜ੍ਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਿਸ ਸਵੇਰ ਨਾਲ,
ਜਾਣਾ ਫ਼ੇਰ ਚਿੱਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੋ |

ਅੱਜ ਵੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਚੀਕੂਗੀ,
ਜਿਹਨੂੰ ਅੰਦਰੇ ਹੀ ਦੇਣਾ ਕੋਹ |
ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਫ਼ਿਰ 'ਟਰਾਈ' ਹੋਊਗੀ,
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚੱਲੂ ਇਹੀ ਜੰਮਣ-ਮੋਅ |

ਇੱਕ ਉਸੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜੂਗੀ,
ਦਾਜ ਦੀ ਮੁੱਕੀ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜੋ |
ਪਾਲ ਕੇ ਜਿਹਨਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਵੱਡੀ,
ਲਾਸ਼ ਵੀ ਢੋਣਗੇ ਹੁਣ ਬਸ ਓਹ |

ਪੁੱਤ ਗਰੀਬ ਦੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮਰਨਾ,
ਹੋਣੀ ਜਦ ਕੁਰਸੀਆਂ ਦੀ ਖਿੱਚ-ਖੋਹ |
ਲੋਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਬਣਨੀਆਂ,
ਲ਼ਹੂ ਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੀ ਪੀਵਣ ਉਹ |

ਲੁਕਾਈ ਉੱਦਾਂ ਹੀ ਸੜ੍ਹ ਰਹੀ,
ਮੈਥੋਂ ਹੁੰਦਾ ਨੀ ਝੂਠਾ ਝਲੋਅ |
ਵਧਾਈਆਂ ਮੈਂ ਨਾ ਵੰਡ ਸਕਾਂ,
ਕਿੰਝ ਨੱਚਾਂ ਅੱਜ ਕਮਲਾ ਹੋ ?

ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨਾ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਹੈ,
ਮੁੱਦੇ, ਹਨੇਰੇ ਸਭ ਉਹੀ ਉਹ |
'ਕੰਵਲ' ਇੱਕ ਕਲੰਡਰ ਬਦਲਿਆ,
ਜੀਵਨ ਉਹੀ ਰਹਿਣਾ, ਹੈ ਸੀ ਜੋ |

---

(30/12/10)
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਸੱਜਣੋਂ!

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ॥

ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ!

ਤੁਸੀਂ ਗੁਰ-ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਨੂੰ (ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ) ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹੋ। ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਗਿਣ ਰਹੇ ਹੋ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਕਸਦ ਦੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਅਵਧੀ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਤ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਲੋਕ ਭਲਾਈ/ਧਰਮ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਗਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ‘ਸ਼ਹੀਦੀ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ‘ਸਜ਼ਾ’ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਕੋਈ ਸਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਘਰ ਬੈਠੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਹਿਣਾ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਜੰਤਾ ਤੇ ਲੱਗੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਵਾਜ ਉਠਾਈ ਤਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਗੁਰੂ ਤੇਗਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ (ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬੇਸ਼ਕ ਸ਼ਹੀਦ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਸਜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ) ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪ ਚੱਲ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਗਏ ਸੀ (ਬੇਸ਼ਕ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ)। ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪ ਚੱਲਕੇ ‘ਮੌਤ ਦੀ ਸਜਾ’ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੱਤਰ ਲੰਮਾਂ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ‘ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਮੌਤ’ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੱਖਰੇ ਲੇਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਛਪ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਜਾ:

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: “ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਜਾ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦਵਾਉਣ ਵਾਲਿਓ! …”।

ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਮੈਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫ਼ਲ਼ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਕਿ “ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਧਾਂਤ/ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ” ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਇਹ ਸਵਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਤਰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਦੇਖੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਵਾਬ ਲੱਭ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ- ਬੰਦਾ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਖ ਸੁਖ ਉਹ (ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ) ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਹਰ ਦੁਖ ਸੁਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਭਾਣਾ ਸਮਝਕੇ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ।

ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਈ ਵਾਰੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਵਾਉਂਦੇ ਹਨ “ਜਨਮ ਮਰਣ ਦੁਹਹੂ ਮਹਿ ਨਾਹੀ ਜਨ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਆਏ॥ ਜੀਅ ਦਾਨੁ ਦੇ ਭਗਤੀ ਲਾਇਨਿ ਹਰਿ ਸਿਉ ਲੈਨਿ ਮਿਲਾਏ॥” (ਪ- 749)। “ਐਸੇ ਗੁਰ ਕਉ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਈਐ ਆਪਿ ਮੁਕਤੁ ਮੋਹਿ ਤਾਰੈ॥ ਰਹਾਉ॥ (ਪੰਨਾ-1310)।

ਤੁਸੀਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ “ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਧਾਂਤ/ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਜਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ”।

ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ! ‘ਸ਼ਹੀਦੀ’ ਅਤੇ ‘ਸਜਾਏ ਮੌਤ’ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ‘ਸ਼ਹੀਦੀ’ ‘ਮੌਤ ਦੀ ਸਜਾ’ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਲ਼ ਭੁਗਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: “ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਬੱਚੀ ਦਾ ਰੇਪ, ਕਿਸੇ ਅਯਾਸ਼ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਿਛਲੇਰੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫ਼ਲ਼”।

ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਮ ਹੁਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਰਮ ਦਾ ਫ਼ਲ਼ ਵੀ ਹੁਣੇ ਹੀ ਭੁਗਤਦੇ ਹਾਂ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉਧਾਰ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚੀ ਦੇ ਰੇਪ ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਨੋਟ ਕਰੋ-

ਰੇਪ (ਕਰਮ) ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਮ ਦਾ ਸੰਤਾਪ (ਕਰਮ-ਫ਼ਲ਼) ਭੁਗਤਣ ਵਾਲਾ (ਬੱਚੀ) ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਕਰਮੀ ਕਰਮੀ ਹੋਇ ਵੀਚਾਰ॥ ਸੱਚਾ ਆਪਿ ਸਚਾ ਦਰਬਾਰ॥” (ਪੰਨਾ-7)। ਜੇ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਅਯਾਸ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਲ਼ ਬੱਚੀ ਭੁਗਤ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਿਆਂ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬਾਣੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ: “ਜੋ ਮੈ ਕੀਆ ਸੋ ਮੈ ਪਾਇਆ ਦੋਸੁ ਨ ਦੀਜੈ ਅਵਰ ਜਨਾ॥ (ਪ- 433)। ਬੱਚੀ ਨੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਲਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਏਨੀਂ ਵੀ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਚੰਗਾ ਕੀ ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੀ ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਲੀਅਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ:

ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫਲ ਵੀ ਉਹੀ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ?

ਕੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ਼ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਉਸੇ ਵਕਤ ਉਸ ਦਾ ਫ਼ਲ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉਧਾਰ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: “ਲੇਖ ਨ ਮਿਟਈ ਪੁਰਬਿ ਕਮਾਇਆ ਕਿਆ ਜਾਣਾ ਕਿਆ ਹੋਸੀ॥” (ਪ-689)। “ਥਰਹਰ ਕੰਪੈ ਬਾਲਾ ਜੀਉ॥ ਨਾ ਜਾਣਾ ਕਿਆ ਕਰਸੀ ਪੀਉ॥ (ਪ-792)।

ਜੇ ਲੇਖਾ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਹੀ ਭੁਗਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਬੀਰ ਜੀ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ- “ਧਰਮਰਾਇ ਜਬ ਲੇਖਾ ਮਾਗੈ ਬਾਕੀ ਨਿਕਸੀ ਭਾਰੀ॥” (ਪ-1104)।

ਕਿਸੇ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ:

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: “ਇਹ ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਸੀਂ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੰਡੀਆਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਰੱਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ। … ਅਮੀਰੀ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਪਦਾਇਸ਼ ਹੈ ਰੱਬ ਜੀ ਦੀ ਨਹੀਂ”। ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ:

“ਪਉਣੈ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਜੀਉ ਤਿਨ ਕਿਆ ਖੁਸੀਆ ਕਿਆ ਪੀੜ॥ ਧਰਤੀ ਪਾਤਾਲੀ ਆਕਾਸੀ ਇਕਿ ਦਰਿ ਰਹਨਿ ਵਜੀਰ। ਇਕਨਾ ਵਡੀ ਆਰਜਾ ਇਕਿ ਮਰਿ ਹੋਹਿ ਜਹੀਰ॥ ਇਕਿ ਦੇ ਨਿਖੁਟੈ ਨਾਹੀ ਇਕਿ ਸਦਾ ਫਿਰਹਿ ਫਕੀਰ॥ ਹੁਕਮੀ ਸਾਜੇ ਹੁਕਮੀ ਢਾਹੇ ਏਕ ਚਸੇ ਮਹਿ ਲਖ॥ ਸਭ ਕੋ ਨਥੈ ਨਥਿਆ ਬਖਸੇ ਤੋੜੇ ਨਥ॥” (1289)। ਕੋਈ ਵਜੀਰ ਹਨ, ਕੋਈ ਲੰਮੀਂ ਉਮਰ ਭੋਗ ਕੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਕੋਈ ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਬਸਰ ਕਰਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਏਨਾਂ ਧਨ ਹੈ ਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਮੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਫਕੀਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਬਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਨੱਥੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੱਥ ਉਹ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ- “ਆਪੇ ਭਾਡੇ ਸਾਜਿਅਨੁ ਆਪੇ ਪੂਰਣੁ ਦੇਇ॥ ਇਕਨ੍ਹੀ ਦੁਧੁ ਸਮਾਈਐ ਇਕਿ ਚੁਲ੍ਹੇ ਰਹਿਨ੍ਹਿ ਚੜੇ॥ ਇਕਿ ਨਿਹਾਲੀ ਪੈ ਸਵਨ੍ਹਿ ਇਕਿ ਉਪਰਿ ਰਹਿਨ੍ਹ ਖੜੇ॥ ਤਿਨ੍ਹਾ ਸਵਾਰੇ ਨਾਨਕਾ ਜਿਨ੍ਹ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ॥” (ਪ- 475)। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਂਡੇ (ਸਰੀਰ) ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਾਜਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਂਡਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪੂਰਣੁ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਮੀਰੀ ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਸੁਖ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਰਜਾਈਆਂ ਦੇ ਨਿਘ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਉਨ੍ਹਾਂਦੀ ਹਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ-ਬਰ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਹੀ ਉਹ ਸਵਾਰਦਾ ਹੈ।

------------

ਵੀਰ ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ!

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਜੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ ਸੀ”।

ਵੀਰ ਜੀ! ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ‘ਜਰ’ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੜਾ ਸਲੋਕ ਅਰਥਾਂ ਸਹਿਤ ਤੁਸੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਹਵਾਲਾ ਲਿਖ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਵਿਆਕਰਣ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ।

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: “ਕੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਰਜੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ?

ਮੈਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਅਰਥ ਠੀਕ ਕਹੇ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ‘ਜਰ’ ਲਫ਼ਜ਼ ਸੰਬੰਧੀ ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਬੜੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ। ਪਰ ਇਹ ਹਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਬਿਆਨੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ?

ਵੀਰ ਜੀ! ਕੋਈ ਵੀ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਨੋਟ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣਾ ਜੀ।

ਨੋਟ: ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਠਕ ਸੱਜਣ ਨੋਟ ਕਰਨ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਜਿਸ ਲੇਖ ਜਾਂ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਵਾਲ/ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੇਰੀ ਲਿਖਤ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਵਾਲ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਸਵਾਲ ਕਰਤਾ ਸੱਜਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਤਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੱਜਣ ਦੇ ਨਾਮ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਧੰਨਵਾਦ।

ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

---

(ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ)

1- ਅੱਜ 30 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੁੱਝ ਚਿੱਠੀਆਂ ਐਡਿਟ ਕਰਕੇ ਪਾਈਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜੋ ਅਗਾਂਹ ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਉਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
2- ਕਈ ਪਾਠਕ ‘ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ’ ਤੇ ਛਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ‘ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ’ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖ ਕੇ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾ ਹੀ ਛਾਪਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭੇਜੋ। ਕੁੱਝ ਜਰੂਰੀ ਲਾਈਨਾ ਜਾਂ ਲਿੰਕ ਤਾਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸਾਰੀ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ ਕਰਕੇ ਈ-ਮੇਲ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣੀ ਕੋਈ ਔਖੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਰਿਟਾਇਰ ਵਿਆਕਤੀ ਜਿਹੜੇ ‘ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ’ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਜਰੂਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬਾਰੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਈ-ਮੇਲ ਕਰਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਅਸੀਂ ਫੂਨ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਕਰਵਾ ਦੇਵਾਂਗੇ।

---

(30/12/10)
ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ

ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ 29-12-2010 ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਕ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਖੱਤ ‘ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ’ ’ਤੇ ਛਪਿਆ। ਇਸ ਖੱਤ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ‘ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ’ ਦੀ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਸੰਬੰਧੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣਾ ਪੱਖ (ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ) ਰੱਖਣ ਦਾ ਨਿਮਾਣਾ ਜਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਣ।

ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਇਕ ਪਾਸੜ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਉਸ ਤੁੱਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।

1. ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਬਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਨਾ ਹੀ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੋਕਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਪੰਥਦਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ (ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਜਨਤਕ ਵਿਚਾਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ) ਮੰਨ ਕੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਸਿਰਫ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ (ਈ-ਮੇਲ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ) ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੁਣ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ (ਮਜਬੂਰ) ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

2. ਦੂਜਾ ਨੁਕਤਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ‘ਦਰਪਣ’ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪੂਰਨ ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਟੀਕਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਪਰ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਦਰਪਣ’ ਵਿਚਲੇ ਅਰਥਾਂ ਕਾਰਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਆਪਾ-ਵਿਰੋਧ ਭਾਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਜਤਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇਂਦੇ ਕਈ ਲੇਖ ਲਿਖੇ (ਸਮੇਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਦੇ)। ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੇ ਲਗਭਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦਰਸਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਵੀਰ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱੜ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਵੀਰ ਜੀ ਸਮੇਤ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਲਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਗਰਲੇ ਨਾਨਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਸਵਈਏ ਦੀਆਂ ਤੁੱਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਗਰਲੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੇ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਨਾਨਕ’ ਕਵੀ ਛਾਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕੱਟਿਆ, ਭਾਵ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ‘ਦਰਪਣ’ ਵਿਚਲੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਗਲਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਮੰਨ ਹੀ ਗਏ ਹਨ। ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਸਵਈਏ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਰਥ (ਸਮੇਤ ਦਰਪਣ) ਇਸ ਇਕ ਨੁਕਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰਜਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਆਪਣੀ ਉਸਤਤਿ ‘ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ’ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਭਾਵ ‘ਦਰਪਣ’ ਸਮੇਤ ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਸਵਈਏ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਰਥ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਰਥਾਂ ਕਾਰਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂ ਆਪਾ-ਵਿਰੋਧ ਸਪਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਕੀ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਥਾਂ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਅਰਥ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਨਿਯਮਾਂ’ ਦੀ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ । ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਤੁੱਕ ਵਿਚਾਰੋ:

ਤਖਤਿ ਬੈਠਾ ਅਰਜਨ ਗੁਰੂ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਖਿਵੈ ਚੰਦੋਆ॥

ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਰਾਮਾਨੰਦ ਸੁਆਮੀ’ ਦੇ ਅਰਥ ਤਾਂ ‘ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾ ਸਆਮੀ’ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਕਰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਹਨ) ਪਰ ‘ਅਰਜਨ ਗੁਰੂ’ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ’ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ‘ਰਾਮਾਨੰਦ ਸੁਆਮੀ’ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਰਾਮਾਨੰਦ ਦਾ ਸੁਆਮੀ’ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ‘ਅਰਜਨ ਗੁਰੂ’ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਅਰਜਨ ਦਾ ਗੁਰੂ’ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ? ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ‘ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਖਾਮੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਰੂਪੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਪਸ਼ਟ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪੈਨਲ ਬਣਾ ਕੇ ‘ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ’ ਦਾ ਟੀਕਾ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਆਪਾ-ਵਿਰੋਧ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਏ।

3. ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੁੱਕਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਲ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੇਤ ਕੋਈ ਵੀ ਵੀਰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਦੇ ਇਹ ਅਰਥ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ੳਲਟ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁੱਕਾਂ ਦੇ ‘ਦਰਪਣ’ ਵਾਲੇ (ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ) ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਮੂਲ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਮਿਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਨਿਰਪੱਖ ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਅਰਥ ਠੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਆਸ ਹੈ, ਕਿ ਵੀਰ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੇਤ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਦਾ ਪੱਖ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ‘ਗੁਰੂ ਪਦ’ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ (ਈ-ਮੇਲ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ) ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ

ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ

---

(30/12/10)
ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ‘ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ’

ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ: ਸਾਲ 2011
ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿਚ। ਮੇਰਾ ਬਚਪਨ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ। ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਗਰਮ ਰੁੱਤ। ਮੇਰੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਸੁਰੂਆਤ ਬਰਸਾਤ ਰੁੱਤ। ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਅਗਲੀ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿਚ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਸਾਲ 2010, ਜੋ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ 365 ਦਿਨ ਭੋਗ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ 365 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਵਾਪਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਬੜਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੋਏਗਾ, ਨਵੇਂ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਪਸੂ ਪੰਛੀ ਇਨਸਾਨ ਆਏ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਲਵਿੱਦਾ ਕਹਿ ਚੱਲੇ ਵੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਬੜੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ/ ਕੌੜੀਆਂ ਅਨਭੁੱਲ ਯਾਦਾਂ ਸਿਰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਕੌੜੀਆਂ/ਮਿਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਸਾਲ 2010 ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਾ ਪਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਹਮੇਂਸਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਗੇ। ਮੇਰੀ ਵੀ ਇਹ ਖੁਆਹਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਦੀ ਤਰਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ 365 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਅਜੇਹਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਾਂ ਕਿ ਹਮੇਂਸਾ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ, ਪਸੂ ਪੰਛੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇੜਿਆਂ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਲਾਈ ਰੱਖਾਂ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜੀਵ ਤੋਂ ਬੜਾ ਖਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣਾ, ਨਿਮਰਤਾ/ਪਿਆਰਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਨਾ ਹੀ ਚਲਾਕ, ਖੁਦਗਰਜ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੈ ਇਨਸਾਨ। ਅਗਰ ਇਹ ਜੀਵ (ਇਨਸਾਨ) “ਏਕ ਪਿਤਾ ਏਕਸ ਕੇ ਹਮ ਬਾਰਿਕ” ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਧਾਰਨੀ, ਸੱਚ/ਪਿਆਰ/ਮੁਹੱਬਤ/ਸ਼ਾਂਤੀ/ਨਿਮਰਤਾ/ ਨਿਰਭਉਤਾ/ਨਿਰਵੈਰਤਾ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੱੜ ਲਵੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਡਰ/ਭਉ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਦੇ ਅੰਦੇਸ਼ੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ। ਹਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਵੀ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਪਰਵਿਦਗਾਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਹੈ। “ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸਾਈ ਭਲੀਕਾਰ”। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਖ਼ੁਦ ਸਾਲ 2011 ਆਪ ਸੱਭ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾਂ ਹਾਂ (ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਪਸੂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਰੀਵਾਰ {ਸਾਲ, ਮਹੀਨੇ, ਹਫਤੇ, ਦਿਨ, ਘੰਟੇ, ਮਿੰਟ, ਸਕਿੰਟ, ਪਲਾਂ ਅਤੇ ਘੜੀਆਂ} ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਬੜੀ ਜਲਦੀ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਜਾਦੇਂ ਹੋ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਗੁੱਸਾ ਗਵਾਉਂਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵਧਾਈਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਭੈਣ ਭਰਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੱਚੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਖੇੜੇ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ, ਤਰੱਕੀਆਂ ਕਰੋ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹੋ, ਕੋਈ ਭਿੰਨ-ਭੇਦ ਨਾ ਰਹੇ, ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਨਾ ਹੋਣ। ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਲ/ਸੂਰਤ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜੈਸੀ ਦਿਸਦੀ ਹੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕਸਾਰਤਾ/ਇਕਸੁਰਤਾ ਬਣ ਆਵੈ। {{ਇਕ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੰਨਣਾ ਨਾ ਮੰਨਣਾ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਇਹ ਇਕਸਾਰਤਾ/ਇਕਸੁਰਤਾ ਬਨਾਉਣੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਜਾਂ ਔਖੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਲੜੇ ਅਤੇ ਤਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਤੱਕੜੀ ਦੀ ਡੰਡੀ ਦੀ ਬੋਦੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪਲੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿਉ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਉਪਰ ਨੀਚੇ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਪਲੜੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਕੇ ਰੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਸ ਇਵੇਂ ਹੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਕੁੱਝ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਇਕਸਾਰਤਾ/ਇਕਸੁਰਤਾ ਬਣਾ ਲਉ, ਬੱਸ ਫਿਰ ਬਾਬੇ ਦੀ ਫੁੱਲ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਉ}}। ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਵੀਰ ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਤਾਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਹੱਸ ਖੇਡ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿਣਾਂ ਤੇ ਕਲਾਵੈ/ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਨੰਦ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਖੇੜਿਆਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ/ਅਰਜੋਈਆਂ ਕਰਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਸਾਲ, “ਸਾਲ 2011”। ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ, ਮੁਬਾਰਕਾਂ, ਮੁਬਾਰਕਾਂ, ਵਧਾਈਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਵਧਾਈਆਂ।
ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ. ਕਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਵੀਰਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ, ਨਵਾਂ ਸਾਲ 2011 ਮੁਬਾਰਿਕ ਹੋਵੇ।
ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ‘ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ’ +91 98885 28313*****+91 94782 28484.

---

(30/12/10)
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸੁਚੇਤ ਪਾਠਕ ਸਾਹਿਬਾਨ ਜੀਓ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ ਤੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜੀ ਫਤਿਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨੀ ਜੀ:
ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿਣੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਂ ਇਕ ਤਹਿਜੀਵ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਨਹੀ ਕਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਕ ਹੀ ਮਿਲਣੀ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਨਹੀ ਹਾਂ ਨਾ ਹੀ ਅੰਦਰਲੇ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਨਾ ਹੀ ਬਾਹਰਲੇ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ, ਕਮਾਲ ਨਹੀ ਹੋਗਿਆ? ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਝੱਟ ਹੀ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਜੋਗਿੰਦਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਫਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਚੇਹਰਾ ਨੰਗਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਵਿਆਕਤੀ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀ ਹਨ? ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਿੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਜੋਗਿੰਦਰ ਮੁਤਾਬਕ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਹੀ ਮੰਨਦੇ? ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਹੀ ਮੰਨਦੇ, ' ੴ ' ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਤਲਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਕਮਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਖਾਲਸੇ ਬਣਾਏ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਸਜਾਏ ਸੀ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਹੀ ਨਹੀ ਮੰਨਦਾ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ' ਸਿੰਘ ' ਲਾਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਿੱਛੇ ਲਗਕੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾ ਦਿਤਾ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹੀ ਅਸਤਿਤਵ? ਕਿਉਂ? ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਦੇ ਤੁੱਲ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀ ਲਗਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮਿਲਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਫੇਰ ਕਦੇ ਦਸਾਂਗਾਂ ਜੇ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਮਤਲਵ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਿੱਖ ਸੁਭਾਅ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੋਗੇ? ਜਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਇਸੰਸ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋ ਬਾਹਰੋ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਰਲੀਜ਼ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ? ਪਰ ਜੇਕਰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੋਗਿੰਦਰ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਬਾਦਲ ਦੀਆਂ ਲੇਲੜੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਐਸ ਜੀ ਪੀ ਸੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾ ਦਿਓ? ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀ ਦਵਾਈ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਬਾਦਲ ਮਾੜਾ ਹੋ ਗਿਆ? (ਮੈਂ ਬਾਦਲ ਦਾ ਇਥੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਹਾਮੀ ਨਹੀ ਹਾਂ) ਠੀਕ ਹੈ ਨਾ, ਜੇਕਰ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਜੋਗਿੰਦਰ ਲਈ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਸਨ ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਕੁਝ ਇਸਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਰੁਪਏ ਜੋਗਿੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਲਈ ਮਾੜੇ ਸਿੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਪੁੱਛ ਲਵੋ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਟਿਵਾਣਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਦੇਣਗੇ ਉਹ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਗਿਆ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ 'ਬਾਹਰੀ ਦਿਖ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਹੋ ਤੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਇਕੱਲਾ ਜੋਗਿੰਦਰ? ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ' ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ ਨਹੀ ਕਰਦੇ, ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਮੁਤਾਬਕ ਠੀਕ ਚਲਦਾ , ਜੋਗਿੰਦਰ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਹੀ ਸਿੱਖ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਭ ਮਾੜੇ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪਰਦੇ ਫਾਸ ਕਰਾਂ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸਹੀ ਨਹੀ ਮੰਨ ਰਹੇ, ਪ੍ਰੋ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਓ ਮੈਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ? ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਂਜ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾਵੋਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋਵਾਂਗਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਰੇ ਦਸਣ ਲਈ ਬੇਸਕ ਮੇਰੀ ਜੋਗਿੰਦਰ 'ਸਿੰਘ' ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਉਕਿ ਮਾਮਲਾ ਦਲਜੀਤ ਜੀ ਨੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀ ਹੈ।
ਅਗੱਲੀ ਗੱਲ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਲਈ! ਜੋ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜੀ ਨੇ ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਹੈ,
ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਜੀਓ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜੀ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਬਾਹਰੀ ਦਿਖ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਹੋ ਤੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਇਕੱਲਾ ਜੋਗਿੰਦਰ? ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ।
'
ਹੁਣ ਪੰਥ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਇਹ ਆਪੇ ਹੀ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ ਕਿ ਕੌਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਦੀ ਮਨਸਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਭਰੀ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਦੀ ਮਨਸਾ ਉਂਜ ਹੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹੈ? ਧੰਨਵਾਦ ਜੀਓ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ 'ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ'
www.indopunjab.com
9888506897

---

(30/12/10)
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜਰਮਨੀ

ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ,
ਮੱਖਣ ਸਿੱਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਜੀ,
ਤੁਹਾਡਾ ਲੇਖ ‘ਨਾਮਾ ਛੀਬਾ ਕਾਣੀ ਕੌਡੀ ਦਾ?’ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਿਲੋਰਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਇੱਕ ਨਾਮੁ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਕਦੀ ਉਸ ਤੇ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾ ਦੇਣਾ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ
ਜਰਮਨੀ
ਦਸੰਬਰ 30, 2010

---

(30/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੀਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਈ ਖੰਡ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ `ਚ ੨੦੦ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਸਿਰਫ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪਤਿਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨਵਾਲਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਸਿਖ ਵੀ ਪਤਿਤ ਹੈ
ਪੰਥ ਦੇ ਬਣੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ। : ਪ੍ਰੋ. ਧੂੰਦਾ
ਬਠਿੰਡਾ, ੩੦ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਹੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ੪ ਬੱਜਰ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ `ਚ ਜਿਹੜਾ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਰਫ ਕੇਸ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪਤਿਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ `ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਸਿਖ ਵੀ ਪਤਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਥਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ: ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਹੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਟਾਈਮ ਟੀਵੀ ਤੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਰੂਪੀ ਹਨੇਰੇ ਕਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤਸੂਰਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਟੇਕ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ `ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਬਰਾਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋਤਿਸ਼ ਟੂਣੇ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਿਤ ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਸੁਰਮਾ ਭਰਮ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਮ/ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਤਿਤ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ‘ਪਾਵਨ ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤ ਨਾਮ ਨਿਰੰਜਨਾ।। ਭਰਮ ਅੰਧੇਰ ਬਿਨਾਸ ਗਿਆਨ ਗੁਰ ਅੰਜਨਾ।। ` ਪਰ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਸੁਰਮਾ ਤਾਂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਬਾਹਰੋਂ ਦਿਸਦੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਸਾਖੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੇ ਬਾਹਰ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਆਪਾਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਲਾਉਣਾਂ ਹੈ ਤੂੰ ਘਰ ਆ ਜਾਹ। ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਘਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਰ ਬੜੇ ਪਕਵਾਨ ਪੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ ਨੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਲਾਉਣਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਮਿਸਤਰੀ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਕਿਥੋਂ ਮਿੱਠਾ ਨਿਕਲਣਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਯਕੀਨ ਰਖਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਮੈਂ ਛਕਾਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਖੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਪਰੋਸੀ ਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਚਮਚਾ ਖੀਰ ਦਾ ਖਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਬੇਟੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚੀਨੀ ਤਾਂ ਪਾਈ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਖਾ ਕੇ ਵੇਖੋ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਚਮਚਾ ਖਾਧਾ ਤੇ ਆਖਿਆ ਬੇਟੇ ਚੀਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਚੀਨੀ ਤਾਂ ਪਾਈ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਖਾ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖੋ। ਉਸ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਮਚਾ ਖਾਧਾ ਤੇ ਆਖਿਆ ਬੇਟੇ ਚੀਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਖੌਲ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦਾ ਜਾ ਚੀਨੀ ਲੈ ਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨੀ ਹੇਠਾਂ ਪਾਈ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਚਮਚੇ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਕੇ ਵੇਖੋ। ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੀਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਈ ਖੰਡ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ `ਚ ੨੦੦ ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚਾਨਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਇਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਹੀ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂਪੁਰਖ਼ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਆਸਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟੇਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋਤਿਸ਼ ਟੂਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਰਖਦੇ ਹਨ, ਕਬਰਾਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ੯੯% ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਆਹਾਂ ਮੌਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਰਤਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਨਾਚ ਗਾਣੇ ਕਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕਰਮ ਹਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ `ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਹ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਸੋਧੀ ਹੋਏ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਉਲਟ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ ੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ `ਤੇ ਤਲਬ ਕਰ ਕੇ ਸਜਾ ਲਾਈ ਜਾਵੇ ਉਹ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿਹੜੇ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਉਕਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੁਰਮਤ ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਥੇਦਾਰ ਵੀ ਅਜੇਹੇ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਕਰਦੇ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ੳਾਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਇਤਨ ਖੈਰ ਖ਼ੁਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਟਦਾ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚਟਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੋਈ ਗੈਰ ਵਾਕਫਕਾਰ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਵੀ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਨਹੀਂ ਵੜਨ ਦਿੰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਟਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੁੱਤਾ ਚੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਕੱਟੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤਾ ਚੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਇਥੇ ਪੰਥ ਦੇ ਬਣੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਇਉਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ।

---

(30/12/10)
ਜਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ

ਅਖੌਤੀ ਮਾਤਾ ਕੌਲਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਹੁ ਦਾ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਚੋਂ ਭੱਜਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਫਾਰਮੂਲਾ: ਸਾਧਾਂ, ਸੰਤਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਨਾ ਕਰੋ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ! ! ! ! ! ! ! ! ! !

ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ “ਪੰਜਾਬ ਵੱਸਦਾ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ” ਦਾ

ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਗੁਰੂਆਂ, ਪੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਚੋਂ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਬਿਪਰਵਾਦੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵਲੋਂ ਜੋ-ਜੋ ਚਾਲਾਂ ਚਲੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ `ਚ ਕੁੱਝ ਆਪਣੇ ਅਖਵਾਉਦੇਂ (ਸਿੱਖੀ ਭੇਸ `ਚ ਦਿਸਦੇ) ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ, ਵਿਹਲੜ ਸਾਧ-ਲਾਣਾ, ਅਖੌਤੀ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ (ਅਸਲ `ਚ ਮਹਾਂਮੂਰਖਾਂ) ਵਲੋਂ ਕੁਹਾੜੇ ਦੇ ਦਸਤਾ ਦਾ ਜੋ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਇਸ ਲੇਖ `ਚ ਜਿਸ ਬਿਪਰਵਾਦੀ ਅਖੌਤੀ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾਸ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਬਿਪਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਠੋਕੇ ਅਖੌਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨੇ ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਆਪਣੀ ਵਪਾਰਿਕ ਬਿਰਤੀ (ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੱਝ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਡੱਗੀ ਲਗਾਂਉਦਾ-੨ ਅੱਜ ਇਹ ਕਰੋੜਾਂ ਅਰਬਾਂ `ਚ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ) ਕਰਕੇ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ (ਅਸਲ `ਚ ਅਣਜਾਣ) ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾ ਕੇ `੩੦੦ ਸਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੰਠ ਦੇ ਨਾਲ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਮਝਣ/ਸਮਝਾਉਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਿਪਰੀ ਤੋਤਾ ਰਟਣ ਕਰਾਉਣੇ), ੩੦੦ ਸਾਲ ਲਿਖਣ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ੩੦੦ ਸਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ` ਅਜਿਹੀ ਭੇਡ-ਚਾਲ ਚਲਾਈ ਕੇ ਕੁੱਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਝਵਾਨ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਹਾਂਉਦੇ ਵੀਰ/ਭੈਣਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗੇ ਦਾਸ ਨੇ ਵੇਖੇ। ਕੁੱਝ ਇੱਕ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਲਿਆ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ੩੦੦ ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ੫੪੧ ਸਾਲ ਦਾ? ? ? ? ? ਸਿੱਖ ਕੌਮ ੩੦੦ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਾਂ ੫੪੧ ਸਾਲ ਤੋਂ? ? ? ? ? ? ਇਸ ਬਿਪਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਿਕ ਨੇ ਤਾਂ ੧੬੯੯ ਵਾਲੀ ਵਿਸਾਖੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਸਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਬਿਪਰੀ ਪੋਚਾ ਹੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੰਦ ਇਸ ਨੇ `੩੦੦ ਸਾਲ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਲ` ਕਿਤਾਬਚੇ `ਚ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਘੋਲਿਆਂ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਡੀਟੇਲ ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੜ੍ਹਨੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ “ਗਿਆਨੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ” ਦੇ ਲੇਖ www. khalsanews.org , sikhmarg.com, wakeupkhalsa.com ਤੋਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਲੋ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਹੈ ਦਾਸ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।

ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਅਖੌਤੀ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੁਨਣ ਦਾ ਦਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਦਾਸ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੋਚਿਆ ਇਸ ਧੰਨਤਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਮਨ ਚਿੱਤ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣੋ ਜੀ! ! ! ! ! ! ! !

ਇਹ ਬਿਪਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ `ਚੋ ਇੱਕ ਸਾਖੀ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਇੱਕ ਸਾਖੀ ਆਉਦੀ ਹੈ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਬਗਲੀ ਸੋਢੀ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਗੋਪਾਲ ਜੀ ਦੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੁਰ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅਨਿਨ ਸੇਵਕ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਦਰਬਾਰ ਲੱਗਾ ਸੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਈ ਸਿੱਖੋ ਤੁਸੀ ਸਾਰੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਨਾਮ ਜਾਪ (ਸਿਮਰਨ) ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਜੇ? ? ? ? ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਅੱਧਾ-ਘੰਟਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਜਾਂ ਵੱਧ-ਘੱਟ … …. . ਬੋਲੋ ਜੀ ਵਾ … ਹਿ … ਗੁ … ਰੂ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਬਗਲੀ ਸੋਢੀ ਤੇ ਭਾਈ ਗੋਪਾਲ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ੬-੬ ਘੰਟੇ ਨਾਮ ਜਾਪ (ਸਿਮਰਨ) ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਕੁਛ ਏਦਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ … ਬੋਲੋ ਜੀ ਵਾ … ਹਿ … ਗੁ … ਰੂ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਭਾਈ ਸਿੱਖੋ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਮਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀ ਸਮਝੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੋਵੇ ਸਿੱਖ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਠੀਕ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇ ਅਮ੍ਰਿੰਤ ਵੇਲੇ ੬-੬ ਘੰਟੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ ਪਰ ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੁਹਨੂੰ ਪਤਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ? ? ? ? ਕਹਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਜੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਫਿਰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੱਸ ਦਈਏ? ? ? ? ਬੋਲੋ ਜੀ ਵਾ … ਹਿ … ਗੁ … ਰੂ … …. ਕਹਿੰਦੇ ਦੱਸ ਦੇਵੋ ਜੀ ਤਾਂ ਗੁਰੁ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਭਾਈ ਸਿੱਖੋ ਮੰਨਿਆ ਕੇ ਤੁਸੀ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਤੇ ਸੰਤ ਰੂਹ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰਨਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਆਲ-ਜੁਆਬ ਬਹੁਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹਿਸਦੇ ਬਹੁਤ ਹੋ। ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦਾ … …. ਬੋਲੋ ਜੀ ਵਾ … ਹਿ … ਗੁ … ਰੂ … …. .

ਇਹ ਸਭ ਕੁਛ ਸੁਣਾ ਕੇ ਇਹ ਬਿਪਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਮੰਤਵ ਵੱਲ ਆਉਦਾ ਹੋਇਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਗੁਰਮੁਖਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਆਲ-ਪੁੱਛਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹਿਸ (ਅਸਲ `ਚ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ) ਕਰਨਾ ਕਿਥੋਂ ਦੀ ਅਕਲ ਮੰਦੀ ਹੈ? ? ? ਜਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਮਾੜਾ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ? ? ? ? ਬੋਲੋ ਜੀ ਵਾ … ਹਿ … ਗੁ … ਰੂ।

ਪਰ ਅਜ ਕੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸੂਝਵਾਨ, ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਝ ਨੌਜਵਾਨ ਇਹਨਾਂ ਸਾਧਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਹੀ ਨੁਕਤਾ-ਚੀਨੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ `ਚ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ, ਸੰਤ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਸਮਝਾਵੇ ਕਿ ਭਾਈ ਸਿੱਖੋ ਤੁਹਾਡੀ ਅਜੇ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਤਾਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਇਹਨਾਂ ਰੂਹਾਨੀ ਰੂਹਾਂ ਤੇ (ਹਾਂ ਜੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਲੇ-ਭਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਜਾਚ ਆ ਗਈ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਥ ਦੁਸਮਣ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ. ਵਰਗਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨ, ਮਇਆ ਦੇ ਗੱਫੇ ਮਿਲਣ ਲਗ ਪਏ, ਇਹ ਵੀ ਕਰੋੜਾਂ-ਅਰਬਾਂ ਪਤੀ ਬਣ ਗਏ ਇਹ ਵੀ ਹੱਟ ਜਾਣਗੇ) ਅਸਲ `ਚ ਇਹ ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਬਿਪਰੀ ਹੱਥ-ਠੋਕੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਬੁੱਧੂ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਪਰ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਲ ਵੀ ਨਾ ਪੁੱਛੇ ਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਢੇਕੀਆਂ ਸੁਣਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਂਉਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਸਾਂ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਛਕਾਈ ਜਾਵੇ ਤੇ ਇਹ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਅਮੀਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖਾਹ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵਖਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਣ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਬਰੂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ।

ਅਸਲ `ਚ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖਾਂ `ਚ ਕੁੱਝ ਜਾਗਰਤੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਤੋਰੀ ਫੁੱਲਕਾ ਖੁਸਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਪੀੜ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਿੱਖੋ ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬਿਪਰੀ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਅਖੌਤੀ ਸੰਤਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਦੇ ਭੇਖ `ਚ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਨੂੰ ਘੁਣ ਬਣ ਕੇ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਹ ਫੁਲਵਾੜੀ ਉਜਾੜਨ ਦੇਵਾਂਗੇ ਕਿ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਖੜਗ ਲੈ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਭੰਨਾਂਗੇ। ਆਉ ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਐਸੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਆਂਧੀ (ਹਨੇਰੀ) ਵਗਾਈਏ ਕੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪਖੰਡੀ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਘੁਣ ਵਾਂਗ ਚੰਬੜੇ ਬਿਪਰਵਾਦੀ ਹੱਥ-ਠੋਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਚੋਂ ਉਡਾ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੀਏ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਭਲੀ ਕਰੂਗਾ।

ਦੇਖੌ ਭਾਈ ਗ੍ਯ੍ਯਾਨ ਕੀ ਆਈ ਆਂਧੀ।।

ਸਭੈ ਉਡਾਨੀ ਭ੍ਰਮ ਕੀ ਟਾਟੀ ਰਹੈ ਨ ਮਾਇਆ ਬਾਂਧੀ।। ੧।। ਰਹਾਉ।।

ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ (ਪੰਨਾ-੩੩੧)

ਗੁਰਮਤਿ ਪਾਂਧੀ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਚਰਨ ਧੂੜ,

ਜਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ

+੯੧ ੯੯੧੪੦੩੦੧੯੧

---

(29/12/10)
ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ

ੴ ਸਤਿ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ

ਦੋਰੰਗੀ ਛੋੜ ਕੇ ਯਕ ਰੰਗ ਹੋ ਜਾ

ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੂਡ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੈ, ਕੁੱਝ ਕੌੜੀਆਂ-ਕੌੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਬੰਦਾ, ਹਰ ਕੰਮ ਮਨ ਦੇ ਕਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਪ ਹੁਦਰਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਹਿਰਦ ਪਾਠਕ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ, ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੌੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੈਨੁੰ ਕੁੱਝ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪਰਖ ਲੈਣ, ਜੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ਕਹਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁਲ੍ਹ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਰ-ਮੱਥੇ ਤੇ ਮੰਨਾਂਗਾ।
ਕਲ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਿੱਤ ਵਰਗੇ, ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦਲਾਲ ਬੰਦੇ ਵੀ, ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਬਾਦਲ ਦੇ ਜੁੱਤੀ ਚੱਟ ਬੰਦੇ ਵੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅਡਿਆਂ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਦੇ ਢੰਗ ਤੋਂ ਡਾਢੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰਚਣ ਲਈ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਹੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਾਪਰੇ ਦਾ ਘੱਟ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ, ਏਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦੇ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ, ਘੱਟ ਜਾਪਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਣ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਙ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਰਾ ਹੀ ਹਰਾ (ਡਾਲਰ ਹੀ ਡਾਲਰ, ਵਿਦੇਸ਼ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼) ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਚਾਰੇ, ਅਜਿਹੇ ਦੀਵੇ ਹੋਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥੱਲੇ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਨੁਕਸ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਂਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਘੱਟ ਦਿਸਦੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਸਾਫ ਦਿਸਦੀ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ ‘ਅੰਧੇ ਕੋ ਅੰਧੇਰੇ ਮੇਂ ਬੜੇ ਦੂਰ ਕੀ ਸੂਝੀ’।
ਇਹ ਆਪ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਪੰਥਕ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ, ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਲਾਹੁੰਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। (ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਸਾੜਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਬੀੜਾਂ ਸਾੜ ਕੇ, ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਵਿਰਸਾ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਅੰਗੀਠਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸੁਖਾਸਣ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ, ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਬੀੜਾਂ ਸੜਨ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਰੋਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਸ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਇਆ, ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, ਮੁਆਮਲਾ ਖਤਮ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਰ ਸਿੱਖ ਕੋਲੋਂ, ਜੇ ਇੱਕ ਵੀ ਬੀੜ ਸੜ ਜਾਵੇ,
(ਭਾਵੇਂ ਅਣਭੋਲ ਹੀ ਸੜੀ ਹੋਵੇ) ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਕਿਤੇ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਸਾਡਾ ਠੇਕਾ ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਹੀ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ? ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਜੱਗ-ਜ਼ਾਹਰ ਹੈ।
ਇਵੇਂ ਹੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ, ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਵਲੋਂ, ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਲਾਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਆਮ ਹੀ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਲੀ-ਦਲ ਦੇ ਰਾਜ ਥੱਲੇ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ, ਪੁਰ ਅਮਨ ਮਹਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਹੱਥੋਂ, ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਨੀਆਂ ਲਥਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਧੂੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਤੇ ਆਮ ਹੀ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਾਰ-ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੇ ਕਾਬਜ਼, ਲਫਾਫਾ ਛਾਪ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਈ. ਟੀ. ਟੀ. ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਲਸ ਹੱਥੋਂ ਰੁਲਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਅਤੇ ਚੁਨੀਆਂ, ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਘੜੀਸਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ, ਅਤੇ ਵੀ. ਡੀ. ਓ. ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਲਫਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। (ਸ਼ਾਇਦ ਸੁਵਿਧਾ ਸ਼ੁਲਕ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ) ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਦੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਹੇਜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਗ ਪਿਆ? ਜੋ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤ-ਘਰ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ?
ਗੱਲ ਸਿੱਧੀ-ਸਾਦੀ ਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਨਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਨਾਲ। ਨਾ ਬੀਬੀਆਂ ਦਿਆਂ ਦੁਪੱਟਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਨਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ (ਜਿਸ ਆਸਰੇ ਤੁਹਾਡੇ, ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਦਸਵੰਧ ਤੇ, ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।) ਜਿਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾ ਕੇ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਭੜਕਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰੀ, ਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਰੂਪੀ ਬਟੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।
ਵੈਸੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਥ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਕਦ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਉੱਠ ਖਲੋਇਆ? ਜਦ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਰਖਿਲਾਫ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਮਤਾ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ, ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਢਾਈ ਟੋਟਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜਦ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ੮੪ ਦੇ ਕਾਰੇ ਦੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੱਦਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਸ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੇਵਕੂਫਾਂ ਦੀ, ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਚਲਣੀ। ਜੇ ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੀ, ਜੇ, ਪੀ, ਵੀ ਨਾ ਜੰਮਦੀ।
ਅੱਜ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ, ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਦੁਪੱਟੇ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤ-ਘਰ ਕੀ ਲੈਣ ਚਲੇ ਗਏ? ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਸੱਖ ਪੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਲਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਛੁਪਾਉਣ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕੱਟਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਫਿਰੇ? ਜੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪੱਗ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਯਕੀਨਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ ਏਥੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟਾਂ, ਅਫੀਮ ਅਤੇ ਸਮੈਕ, ਲੁਕੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਤਬਾਰ ਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਮ. ਪੀ. ਦੀ ਪੱਗ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜੇ ਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਕਰੇਟ ਅਤੇ ਕਾਲ ਗਰਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਕਿਸ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਕਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁੱਠ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹੇ, ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਐਕਸ਼ਨ ਲਿਆ ਹੈ? ਪਰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਲੀਡਰ ਦਾ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ, ਕਬੂਤਰ ਬਾਜੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਐਕਸ਼ਨ ਲਿਆ ਗਿਆ? ਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀਂ ਜਾਣ ਲਈ, ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਿਉ-ਧੀ ਦੇ ਹੋਏ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕੀ। ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਧੀਕੀ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜ਼ਿੱਮੇਵਾਰ ਹੋ। ਦੂਸਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕਿਰਦਾਰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰਨਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੇਵੀ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ, ਭਾਜਪਾ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਪੂਜਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਸਰਨਾ ਜੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੇ ਹਰ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਵਿਚ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਰਜਣਾਂ ਵਾਰੀ, ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਉਤੀ ਨੂੰ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਣਾ ਕੀ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ “ਦੇਹਿ ਸ਼ਿਵਾ ਵਰ ਮੋਹਿ ਇਹੈ” ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ, ਕੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਪੂਜਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਹਵਨ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਣ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਟੇਕਦੇ ਹੋਣ, ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪੰਜ-ਪੰਜ ਸੌ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਣ, ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਣ, ਸਾਧਾਂ ਦਿਆਂ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ “ਧੰਨ-ਧੰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਤੇਰਾ ਹੀ ਆਸਰਾ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਣ (ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਬਣਾਉਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਬੰਦਾ ਬਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਕੀ ਬੰਦਾ ਬਣਾਵੇਗਾ?) ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਕਿਤੇ ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਤ ਸਮਾਜੀਏ, ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣ ਕਿ ਜੋ ਕੰਮ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ, ਬੀਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੁਨੀਆਂ ਲਾਹੁਣ ਦਾ, ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਦਾ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਪੂਜਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪੂਜਾ, ਹਵਨ ਯੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ. ਨੇ ਸਾਡੇ ਜ਼ਿੱਮੇ ਲਾਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਦੂਸਰੇ ਹੀ ਕਰਨ ਲਗ ਗਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ. ਵਲੋਂ ਮਿਲਦਾ ਭੱਤਾ ਬੰਦ ਹੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ? ਏਸੇ ਡਰ ਅਧੀਨ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਪਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਥਾਂ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗਾਉਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਗੱਲ ਏਨੀ ਸਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਤ-ਭੇਧ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਲੀਆ ਮੇਟ ਕਰਨ ਤੇ, ਯਕ ਰੰਗ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਕਦੋਂ, ਦੋਰੰਗੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਅਧੀਨ, ਯਕ ਰੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ?

ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ
ਫੋਨ:- ੯੧ ੯੫੬੮੫ ੪੧੪੧੪

---

(29/12/10)
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ

ਸੱਚ ਕੀ ਬੇਲਾ ਦੇ ਸਹਿ. ਸੰਪਾਦਕ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ!

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ॥

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹੋ। ਸਿੱਖ ਦਾ ਮਤਲਵ ਹੀ ਸਿੱਖਣਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਗੋਸਟਿ (ਵਿਚਾਰ-ਵਿਟਾਂਦਰਾ) ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਮਹਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਸ਼ਬਦਿ ਜਿਤੀ ਸਿੱਧ ਮੰਡਲੀ ਕੀਤੋਸੁ ਅਪਨਾ ਪੰਥ ਨਿਰਾਲਾ” ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨਿਰਾਲਾ ਪੰਥ (ਰਾਹ) ਅਪਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ, ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਕਿਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਫਜ਼ੂਲ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦਾ ਢੌਂਗ ਸੀ। ਜਨਮ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਮਰਨ ਤੱਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਜਨਤਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾ ਸਿਰਜ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਸ਼ੇਰ ਮਰਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ “ਜਾਲਉਂ ਐਸੀ ਰੀਤ” ਕਹਿ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਭਾਊਆਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦਿਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਜ਼ੂਲ ਰੀਤਾਂ ਨਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਘਾਤੀ ਬਿਪਰਬਾਦੀ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਗਾਰਾ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਛੋਟੀ ਊਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਤਨਾ ਵੱਡਾ ਇਨਕਬਾਬੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਤਾਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਕਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਕਰਮਕਾਂਡ ਅਪਨਾ ਸਕਦੇ ਸਨ? ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਆਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਦੇ ਸਿਖਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਯਕੀਨਨ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਿਆ ਪਰ ਸਮਾਂ ਹੀ ਐਸਾ ਸੀ ਆਪ ਲਿਖ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨਾਂ ਸੱਕੇ। ਹਕੂਮਤ ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ ਹਿੰਦੂ ਚੌਧਰੀਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਬਰ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਉੱਤੇ ਹਮਾਯੂੰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤੱਸਬੀਆਂ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਕੋਲ ਝੂਠੀਆਂ ਤੋਹਮਤਾਂ ਲਗਾ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾਇਆ। ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਵੇਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਕਰੀਬ 8 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦ ਖੱਟੇ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਲਿਟਰੇਚਰ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਰੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਨੁਮਾ ਉਦਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਕਬਜਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੇ 33 ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਫਿਰ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਚੁੱਕਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਬਹੁੱਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਨੁਮਾਂ ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਚਲਾਈ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਕਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਭਾਂਵੇ 1932 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਕੇ “ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ” ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਡੇਰੇਦਾਰ ਭਾਰੂ ਸਨ ਤਾਂ ਹੀ ਰਾਗ ਮਾਲਾ ਆਦਿਕ ਕਈ ਫੈਂਸਲੇ ਅਧੂਰੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਡੇਰੇਦਾਰ ਅਤੇ ਟਕਸਾਲੀ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।

ਬਾਕੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਹ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੌੜ ਸਵਾਰੀ ਬਦਲ ਕੇ ਕਾਰਾਂ ਜਹਾਜਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਆ ਗਈ, ਲਕੜਾਂ ਤੇ ਲੋਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਗੈਸ ਸਲੰਡਰ ਅਤੇ ਗੈਸੀ ਚੁੱਲੇ ਆ ਗਏ, ਚਾਦਰਿਆਂ-ਘਗਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਂਟ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਪੋਥੀਆਂ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੈਸਟਾਂ, ਸੀਡੀਆਂ, ਡੀ. ਵੀ. ਡੀ, ਇੰਟ੍ਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਿਕਚਰਾਂ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਕੈਮਰੇ ਆ ਗਏ, ਕਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਚਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਕੇ ਘਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਲੋਕ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਅੱਜ ਓਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਜਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਆਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਚੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਦੇਸੋਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੋਂ ਵੀ ਮੂੰਡੇ ਵਿਆਹ ਕੇ ਵੀ ਲਿਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਦੀ ਥਾਂ ਫੈਕਸਾਂ ਅਤੇ ਈ ਮੇਲਾਂ, ਸਨੇਹਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਫੋਨ ਆਦਿਕ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ ਰੀਤਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਬਾਕੀ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਵਿਆਹ 16 ਮੱਘਰ 1576 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ 1596 ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 1589 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਬਣੇ 1609 ਵਿੱਚ। ਦੇਵਾਨਾ ਜੀ! ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਗੁਰੂ ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨੀ ਸਨ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਲ ਗਡ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਤੇ ਪਰਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਖੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਆਪ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਫਜ਼ੁਲ ਦੇ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੀਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਜੇ ਔਰਤ ਮਾਂ, ਧੀ, ਭੈਣ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਚਾਚੀ ਤਾਈ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਕਿਉਂ? ਸੰਪਾਦਕ ਦਿਵਾਨਾਂ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਜਗਿਆਸੂ ਦੇ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਸਬੰਧੀ ਪੁੱਛੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ! ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਇਹ ਹਨ-

ਸਵਾਲ-ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਵੇਲੇ ਲੜਕਾ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਰਮਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਇਹ ਸਭ ਓਵੇਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਵੇਦੀ (ਅਗਨੀ) ਦੁਆਲੇ ਘਮੁੰਣਾ ਜਾਂ ਫੇਰੇ ਲੈਣੇ?

ਸਵਾਲ-ਕੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਸੂਹੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪੁਰਖੁ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਸਵਾਲ-ਕੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਰਮਾਂ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ “ਏਕ ਜੋਤਿ ਦੁਇ ਮੂਰਤੀ” ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਇਕਮਿਕਤਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਧੰਨ ਪਿਰ ਬਨਾਉਂਦੀ ਹੈ?

ਸਵਾਲ-ਕੀ ਸੰਨ 1945 ਵਿੱਚ ਕੌਮ ਦੇ ਸੂਝਵਾਨਾਂ? ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਪੰਥਕ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਜੋ ਪੰਥ ਅੱਗੇ ਇਹ ਨਿਰਨਾ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ “ਗੁਰੂ” ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਨ ਜਾਂ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ? ਅਜਿਹੀ ਮਰਯਾਦਾ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਹੀ ਨਾਂ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ ਨੂੰ ਪੰਥਕ ਮਰਯਾਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਅਪਣਾਈ ਜਾਣਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ? ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਥ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਬਣਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਪੰਥ ਤਾਂ ਹੈ, ਜੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹਨ। ਜਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਸਿੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਓਹੀ ਕਰਮਕਾਂਡ ਕਰੇ ਜੋ ਦੂਜੇ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ-ਕਬੀਰ ਮਨ ਜਾਨੈ ਸਭ ਬਾਤ ਜਾਨਤ ਹੀ ਅਉਗਨੁ ਕਰੈ॥ ਕੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ?

ਸਵਾਲ-ਕੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮਾਈ-ਭਾਈ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰੀ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਤੋਰਨਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਕੀ ਇਹ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਸਿੱਖ ਦੀ ਆਤਮ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ?

ਸਵਾਲ-ਕੀ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਕੇਵਲ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਜਾਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਸਲੀ ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਸੁਹਾਗਣਿ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹਨ?

ਬਾਕੀ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਖਿਆਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੁਹਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹੋ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸਾਡੀ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੋ ਤਾਈਂ ਪੇਕੇ ਘਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਕਨੂੰਨੀ ਨੁਕਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਜੇ ਨੂੰਹ ਹਿੱਸਾ ਲੈਕੇ ਆਵੇਗੀ ਤਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵੀ ਨਾਂ ਹੋ ਸਕੇ ਪਰ ਆਪਾਂ ਪੰਥਕ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਕ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਥੇਬੰਧੀ “ਸਿੱਖ ਜਾਗ੍ਰਤੀ ਮੰਚ” ਅਤੇ “ਸਚ ਕੀ ਬੇਲਾ” ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਮਹਿਮ ਦਾ ਅਰੰਭ ਕਰੋ ਕਿ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਤਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੋਡੇ ਨਾਲ ਮੋਡਾ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਥ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਆਪ ਸਭ ਦੇ ਧੰਨਵਾਦੀ।

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ

---

(29/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿਂਡਾ
(ਮੋਬ: ) ੯੮੫੫੪-੮੦੭੯੭

ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕੋ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ।।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਧਾਰ `ਤੇ ਵੀਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਘਟਾ ਕੇ ਇੱਕਮੱਤ ਹੋਣ ਲਈ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀਚਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਘਟੀਆ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਸਬੰਧੀ, ਸਮਝੇ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਲੋਂ ਮੰਗੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਲਟਾ ਹਰ ਵਾਰ ਉਸ `ਤੇ ਨਵੇਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣੇ ਤੇ ਵੀਚਾਰ ਅਧੀਨ ਮਸਲੇ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਜਾ ਕੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਸਲ ਮਸਲੇ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਕੇ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਵੀਚਾਰਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਾਧਨ ਅਜਾਂਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ `ਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਬਿਬੇਕ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵਾਰਸ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀਚਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਧੜੇਬੰਦੀ ਦਾ ਮੁਜਾਹਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੀਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਕਦਰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦਤ ਲੇਖ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾਂ।
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਮੁਹਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਤਨੀ ਮਿਹਨਤ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੰਪਾਦਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਲਗਪਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਸਮਰੱਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੇਖ, ਖ਼ਬਰਾਂ, ਟਿਪਣੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਸ਼ਾਮਦ ਭਰਪੂਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਹੀ ਛਾਪਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਬਦਨਾਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੀੜਤ ਧਿਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਤਾਂ ਖ਼ਬਰ ਜਾਂ ਲੇਖ ਲਾਉਣਾ ਹੀ ਕੀ ਸੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੇ ਕਿ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਲੈਣਾ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਲੈ ਲਵੋ। ਸਾਡੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੈ:-
1. ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ੧੦ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਸੁੰਦਰ ਜੀ, ਸੱਤੇ ਬਲਵੰਡ, ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ `ਤੇ ੧੦ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ
2. ਉਸ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ `ਚ ਦਰਜ਼ ਬਾਕੀ ੫ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਭੱਟਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਆਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵੀਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਸਮਝ `ਚ ਤਾਂ ਫਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ `ਤੇ ਕਿੰਤੂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
3. ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸਲ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪੋਥੀ ਵੀ ਸ੍ਰੀਚੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤੇ ਅਸਲ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪੋਥੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ (ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ੪ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖ ਲਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰਹੀਣ ਦਾਅਵੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਗੇ।
4. ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ `ਚ ਦਰਜ਼ ੴ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ‘ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਤਨੁ ਮਨੁ ਥੀਵੈ ਹਰਿਆ।। ੧।। ` ਤੱਕ ਸਾਰੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦਾ ਗਿਅਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਝੱਖਣਾ ਝਾਖਣੀ ਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮੱਤਭੇਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਿਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਬਲਕਿ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਲਈ ਬੜੇ ਹੀ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਨਜਿਠੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਹਰ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਲੇਖ, ਸੰਪਾਦਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਦੀਆਂ ਮਿਤੀਆਂ ਸਹਿਤ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਧੜੇਬੰਦੀ ਦਾ ਮੁਜਾਹਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ `ਤੇ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਨਿਜੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੀ ਨਿਜੀ ਲੜਾਈ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦਾ ਮਹੌਲ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੱਤ ਗੁਰਮਤ ਪਰਵਾਰ, ਪ੍ਰਿੰ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੈਲਗਰੀ, ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਏਹੀ ਕੁੱਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਉਹੀ ੯-੧੦ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਕਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆਂ `ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਲੋਕ ਹੀ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਤੱਤ ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੇ ਵੀਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਪਦ ਸਬੰਧੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਆਧਾਰ `ਤੇ ਜਵਾਬ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਜ਼ਨ ਵੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀਚਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਥ ਕਰਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਭਾਰੂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਥ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕੋਈ ਨਿਯਮਵੰਦ ਵਿਆਕਰਣ ਨਿਯਮਾਵਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂਪਦ ਸਬੰਧੀ ਵਾਦਵਿਵਾਦ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰਫਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੁਣ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਉਕਤ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਨੁਕਤੇ ਨਾਲ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਉਸ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਹੀ ਸਿੱਖੇ ਹਨ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਨਹੀਂ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਹੁੱਦਾ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਪੁਛਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਬੀਰੀ ਕੱਛੂ ਖਾਣਾ, ਗੋਰੀ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ `ਚ ਕਿਹੜੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਆਦਿ ਆਦਿ? ਇਸ ਲਈ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸੰਪਾਦਕ ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਈ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਮੂਲਅੰਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਫਾਊਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪਾਉਣ `ਤੇ ਉਤਨੀ ਦੇਰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ `ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਜਾਵੇ ਜਿਤਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਉਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਉਸਾਰੂ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਲਾਹਾ ਖੱਟ ਸਕਣ।
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿਂਡਾ
(ਮੋਬ: ) ੯੮੫੫੪-੮੦੭੯੭
(ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ:- ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ ਜੀ ਜੋ ਵੀ ਸਵਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਹਨ ਉਹਨਾ ਬਾਰੇ ਲੜੀਵਾਰ ਵਿਚਾਰ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਭਾਵ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਕਵਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਿਹਨਾ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਬੰਦੀ ਲਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗੀ ਜੇ ਕਰ ਉਹਨਾ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨੋਟ ਕਰ ਲਓ ਅਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਕਤੀ ਦਾ ਧੱਕਾ, ਧੌਂਸ, ਪੱਖਪਾਤ, ਸਿਪਾਰਸ਼ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ, ਸਿਰਫ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲੇਗੀ)

******************************************************

ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੱਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਸਾਖੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਖੀ ਘੜ ਲਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਹੁਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਸੀਂ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ: ਪ੍ਰੋ. ਧੂੰਦਾ
ਬਠਿੰਡਾ, ੨੯ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਸੀਂ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਆਸਾ ਰਾਗੁ ਵੱਚ ਦਰਜ਼ ਸ਼ਬਦ
ਪਹਿਲੀ ਕਰੂਪਿ ਕੁਜਾਤਿ ਕੁਲਖਨੀ ਸਾਹੁਰੈ ਪੇਈਐ ਬੁਰੀ।।
ਅਬ ਕੀ ਸਰੂਪਿ ਸੁਜਾਨਿ ਸੁਲਖਨੀ ਸਹਜੇ ਉਦਰਿ ਧਰੀ।। ੧।।
ਭਲੀ ਸਰੀ ਮੁਈ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰੀ।।
ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਜੀਵਉ ਮੇਰੀ ਅਬ ਕੀ ਧਰੀ।। ੧।। ਰਹਾਉ।।
ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਬ ਲਹੁਰੀ ਆਈ ਬਡੀ ਕਾ ਸੁਹਾਗੁ ਟਰਿਓ।।
ਲਹੁਰੀ ਸੰਗਿ ਭਈ ਅਬ ਮੇਰੈ ਜੇਠੀ ਅਉਰੁ ਧਰਿਓ।। ੨।। ੨।। ੩੨।।
ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾੜੀ ਮਤ ਜੋ ਮੈਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਤ ਜੋ ਮੈ ਹੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਉਹ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਰੱਬ ਕਰੇ ਉਹ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਰਤੀ ਭੈੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਚੰਦਰੇ ਘਰ ਦੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਤੇ ਚੰਦਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰੀ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਬਿਰਤੀ ਮੈ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੱਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਤਮਿਕ ਅਡੋਲਤਾ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਉਹ ਬੜੇ ਸੁਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸੁਚੱਜੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਕਬੀਰ ਜਦੋਂ ਦੀ ਇਹ ਗਰੀਬੜੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਹੰਕਾਰਣ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਜੋਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਟਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਵਾਲੀ ਮਤ ਸਦਾ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀ ਬਿਰਤੀ ਨੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਠਿਕਾਣਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਰ ਸਾਖੀਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਖੀ ਘੜ ਲਈ ਕਿ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਹੁਟੀ ਮਾੜੀ ਜਾਤ ਦੀ, ਕਰੂਪ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ, ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲੀ ਵਹੁਟੀ ਮਰ ਗਈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਕਰੇ ਕਿ ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਵੇ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਇਹ ਅਰਥ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸੋਹਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗੱਲ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਜਾਤ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਣ ਕਾਰਣ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ ਇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਥੋਹੜਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤਸਬੀ ਫੇਰਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਾ ਖ਼ੁਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਢੀ ਲੈ ਕੇ ਗਰੀਬ ਦਾ ਹੱਕ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ‘ਕਾਜੀ ਹੋਇ ਕੈ ਬਹੈ ਨਿਆਇ।। ਫੇਰੇ ਤਸਬੀ ਕਰੇ ਖੁਦਾਇ।। ਵਢੀ ਲੈ ਕੈ ਹਕੁ ਗਵਾਏ।। ` ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਥੋਹੜਾ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸਾਨੂੰ ਥੋਹੜਾ ਕਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਜਰਾ ਸੋਚੋ ਜੇ ਕਾਜ਼ੀ ਲਈ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈ ਕੇ ਅਨਿਆਂ ਕਰਨਾ ਮਾੜਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਸਾਧ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈ ਕੇ ਦੋਸ਼ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜੇ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਮਾੜੀ ਮਤ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਮੱਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ ਤੇ ਉਹ ਕਹੇ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਖ `ਚ ਨਹੀਂ ਮਾਰਾਂਗਾ ਤਾਂ ਉਸ `ਤੇ ਤਜ਼ਾਬ ਪਾ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਕੁਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨੀ ਸੀ ਉਹ ਨਿਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੋਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਡੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨਿਆਂ ਕਿਸ ਨੇ ਦੇਣਾ ਹੈ? ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਸਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਹੁੱਦੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਭਨਾ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ।

**********************************************

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪੈ ਰਹੀ ਕਿ ਧੁੰਮੱਕੜਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਹਨ: ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ
੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾ ਰਹੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੇ ਡਰਾਵੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਈ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀ।
ਬਠਿੰਡਾ, ੨੯ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪੈ ਰਹੀ ਕਿ ਧੁੰਮੱਕੜਸ਼ਾਹੀ (ਧੁੰਮਾ+ਮੱਕੜ) ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ: ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਦੀ ਐਲਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ `ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਨਕਸ਼ਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ੨੦੦੩ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਲ ੨੦੧੦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਾਦਲੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ `ਚ ਅਣਅਧਿਕਰਾਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵਦੀ-ਸੁਦੀ ਦੇ ਮੱਕੜ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਫਸਾਉਣ ਦਾ ਕੋਝਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ `ਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਮੱਕੜ ਜਾਲ `ਚ ਉਲਝ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ੨੦੧੧ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਪੋਹ ਸੁਦੀ ੭ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ੧੧ ਜਨਵਰੀ ਤਾਂ ਦਰਜ਼ ਹੈ ਪਰ ਇਸੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਪੋਹ ਸੁਦੀ ੭, ਜੋ ੩੧ ਦਸੰਬਰ ਦਿਨ ਸ਼ਨਿਚਰ ਵਾਰ ਨੂੰ ਆਵੇਗੀ, ਉਹ ਦਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਵਾਣਤ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਾਵਨ ਦਿਹਾੜਾ ਹਰ ਸਾਲ ੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ੨੦੧੧ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਕ ੧੧ ਮੱਘਰ, ਵੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ੨੪ ਨਵੰਬਰ ਹੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੇ ਧੁਮੱਕੜ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ੨੬ ਨਵੰਬਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਜਰਾ ਸੋਚੋ! ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਇਸ ਮੱਕੜ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾ ਰਹੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੇ ਡਰਾਵੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜਥੇਦਾਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਈ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀ।

---

(29/12/10)
ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ

ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚਲੀ ਪਹੁੰਚ ਸਲਾਘਾਯੋਗ:

ਇਸੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ’ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਟੈਂਡ ਦੀ ਸਵੈਪੜਚੋਲ ਕਰਨ:


ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਸੰਪਰਦਾਈ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ, ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ’ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਸਿਆਸੀ ਮਹੰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਾ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਬਿਆਨ 22-12-2010 ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ “ਇੱਕਸਾਰਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਕੌਮ ’ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਝੱਖੜ ਝੁਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ”। ਇਸ ਬਿਆਨ ਵਿਚਲੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦੀ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਜੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਅਧੀਨ ਸਪਸ਼ਟ ਪਹੁੰਚ ਅਪਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ’ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਟੈਂਡ ਦੀ ਸਵੈਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ 1932 ਤੋਂ 1936 ਤੱਕ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ‘ਇੱਕਸਾਰਤਾ’ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੋਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੌਮ ਨੇ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕੂੜ ਪੋਥੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ‘ਇਕਸਾਰਤਾ’ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕੌਮ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਭਰਪੂਰ ਤ੍ਰਿਆ ਚਰਿਤਰ ਦੇ ਇਕ ਹਿੱਸੇ ‘ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ’ (ਨਿਤਨੇਮ) ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਚਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅਰਦਾਸ ਰਾਹੀਂ ਦਿਨ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰੀ ‘ਦੇਵੀ ਸਿਮਰਨ’ (ਪ੍ਰਥਮਿ ਭਗੌਤੀ ਸਿਮਰ ਕੈ) ਦੇ ਰਾਹ ਤੌਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਫਸੌਸ! ਅੱਜ ਤੱਕ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਢਿੱਲੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ (ਸੰਗਤ ਅਜੇ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੰਥ ਪ੍ਰਵਾਣਿਤ ਬਾਣੀਆਂ ਹਨ ਆਦਿ ਆਦਿ) ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੂੜ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ’ ਨੂੰ ਇੰਨ-ਬਿੰਨ ਮੰਨਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜ਼ਬਾਨੀ-ਕਲਾਮੀ ‘ਕਾਲਕਾ ਪੰਥ’ ਤਿਆਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਕਾਲਕਾ ਪੰਥ ਦੀ ਅਸਲ ਜੜ੍ਹ ਉਖਾੜਨ (ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪੂਰਨ ਤਿਆਗ) ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਟਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤਥਿਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਆਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ 1936 ਵੇਲੇ ‘ਇੱਕਸਾਰਤਾ’ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕੌਮ ਨੂੰ ਝੂਠ ਦੇ ਪੁਲੰਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਟੈਂਡ ਲੈਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨਾਲੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਤਾ ਤੋੜ ਲੈਣਗੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਸਵੈ-ਵਿਰੋਧੀ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ

ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ

---

(29/12/10)
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ

ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਜੀਓ,

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ । ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ ॥

ਸ੍ਰ. ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਲੇਖ “ਨਾਮਾ ਛੀਬਾ ਕਾਣੀ ਕੌਡੀ ਦਾ?” ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ । ਉਂਝ ਵੀ ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਅਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਗੋਦ (Last name) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਖਦੇ ਜਾਂ ਕਈ ਖਾਲਸਾ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂਅ, ਤਖੱਲਸ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹਰੇਕ ਬਰਾਦਰੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ? ਆਮ ਹੀ ਵੇਖਣ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਜੱਟ ਬਰਾਦਰੀ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ, ਕੰਬੋਜ਼, ਭਾਪੇ, ਸੁਨਿਆਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਰਾਦਰੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੂਸਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ । ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪੇ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਵੀ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਹਾਂ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ।

ਕੀ ਇਕੋ ਬਾਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਅਖੌਤੀ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਹੋਣ, ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ?

ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਫਰਕ ਪੈਣ ਦੀ ਆਸ ਲਗਦੀ ਹੈ । ਉਂਝ ਅੱਜੇ ਅਸੀਂ ਗੱਲਾਂ ਤੀਕਰ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹਾਂ । ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਸਾਈਟ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਲਿਖ ਕੇ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ‘ਕਸੇਲ’ ਦਾ ਨਾਂਅ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ; ਉਂਝ ਹਰੇਕ ਥਾਂ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੀਵਾਰਕ ਨਾਂਅ ‘ਢਿੱਲੋਂ’ ਹੀ ਹੈ । ਮੇਰੀ ਸੋਚਣੀ ਤਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਾਤ ਪਾਤ ਅਤੇ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਬੰਧਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਧਾਈ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ ।

ਇੱਕ ਪਾਠਕ,

ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ

---

(29/12/10)
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

ਪਿਆਰੇ ਪਾਠਕੋ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ॥
ਰੱਬ ਦੀ ਖੋਜ
ਕਿਸੇ ਕਵੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
ਰੱਬ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬੁਝਾਰਤ, ਰੱਬ ਇੱਕ ਗੋਰਖ ਧੰਦਾ।
ਖੋਲਣ ਲਗਿਆਂ ਪੇਚ ਏਸ ਦੇ ਕਾਫਰ ਹੋ ਜਾਏ ਬੰਦਾ।
ਕਾਫਰ ਸ਼ਬਦ ਕੁਫਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਝੂਠਾ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁਖ ਰੱਬ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਣਮੁਲਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹਲ ਕਰ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਹ ਰੱਬੀ ਗਿਆਨ ਪੂਰਾ ਸਮਝ ਨਹੀ ਆਇਆ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲਏ ਪਰ ਭਾਵ ਅਰਥ ਸਮਝ ਨਹੀ ਆਏ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿਨਾਮ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤਿ (ਸੱਚ) ਹੈ। ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਕਾਰ ਨਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਯਾਦ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਾਡੀ ਜਬਾਨ, ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਿਤ ਦੀ ਕਿਰਤ ਵਿਚੋਂ ਦਿਸਣ ਲਗ ਪਵੇ। ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਚਿਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਹੀ ਤਾਂ ਭਾਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਹੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਸੱਚ ਖੰਡਿ ਵਸੈ ਨਿਰੰਕਾਰੁ
ਭਾਵ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਉਥੇ ਵਸਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਥਾਂ ਤੇ ਸੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮਨੁਖਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਨੁਖਾ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਕਿਰਤਮ ਨਾਮ ਕਥੇ ਤੇਰੇ ਜਿਹਬਾ॥
ਸਤਿ ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਪਰਾ ਪੂਰਬਲਾ॥
ਭਾਵ ਮੈ ਆਪਣੀ ਜਬਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਭ ਨਾਮ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋਏ ਹਨ ਧਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਜੋ ਸਤਿ (ਸੱਚ) ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਅਸਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਆਪ ਸਤਿ ਕੀਆ ਸਭੁ ਸਤਿ।
ਭਾਵ ਉਹ ਆਪ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਉਸਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ।
ਅਤੇ
ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭ ਕਾ ਸੁਖਦਾਈ॥
ਬਿਸਵਾਸ ਸਤਿ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਈ॥
ਭਾਵ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋ ਸਤਿ (ਸਚ) ਹੈ ਉਹ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਭਰੋਸਾ ਸਚੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਸਚੁ ਮਿਲੈ ਸਚੁ ਊਪਜੈ ਸਚ ਮਾਹਿ ਸਾਚਿ ਸਮਾਇ॥ ਅਤੇ
ਉਥੈ ਸਚੇ ਹੀ ਸਚਿ ਨਿਬੜੈ ਚੁਣਿ ਵਖ ਕਢੇ ਜਜਮਾਲਿਆ॥
ਤੀਸਰੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ
ਨਾਨਕ ਵਿਣ ਸਤਿਗੁਰ ਸਚੁ ਨ ਪਾਈਐ ਮਨਮੁਖ ਭੂਲੇ ਜਾਂਹਿ॥
ਭਾਵ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਚੁ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਪਾਇਆ ਨਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਹੋਰ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਸਭੋ ਸਚੁ ਸਚੁ ਸਚੁ ਵਰਤੈ ਗੁਰਮੁਖ ਕੋਈ ਜਾਣੈ।
ਭਾਵ ਸਭ ਸਚੁ ਹੀ ਸਚੁ ਹੈ ਅਤੇ ਸਚੁ ਹੀ ਸਭ ਥਾਂ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਗੇ ਹੋਰ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਸਚਾ ਸਚੋ ਸਚਿ ਪਤੀਜੈ
ਭਾਵ ਸੱਚਾ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਸਚੁ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਪੰਨਾ 998 ਤੇ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਨਿਰਭਉ ਨਿਰੰਕਾਰ ਸਤਿ ਨਾਮ॥
ਭਾਵ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅਕਾਰ ਨਹੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤਿ (ਸੱਚ) ਹੈ। ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਨੰਬਰ 670 ਤੇ ਫਰਮਾਂਉਦੇ ਹਨ;
ਜਪਿ ਮਨ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸਤਿ ਨਾਮੁ॥
ਸਤਿ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ 1008 ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ 2204 ਵਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਬੀਰ ਜੀ ਫਰਮਾਉਦੇ ਹਨ
ਬੋਲੀਐ ਸਚੁ ਧਰਮੁ ਝੂਠ ਨ ਬੋਲੀਐ॥
ਭਾਵ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬ ਸਚ ਹੈ।
ਜੇ ਸੱਚੁ ਸ਼ਬਦ (ਏਕ ਸ਼ਬਦ) ਪਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁਖ ਦੇ ਸਭ ਬੰਧਨ ਕੱਟੇ ਜਾਣ।
ਤੀਸਰੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ;
ਇਹੁ ਸੱਚੁ ਸਭਨਾ ਕਾ ਖਸਮੁ ਜਿਸ ਬਖਸੇ ਸੋ ਜਨੁ ਪਾਵਏ।
ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖਸਮ ਤਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਇਥੇ ਤੀਸਰੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਖਸਮ ਕਹਿ ਕੇ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਹੋਣ ਦੀ) ਪਕੀ ਮੋਹਰ ਲਾ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਕਈ ਮੇਰੇ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਈ ਆਰਜੀ ਸੱਚ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਸ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੱਚ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਉਹ ਹੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ॥
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

---

(29/12/10)
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੈਲਗਰੀ ਜੀ,
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ ।
ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਵੀਰ ਜੀ , ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਜੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੈ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਤੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਜੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹੋ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ, “ਵੈਸੇ ਜਿਹੜੇ ਅਰਥ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਉਹੀ ਠੀਕ ਹਨ” ਵੀਰ ਜੀ, ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ, ਕਈ ਵਿਦਿਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਹੀ ਰੌਲਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਰਥ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਅਰਥ ਠੀਕ ਹਨ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਲਤ ਕਿਵੇ ਹੋਏ ਜੀ? ਕੀ ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਰਜੀ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ?
ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ, “ਜੇ ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ ਤਾਂ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਨਾਲ ਦਿਉ”। ਪੇਸ਼ ਹੈ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਫ਼ਜ਼ “ਜਰ” ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਲਗਾਂ ਮਾਤਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਦਲ ਜਾਣ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲਵੋ, ਕੀ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਾਂ ਅਰਥ ਸਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ?
1- “ਪਰੰਦੇ ਨ ਗਿਰਹ ਜਰ॥” (ਪ-144)। (ਪਰੰਦੇ= ਪਰਿੰਦੇ, ਪੰਛੀ)।
2- “ਨਾਨਕ ਜਰਾ ਮਰਣ ਭੈ ਨਰਕ ਨਿਵਾਰੈ ਪੁਨੀਤ ਕਰੈ ਤਿਸੁ ਜੰਤੈ॥” (ਪ-249)।
3- “ਰਾਮ ਜਪਤ ਤਨੁ ਜਰਿ ਕੀ ਨ ਜਾਇ॥” (ਪ-329)।
ਇਥੇ ਪਹਿਲੀ ਪੰਗਤੀ- ‘ਜਰ’ ‘ਰ’ ਮੁਕਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਜ਼ਰ, ਧੰਨ, ਦੌਲਤ’।
ਦੂਸਰੀ ਪੰਗਤੀ- ‘ਜਰ’ ਦੇ ‘ਰ’ ਨੂੰ ਕੰਨਾ ‘ਜਰਾ’ ਅਰਥ ਹੈ ਬੁਢੇਪਾ।
ਤੀਸਰੀ ਪੰਗਤੀ- ‘ਜਰ’ ‘ਰ’ ਸਿਹਾਰੀ ਨਾਲ ‘ਜਰਿ’ ਅਰਥ ਹੈ ਜਲ ਜਾਣਾ, ਸੜ ਜਾਣਾ”
ਮੇਰਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਪਤਾਂ ਨਹੀ ਕਿਓ ਆਪ ਜੀ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀ, ਇਹ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ । ਮੈ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ
(ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੁਰਗ-ਨਰਕ ਅਤੇ ਆਗੇ-ਪੀਛੇ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਕਰਨੀ ਜੀ। http://vimeo.com/17541114)
#################
ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾ/ਲੇਖਕ ਸੱਜਣੋਂ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ ।
ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੁਨਆਵੀ ਵੰਡ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਬੁਹਤ-ਬੁਹਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ । ਅਕਾਲ ਪਰਖ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵਾ ਸਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਤੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਰਨ ਲੈਕੇ ਆਵੇ। ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸੱਜਣੋਂ, ਸਾਲ 2010 ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਠੇਸ ਪੁਜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈ ਨਿਰਸੰਕੋਚ ਖਿਮਾਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਨਵੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿਭਾਗ ਲੈਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

---

(29/12/10)
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ) ਬਰੈਂਪਟਨ

ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਜੀਓ! ਵਾਹਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ।

ਬਾਹਰੀ ਦਿਖ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਹੋ ਤੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਇਕੱਲਾ ਜੋਗਿੰਦਰ? ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਰਹੁ-ਰੀਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ) ਬਰੈਂਪਟਨ ਕੈਨੇਡਾ। 716 536 2346.

---

(28/12/10)
ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ‘ਬਰਸਾਲ’ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ

ਬਦਲਵੇਂ-ਲਕਬ
ਸੱਚ-ਧਰਮ ਤੇ ਤਰਕ-ਤਲਵਾਰ ਫੜਕੇ,
ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਕਿਰਦਾਰ ਹੀ ਸਾਜਣਾ ਸੀ।
ਐਪਰ ਭੂਤਨਾ ਅਤੇ ਬੇਤਾਲਾ ਕਹਿ ਕੇ,
ਕੂੜ-ਨੀਤਿਕਾਂ ਸੱਚ ਤਿਆਗਣਾ ਸੀ।
ਅਜੋਕੇ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਵਰਗੇ,
ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਦੋਂ ਪਰਚਲਤ ਹੋਏ;
ਵਰਨਾਂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ,
ਇਹਨਾ ਲਕਬਾਂ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਨਿਵਾਜਣਾ ਸੀ।।
ਡਾ.ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ‘ਬਰਸਾਲ’ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ
(408)209-7072

---

(ਸੰਪਾਦਕੀ ਨੋਟ:- ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਚਲ ਰਹੀ ਵਚਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾ ਕੋਲ ਸਿਰਫ 2 ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਹਨ, 29 ਅਤੇ 30 ਦਸੰਬਰ ਦੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 31 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਪੱਤਰ ਪਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜਿਹਨਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਿਬੇੜਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ)

---

(28/12/10)
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਜੀਓ ਫਤਿਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨਾਂ ਜੀ
ਅਤੇ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹੋਠੀ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਉਣਵਾਲਾ, ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ, ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਨਨ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀਓ ਫਤਿਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨਾਂ ਜੀ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਕਾਫੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕੀ, ਕੁਝ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਚਲੋ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਤੇ ਆਉਨੇ ਹਾਂ, ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਪਿਛਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜੋ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ' ਕੀ ਆਪ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁੜ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹੋ? ' ਕਿਉਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਦੋਸ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਨਾਂ ਲਿਖੇ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪੜਦੇ ਹੋ ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ? ਅਸਲ ਗੱਲ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਿੱਖ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮੁੱਦੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀ ਕਿਹਾ, ਚਲੋ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਫੇਰ ਦੁਹਰਾਉਦਾ ਹਾਂ, ਜਰਾ ਗੌਰ ਦੇਣਾ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ' ਕਈ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮੁਖੌਟੇ ਵਿਚ ਹਨ ਸਿੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਦਮ ਭਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਾਂਤੀ ਰਹੇ , ਉਹ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁੱਦਾ ਖੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹੇ ਬੇਸਕ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹੇ,' ਠੀਕ ਹੈ ਜੀ ਬਾਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, 'ਪੀਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ' ਬਗੈਰਾ ਬਗੈਰਾ ਪੀਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਦਸਾਂਗਾ, ਜੇਕਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀ ਪੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਪੜ ਲੈਣਾ ਪਰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪੀਲੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਫੇਰ ਕਰਾਂਗੇ ਗੱਲ ਪਰ ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਸਵਾਲ ਹੈ '? ' ਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਆਪ ਜੀ ਉਤਰੇ ਹੋ ਉਹ ਹੈ ਜੋਗਿੰਦਰ? ਕਿਉਕਿ ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦਲਜੀਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਸਨ, ਪਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁੜ ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ੴ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸਾਹ ਦਾ ਉਚਾਰਿਆ ਨਹੀ ਹੈ ਕੀ ਆਪ ਜੀ ਇਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹੋ? ' ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿਓ ਜੀ, ਘੁੰਮਾ ਫਿਰਾ ਕੇ ਨਹੀ ਸਹੀ ਤੇ ਦਰੁਸਤ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਆਪਾਂ ਅਗਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕੀਏ। ਧੰਨਵਾਦ!
ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਸੰਪਾਦਕ 'ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ'
www.indopunjab.com
988850689੭

---

(28/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਦੁਨਿਆਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹਰ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤ ਉਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਉੱਦਮ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਧਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਲਵਾਉਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਰ ਪੀਊ ਦਾਦੇ ਕਾ ਖਜਾਨਾ ਕਦੀ ਖੋਲਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ:
ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ
ਬਠਿੰਡਾ, ੨੮ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਟਾਈਮ ਟੀਵੀ ਤੋਂ ਹੋ ਰਿਹ ਸੀ, ਦੌਰਾਨ ‘ਉਦਮੁ ਕਰਹੁ ਵਡਭਾਗੀਹੋ ਸਿਮਰਹੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰਾਇ।। ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਸਿਮਰਤ ਸਭ ਸੁਖ ਹੋਵਹਿ ਦੂਖੁ ਦਰਦੁ ਭ੍ਰਮੁ ਜਾਇ।। ` ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ: ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਹਰ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਉੱਦਮ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਦੁਕਾਨ `ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੌਕਰੀ ਪੇਸ਼ਾ ਹਰ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਉੱਦਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦਫਤਰ ਜਾਂ ਕੰਮ `ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਰਸਾਨ ਉੱਦਮ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਕਿਰਸਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੇਸ਼ਾਵਾਰ ਉੱਦਮ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਧਨ ਦੌਲਤ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰ ਖਾਣ ਅਤੇ ਸੁਖ ਮਾਨਣ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ‘ਕਿਰਸਾਣੀ ਕਿਰਸਾਣੁ ਕਰੇ, ਲੋਚੈ ਜੀਉ ਲਾਇ।। ਹਲੁ ਜੋਤੈ ਉਦਮੁ ਕਰੇ, ਮੇਰਾ ਪੁਤੁ ਧੀ ਖਾਇ।। ` ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉੱਦਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੱਸੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਘਰ `ਚ ਉੱਦਮ ਹੈ ਉਥੇ ਅੰਨ ਦੀ ਤੋਟ ਨਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ‘ਉਦੋਸਾਹੈ ਕਿਆ ਨੀਸਾਨੀ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ਅੰਨੀ।। ` ਪਰ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਅੰਨ, ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਧਨ ਦੌਲਤ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਯੂਦ ਉਹ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦਰਦ ਭਟਕਣਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉਦਾਸੀ ਛਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ‘ਉਦੋਸੀਅ ਘਰੇ ਹੀ ਵੁਠੀ, ਕੁੜਿੲਖ਼ੀ ਰੰਨੀ ਧੰਮੀ।। ` ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੱਤੇ ਹੀ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਭਾਵ ਅੱਖਾਂ ਪਰਾਇਆ ਰੂਪ ਤੱਕਣ ਵਿੱਚ, ਜੀਭ ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਕੰਨ ਪਰਾਈ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਲੋਭ ਲਾਲਚ ਹਾਉਂਮੈ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਵਕਾਰ ਭੋਗਣ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਕੂੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਿਆਪਾ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਸਤੀ ਰੰਨੀ ਘਰੇ ਸਿਆਪਾ ਰੋਵਨਿ ਕੂੜੀ ਕੰਮੀ।। ` ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀਚਾਰ ਅਧੀਨ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤਾ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਉਦਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ‘ਉਦਮੁ ਕਰੇਦਿਆ ਜੀਉ ਤੂੰ ਕਮਾਵਦਿਆ ਸੁਖ ਭੁੰਚੁ।। ਧਿਆਇਦਿਆ ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲੁ ਨਾਨਕ ਉਤਰੀ ਚਿੰਤ।। ੧।। ` ਪਰ ਜਿਸ ਉੱਦਮ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਧਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਧਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਸੁੱਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਵੀ ਕਰ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਵਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਅਕਾਲਪੁਰਖ਼ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਵੇਗਾ, ‘ਤਿਉ ਹਰਿ ਜਨੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਪੁ ਕਰੇ ਹਰਿ ਅੰਤਿ ਛਡਾਇ।। ੧।। ` ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲਪੁਰਖ਼ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਵੀ `ਤੇਰਾ ਕੀਆ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ।। ` ਕਿਹਾ, ਦੇਗ਼ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੇ ਖਾ ਕੇ, ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਵਾਕੇ, ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਵਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕਲੇਜਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਵਾ ਕੇ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਂਦਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਾ ਕੇ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼! ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਭਾਣੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਹਿਰ ਦਿਨ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਬਤੀਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਚਾਰ ਪਹਿਰ ਰਾਤ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਬਤੀਤ ਕਰਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਆਮ ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਸੁੱਖ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਕਿਹੜੇ ਹਨ? ਅਕਾਲਪੁਰਖ਼ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹਿਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁੱਖ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਰਅਸਲ ਜਿਹੜਾ ਹੋਰ ਉੱਦਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਨ ਦਾ ਵੀ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖਾਂ ਤੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਹੋਰ ਉੱਦਮ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਸਦਕਾ ਜਗਤ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ‘ਆਹਰ ਸਭਿ ਕਰਦਾ ਫਿਰੈ ਆਹਰੁ ਇਕੁ ਨ ਹੋਇ।। ਨਾਨਕ ਜਿਤੁ ਆਹਰਿ ਜਗੁ ਉਧਰੈ ਵਿਰਲਾ ਬੂਝੈ ਕੋਇ।। ` ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਦਮ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਵੀਚਾਰ ਅਧੀਨ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਓ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰੋ ਜਿਸ ਸਿਮਰਨ ਸਦਕਾ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ, ਦਰਦ ਤੇ ਭਟਕਣਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਪਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਹੋਰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹਰ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤ ਉਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਉੱਦਮ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਧਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਲਵਾਉਣ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਰ ਪੀਊ ਦਾਦੇ ਕਾ ਖਜਾਨਾ ਕਦੀ ਖੋਲਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਿਠਾ: ਪੀਊ ਦਾਦੇ ਕਾ ਖੋਲਿ ਡਿਠਾ ਖਜਾਨਾ।। ਤਾ ਮੇਰੈ ਮਨਿ ਭਇਆ ਨਿਧਾਨਾ।। ੧।। ਰਤਨ ਲਾਲ ਜਾ ਕਾ ਕਛੂ ਨ ਮੋਲੁ।। ਭਰੇ ਭੰਡਾਰ ਅਖੂਟ ਅਤੋਲ।। ੨।। ਖਾਵਹਿ ਖਰਚਹਿ ਰਲਿ ਮਿਲਿ ਭਾਈ।। ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ਵਧਦੋ ਜਾਈ।। ੩।। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਪਟ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਾਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਆਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਹੈ ਸਿਮਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਲਾਸੀ ਹੋਵੇ।

************************************************************

‘ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ’ ਦਾ 2011 ਕਲੈਂਡਰ ਡਾ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਰਲੀਜ਼
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 28 ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਛਪ ਰਹੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ‘ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ’ ਦਾ ਕਲੈਂਡਰ 2011 ਅੱਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ‘ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ’ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਡਾ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਰਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨਾਂ ਕਲੈਂਡਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਗੜਕਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਲੈਂਡਰ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੱਟ ਕੇ ਹੈ, ਮੌਲਿਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਗਰੀਬੀ ਧੋਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਅਮੀਰ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦੋ ਵਕਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਧੰਦ ਪਿੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਸਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਮਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਆਕਤੀ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿਉਕਿ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਪਰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਵਈਆ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵਿਆਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਬਿਗਾਨੀਆਂ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਟੋਟਕੇ ਘੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਬਾਰੇ ਨਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ, ਉਨਾਂ ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਤਕ ਲੈਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ. ਸਤਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ, ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿਊਜ ਐਡਿਟਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਸਟ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ ਹਾਜਰ ਸਨ।

---

(28/12/10)
ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ--ਜੰਮੂ

ਕੌਮੀ ਜੋਧੇ ਸ.ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈਜੈਕਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜੰਮੂ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਸਮਾਗਮ’
ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ--ਜੰਮੂ, 28 ਦਸੰਬਰ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲੀ ਸੂਚੀ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਾਈਜੈਕਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਗੁਜਰਾਂ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ’ਚ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ। ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਆਰ. ਐਸ. ਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਏਪੁਰ ਗੁਜਰਾਂ ਵਿਖੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸਰਪੰਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।

ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਗੀ ਜੱਥੇ ਵੱਲੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਾਲੀ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਕੱਟ ਰਹੇ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਮਾਗਮ ’ਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਨਫਰੰਸ ਦੇ ਐਮ.ਐਲ.ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਵਜੀਰ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦੇਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਬੈਠੇ ਜੁਝਾਰੂਆਂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਐਮ.ਐਲ.ਏ ਪ੍ਰੋ. ਗਾਰੂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਪੰਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚੀ ਕੀਤੀ ਸਗੋ, ਇਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀ ਕਸ਼ਮੀਰ , ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ , ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਠੀਕਰੀ ਵਾਲੇ, ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ‘ਖੰਦਵਾਲ’, ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਗਲ ਨੇ ਹਾਈਜੈਕਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਪੰਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਐਮ.ਐਲ.ਸੀ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਵਜ਼ੀਰ ਨੇ ਸਰਪੰਚ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਮਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹੇ ਦੇ ਧਰਮੀ ਭਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਤਾ ਅਮਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

---

(27/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲੇ ਸਾਧ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ `ਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ
ਬਠਿੰਡਾ, ੨੭ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਥਾ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋ: ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਵਕਾਰ ਅਤੇ ਐਬਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਲਈ ਅਜੇਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਵਕਾਰ ਭੋਗਦੇ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਣ ਕਿ ਵੇਖੋ ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ `ਚ ਅੱਜ ਵੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ `ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਚਰਨਹੀਣ ਲੋਕ ਅਜੇਹੇ ਹਨ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ਼ ਨਹਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਥੇ ਵੀ ਸੰਤ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਲ ਛਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੌਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਇੱਕ ਚਸਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਅਖੌਤੀ ਸਿੱਖ ਸੰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨਿਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਤ `ਤੇ ਅਥਾਹ ਸ਼ਰਧਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਅਖੌਤੀ ਸੰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਸ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਆਪਣਾ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਬੜਾ ਗੂੜਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮਹਾਰਾਜ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝ ਦੀ ਕੋਈ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ। ਉਹ ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸੁਣ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ `ਚ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਚੇਲਾ। ਵੇਖ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਖੇਡ ਕਿ ਤੇਰੇ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਉਲਟ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜਨਮ `ਚ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮਹਾਰਾਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਦੁਸ਼ ਕਰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਉਲਟ ਗਈ। ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਬਣ ਚੁਕੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਾਂ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਜਨਮ `ਚ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਸ਼੍ਰਧਾਲੂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਮਹਾਰਾਜ ਫਿਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਧੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਪਖੰਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਕੱਟੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸ਼੍ਰਧਾਲੂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਸ਼ਰਧਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਹ ਪਾਖੰਡੀ ੬-੭ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਅਜੇਹੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ: ਧੂੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਜੇਹੇ ਪੁਰਾਣਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਆਚਰਣਾਂ ਦਾ ਪਰਦਾਫ਼ਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਉੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜੇਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸ਼ਨ ਮਹੇਸ਼ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਕਰੋੜਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਕਥਾਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਆਸ਼ੇ ਤੋਂ ਲਾਭੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

---

(27/12/10)
ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀ ਤੇ ਟੀਚੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਅਸਲੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਜਾਰੀ
26 ਦਸੰਬਰ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀ ਤੇ ਟੀਚੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਸ੍ਰ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਵਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਭਾਈ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਸ੍ਰ: ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮਾਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਭਾਵ ਆਮਦਨ ਤੇ ਖਰਚ ਦੇ ਪੂਰੇ ਵੇਰਵੇ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਰੀਪੋਰਟ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ। ਇਸ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਲੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਜ਼ਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀ ਤੇ ਟੀਚੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਛਪਵਇਆ। ਉਪਰੰਤ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਮੈਗੀਜ਼ੀਨ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮਤਿ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਢੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝ ਪਾਈ। ਡਾ: ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੱਖ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਤੇਜ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਹ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਸਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰ: ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਹੋਰਾਂ ਸਮੂਹ ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਬੰਧੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ 2010 ਵਿੱਚ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਕੀਤੇ ਉਦਮਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਚਨ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ ਜਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਮਤਿ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਯੋਜਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਮੂਹ ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਬਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ

---

(27/12/10)
ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ

ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਤੰਤਰ
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੋਕ ਤੰਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੁੱਝ ਇਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ “ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।” ਆਉ ਅੱਜ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੀ ਕੁੱਝ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਸੋਧ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁੱਝ ਖੋਹ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਂਤੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹ ਕੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਿੱਛੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੋਰੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖਵਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਤਲ ਜਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੁਲਸ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਦੀ ਤਫਤੀਸ਼ ਸਹੀ ਲੀਹਾਂ ਤੇ ਕਰੇ। ਪੁਲਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਆਮ ਬੰਦੇ ਨੇ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ, ਮਿੰਨਤਾਂ-ਤਰਲੇ, ਹੜਤਾਲਾਂ, ਧਰਨੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤਫਤੀਸ਼ ਪਿੱਛੇ, ਭੁਖ-ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਤੁਕ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਸਾਫ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਭਾਵਕ ਹੈ ਇਵੇਂ ਆਮ ਬੰਦੇ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇੰਸਾਫ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ, ਚਾਰ ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਤਲਾਂ, ਬਲਾਤਕਾਰਾਂ, ਅਰਬਾਂ-ਖਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਘਪਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਪੁਲਸ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਲਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਕੋਲੋਂ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪ ਕੁੜਿਕੀ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ, ਤਦ ਤਕ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੀ ਝਲਕ, ਹੁਣ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ।
੬੫ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ, ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ ਸਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਲ਼ਾਦਾਂ ਹੀ ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ। ਸਿਆਸੀ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ, ਘਪਲੇ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਏਨਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਕਮ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਤੇ ਹੀ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਚੋਣ ਖਰਚਾ, ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਦਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ,
(ਜੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਮਿਥੇ ਪੈਸੇ ਦਾ ਪੰਜ-ਛੇ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਨੰਬਰ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿਚੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
ਏ. ਰਾਜਾ. ਨੇ ਦੋ ਜੀ. ਘੁਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਮ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ੧. ੭੬ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਚੂਨਾ ਲਾਇਆ। ਝਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹਾਰਸ-ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ੧੨ ਲੱਖ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ, ੨੩ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਕੇ ੧੩ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ। ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਗਰੋਂ, ਆਪਣੀ ਦੋ ਨੰਬਰ ਦੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਵਿਚੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚ, ੨੮੦ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜਮਾ ਕਰਵਾਏ, ਜਦ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਦੱਬਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। (ਵੈਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਂਕੜੇ ਵੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ)
ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਵੱਲ।
ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਾਰਨ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਘਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਮ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਬੂਥ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੂਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੁਗਤਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਲ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ੨% ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ, ਵਜ਼ਾਰਤ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਮਾਰੂ ਪਰਭਾਵ ਇਹ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ੧੨, ੨੫, ੦੦੦ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ-ਬੱਚੀਆਂ, ਵੋਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੋਟਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ੭੦, ੦੦੦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਫਾਰਮ ਲਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਸਿਰਫ, ੩੪, ੩੮੮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਫਾਰਮ ਭਰ ਕੇ ਦਾਖਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਜਿਥੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਲਾਨਿੰਗ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਖ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਲੋਕ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜੰਤਾ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਕੈਸਾ ਲੋਕ-ਤੰਤਰ ਹੈ?
ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਣ, ਵਕਾਸ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਆਂਕੜੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਲੀ ਲੋਕ ਤੰਤਰ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ

---

(27/12/10)
ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ

ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਦਿਹਾੜੇ ‘ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਨੀਤ ਨਵਾ’ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਸਮਝੋ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਵੋ: ਗਿਆਨੀ ਜਾਚਕ
31 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਸਾਲ ਸੰਨ 2010 ਨੂੰ ਵਿਦਾਇਗੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ 2011 ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿਣ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਕ, ਸਭਿਅਕ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਰੂਪ ਧਾਰਮਕ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ, ਹਰੇਕ ਮਨੁਖ ਅੰਦਰ ਨਵੀਨਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਚਾਅ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੈ ਵੀ। ਕਿਉਂਕਿ, ਭਵਿਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ, ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਵਗੁਣ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ, ਅਜਿਹੀ ਬਿਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਬਿਪਰਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਪਲੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਨਵਨੀਤਾ ਦਾ ਹੀ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਂ ਅਕੇਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨਵਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਪੜੇ ਨਵੇਂ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਾਰ ਨਵੀਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਕਾਨ ਨਵਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵੀ ਨਵੀਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਹੀ ਨਵੀਂ ਹੈ, ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਲਗਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਪਾਟਦਾ ਨਹੀ। ਭਾਵ, ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ `ਤੇ ਵਖਰੇਵੇਂ (Divorce) ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਗੁਰਵਾਕ ਹੈ: ਸਚੁ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਵੈ ਨਾਹੀ ਸੀਤਾ ਕਦੇ ਨ ਪਾਟੈ॥ (ਗੁ. ਗ੍ਰੰ. ਪੰ: 956)
ਕਿਉਂਕਿ, ਉਹ ਨਿਤ ਨਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਇਹੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਤ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਜ਼ੂਰ ਦਾ ਫੁਰਮਾਣ ਹੈ: ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਨੀਤ ਨਵਾ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰੁ॥ (ਗੁ. ਗ੍ਰੰ. ਪੰ: 660) ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਿਤ ਨਵਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਨਵੀਂ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ, ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਹਰੇਕ ਪਲ, ਹਰੇਕ ਵਸਤੂ ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਮਹਾਂਵਾਕ ‘ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਨੀਤ ਨਵਾ’ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਈਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਕਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਨ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣਾ ਨਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰੇਕ ਪਲ, ਹਰੇਕ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸਵਾਸ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣ ਲਗੇਗਾ। ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀ ਲਗੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਬਦਲਾਵ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਵਾਂ ਰੰਗ ਹੋਏਗਾ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬੁਢੇਪੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨ ਵੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਂਗੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਮਿਤਰ ਤੋਂ ਅਕੇਂਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਹੀ ਹੋਏਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਸਾਡੀ ਮਿਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਫਿਕ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਤਲਾਕ ਆਦਿਕ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਗੋਂ, ਨਿੱਤ ਇਉਂ ਜਾਪੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀ ਚਾਹਾਂਗੇ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਾਡਾ ਸੱਜਣ ਕੱਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਓਵੇਂ ਹੀ ਅੱਜ ਮਿਲੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿਖੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਹੀ ਝਗੜੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਵਾਕ ਹੈ: ਵਰੁ ਪਾਇਆ ਪੁਰਖੁ ਅਗੰਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਸਦ ਨਵਤਨੁ ਬਾਲ ਸਖਾਈ॥ (ਗੁ. ਗ੍ਰੰ. ਪੰ: 773) ਸੋ ਇਸ ਲਈ ਆਓ ‘ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਨੀਤ ਨਵਾ’ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਈਏਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰੇਕ ਪਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਖੇੜਿਆਂ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ। ਮੁਬਾਰਕਾਂ।
ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ: ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ, ਮੁਬਾਈਲ: 516. 323. 9188 ਨਿਊਯਾਰਕ।
ਮਿਤੀ 27 ਦਸੰਬਰ 2010

---

(26/12/10)
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ

ਸ੍ਰ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕੋ,
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ॥
ਆਪ ਜੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੋ, ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ । ਵੀਰ ਜੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜਾ ਮਸਲਾ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਲਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ? ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮਸਲਾ ਹਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ? ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਸਿਰਫ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜ੍ਹੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹੋ “ਫੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤ ਹਨ ਇਹ ਵੇਦੀ ਦਾ ਹੀ ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੇ ਇਸਤਰੀ ਮਰਦ ਬਾਰਬਰ ਹਨ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ” ?
ਵੀਰ ਜੀ, ਪੰਥਕ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ?
ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਆਹ ਪੰਥਕ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤ ਆਖਦੇ ਹੋ ) ਹੋਇਆ ਸੀ ? ਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਮਰਯਾਦਾ ਹੈ ?
ਵੀਰ ਜੀ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਪਾਠਕ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੋਝੀ ਲੈਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋ ਸਕਣ ।
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲ, ਜਵਾਬ, ਬਾਰੇ ਫੇਰ ਕਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣਦੀ ਖੇਚਲ ਦੇਵਾਂਗਾ ।
ਸਵਾਲ-ਕੀ ਚਾਰ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਸੂਹੀ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪੁਰਖੁ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਜਵਾਬ- ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਜੋ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਅਵਸਥਾ ਹਨ ਦਾ ਭਾਵ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇੱਕ ਪਾਠਕ,
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ

---

(26/12/10)
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰੈਂਮਪਟਨ

ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਜੇ ਮੈਂ “ਭੇਖ” ਦੇ ਬਜਾਇ ਇਹ ਕਹਾਂ ਕਿ ਸਿਰਫ ਬਾਹਰੀ ਦਿੱਖ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ “ਸਿੱਖ” ਨਹੀਂ ਮਿੱਥ ਲੈਣਾ ਚਾਹਿਦਾ, ਫਿਰ ਠੀਕ ਹੈ।
ਬਾਹਰਿ ਦੇਵ ਪਖਾਲੀਅਹਿ ਜੇ ਮਨੁ ਧੋਵੈ ਕੋਇ(489)
ਮਨਿ ਅੰਧੈ ਊਂਧੈ ਕਵਲਿ ਦਿਸਨ੍ਹ੍ਹਿ ਖਰੇ ਕਰੂਪ ॥ ਇਕਿ ਕਹਿ ਜਾਣਹਿ ਕਹਿਆ ਬੁਝਹਿ ਤੇ ਨਰ ਸੁਘੜ ਸਰੂਪ (1246)
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਬਰੈਂਮਪਟਨ

---

(26/12/10)
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰੈਮਪਟਨ ਜੀ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ॥
ਵੀਰ ਜੀ ਰਾੜੇਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਹੋਵੇਗੀ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਤੋਂ ਉਲਟ ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਡਾ: ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਦੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਵਰਤਦਾ ਹਾਂ। ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਰਦੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀ ਸੁਟਿਆ ਧੰਨਵਾਦ। ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਗੁਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਗਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਵੋ ਮਾੜੀ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਚੁਗਣ ਤੇ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

*************************************************
ਸਰਹੰਦ ਦੀ ਖੂਨੀ ਕੰਧ
ਟਰਾਂਟੋ ਤੋਂ ਕੋਈ 5 ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾ ਵਿੱਚੋ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 5 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਿਨ ਦਿਹਾਰ ਸਮੇਂ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਵਾਲੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਸਿਆਪਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਕਲ੍ਹ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਬਤ ਗਲ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਲ ਇਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਕੰਧ ਨਹੀ ਰਹੀ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿਖਾਈਏ। ਇਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਸੂਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀ ਸੁਝਿਆ। ਕਿਹੜੀ ਕਿਹੜੀ ਗਲ ਤੇ ਇਹਨਾ ਨੂੰ ਰੋਈਏ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋੜ-ਮੇਲੇ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿਤੀ ਇਹਨਾ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ। ਲਗਭਗ 5-6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗਲ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਡੀ: ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਸੀ ਨੇ ਰੈਡੀਓ ਤੇ ਦਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੌਮ ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਅਫਸੋਸ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਚੁਲਾ ਨਹੀ ਤਪਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਲੋਕ ਭੁੰਝੇ ਸੌਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਗਰਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਬਰਗਰ ਪੀਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਤੇ 101 ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਠਿਆਈ ਵਰਤਾ ਕੇ ਸ਼ੁਗਲ ਮੇਲੇ ਦਾ ਮਹੌਲ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਭਲੀ ਕਰੇ।
ਭੁਲਾਂ ਚੁਕਾਂ ਦੀ ਖਿਮਾਂ
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

---

(26/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਸਿੱਖ ਹੈ?

ਬਾਪ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਕੋਲ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ ਪਰ ਜਥੇਦਾਰ ਦੀ ਕਿਸ ਕੋਲ ਕਰੀਏ?

ਸਿੱਖ ਸਿਰਫ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਸਿੱਖੀ ਕਿਰਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ `ਚੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਾਗੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ: ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ

ਬਠਿੰਡਾ, ੨੬ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਥਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੌਰੇ `ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪਤਿਤ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਜਵਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਇਆ ਇੰਝ ਕਿ ਜਿਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮਾਗਮ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਗਿਆਨੀ ਜੀ! ਬੱਚੇ ਬੜੇ ਬਾਗੀ ਅਤੇ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਸਿੱਖੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਤਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਮਝਾ ਕੇ ਵੇਖੋ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਆਖੇ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਵੀਰੇ! ਵੇਖ ਤੇਰਾ ਬਾਪ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਕਿਤਨਾ ਸੋਹਣਾ ਦਰਸ਼ਨੀ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਉਣਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖ। ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਝੱਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ‘ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਸਿੱਖ ਹੈ? ` ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਇੱਕ ਸਾਧ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕੋਤਰੀ ਕਰਵਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦਾਤਾਂ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਧ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧ ਦਾ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫਿਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਲਤ ਗੱਲ ਹੈ ਜੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਾਧ ਦੇ ਡੇਰੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਕੋਲ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਜਵਾਬ ਨੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਜਵਾਬ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਕੋਲ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ ਪਰ ਜਥੇਦਾਰ ਤਾਂ ਆਪ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਡੇਰਿਆਂ `ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿਸ ਕੋਲ ਕਰੀਏ? ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਟਾਈਮ ਟੀਵੀ `ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਸਿੱਖ` ਸਿਰਫ ਵਿਖਾਵੇ ਦੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਸਿੱਖੀ ਕਿਰਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ `ਚੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਾਗੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗੁਰਬਾਣੀ `ਚ ਸੰਤ ਸ਼ਬਦ ਅਕਾਲਪੁਰਖ਼, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ `ਚ ਜੁੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭੇਖੀਆਂ ਨੇ ਭੇਖ ਧਾਰ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗਲਤ ਅਰਥ ਕਰਕੇ ਸੰਤ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਤੁਕ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ‘ਅਨਹਦ ਬਾਣੀ ਪੂੰਜੀ।। ਸੰਤਨ ਹਥਿ ਰਾਖੀ ਕੂੰਜੀ।। ` ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੰਜੀ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ: ‘ਜਿਸ ਕਾ ਗ੍ਰਿਹੁ ਤਿਨਿ ਦੀਆ ਤਾਲਾ ਕੁੰਜੀ ਗੁਰ ਸਉਪਾਈ।। ` ਅਤੇ ‘ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਮਨ ਕਾ ਤਾਕੁ ਨ ਉਘੜੈ ਅਵਰ ਨ ਕੁੰਜੀ ਹਥਿ।। ` ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਲੋਚੈ ਗੁਰ ਦਰਸਨ ਤਾਈ।। ਬਿਲਪ ਕਰੇ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਕੀ ਨਿਆਈ।। ਤ੍ਰਿਖਾ ਨ ਉਤਰੈ ਸਾਂਤਿ ਨ ਆਵੈ ਬਿਨੁ ਦਰਸਨ ਸੰਤ ਪਿਆਰੇ ਜੀਉ।। ੧।। ` ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ‘ਸੰਤ` ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਮੰਝ ਜੀ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨਾਲ ਸੰਤ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ, ਚੌਹਾਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਨਾਲ ‘ਸੰਤ` ਸ਼ਬਦ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨਮਤੀਆਂ ਨਾਲ ‘ਸੰਤ` ਸ਼ਬਦ ਲਗਦਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ‘ਗਜ ਸਾਢੇ ਤੈ ਤੈ ਧੋਤੀਆ ਤਿਹਰੇ ਪਾਇਨਿ ਤਗ।। ਗਲੀ ਜਿਨਾੑ ਜਪਮਾਲੀਆ ਲੋਟੇ ਹਥਿ ਨਿਬਗ।। ਓਇ ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਤ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਬਾਨਾਰਸਿ ਕੇ ਠਗ।। ੧।। ` ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ‘ਐਸੇ ਸੰਤ ਨ ਮੋ ਕਉ ਭਾਵਹਿ।। ਡਾਲਾ ਸਿਉ ਪੇਡਾ ਗਟਕਾਵਹਿ।। ੧।। ਰਹਾਉ।। ` ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੱਲ੍ਹ ੨੭ ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਡੁਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਪਰ ਅੱਜ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ ਭੇਖੀ ਸਿੱਖ ਟਕੇ ਟਕੇ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਅਹੁੱਦਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਵਿਕਾਊ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਭੇਖੀ ਸਿੱਖ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜੇ ਸਿੱਖੀ ਬਚਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿੱਖੀ ਕਿਰਦਾਰ ਬਚਾਉਣਾ ਪਏਗਾ।

---

(26/12/10)
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਸੱਜਣੋਂ!
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ॥

ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਤੁਕ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅਰਥ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਅਰਥ ਠੀਕ ਹਨ।
ਵੀਰ ਜੀ! ਕੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ? ਜੇ ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ ਤਾਂ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਨਾਲ ਦਿਉ। ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਵਾਬ ਤਲਬ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੱਜਣ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਚਾਹੇਗਾ ਤਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਜਵਾਬ ਤਲਬੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀ ਸਮਝਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਦੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੌਂਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕੁੱਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਜਿਹੜੇ ਅਰਥ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਉਹੀ ਠੀਕ ਹਨ। ਧੰਨਵਾਦ।

ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

---

(26/12/10)
ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੁਪਾਲਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਮਖਿਆਲੀ

ਪ੍ਰੈਸ ਰਲੀਜ਼
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਰੱਦ

ਸੈਨਹੋਜੇ (ਸ:ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੁਪਾਲਪੁਰ) ਕੌਮ ਦੇ ਵਿਦਿਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਉਪ੍ਰੰਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਭਾਵ 2009 ਵਿੱਚ ਬਾਦਲੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਸੋਧਾਂ ਕਰਕੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵਦੀ-ਸੁਦੀ ਦੇ ਮੱਕੜ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣ ਦਾ ਕੋਝਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਹੇ 14 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 26 ਦਸੰਬਰ ਦਰਜ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਇਹ 28 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਸੋਧਾਂ (ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਗੁਰਗੱਦੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਦਿਹਾੜਾ) ਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਗਈ। 14 ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 26 ਦਸੰਬਰ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋ ਇਹ ਦਿਹਾੜਾ 2003 ਤੋਂ ਹੀ 24, 25 ਅਤੇ 26 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਚੁਪ ਚਪੀਤੇ ਹੀ ਇਹ 26, 27 ਅਤੇ 28 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ 14 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਕੈਲੰਡਰ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਪੱਸ਼ਟ ਅਵੱਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਜ਼ਕ ਦਾਤਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕਰਾਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਵਾਨਾਂ , ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਿਊਯਾਰਕ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਨਨ, ਡਾ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਸਾਲ, ਸ:ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੁਪਾਲਪੁਰ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ, ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਖਾਲਸਾ, ਪੋ: ਮੱਖਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗ਼ਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ ਨੇ ਸਮੂਹ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਭਰੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੰਥਕ ਮਸਲੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਕਮਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸਲੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ 2003 ਵਾਲਾ ਫੈਸਲਾ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੱਚਾ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਮੱਤੀ ਦਿਨ ਦਿਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ, ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਕੌਮੀ ਗੁਰਮੱਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ਹੀ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ। ਇਸ ਲਈ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਮਤ ਭੇਦ ਭੁਲਾ ਕੇ ਇੱਕਮਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

---

(25/12/10)
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਸੱਜਣੋਂ!
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ॥

ਸ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਲੰਡਨ)!
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਜੀ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੋ “ਘੜੇ ਘੜਾਏ” ਲਫ਼ਜ਼ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰੁੱਖਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਭੁੱਲ ਦੀ ਸ: ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਜੀ, ਆਪ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਮੁਆਫੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਣੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਰੁੱਖੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। (ਮੇਰਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋ: ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੀਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਵੀ ਆਵਾਗਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੱਸਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਰ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਠੀਕ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਵੀ ਠੀਕ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰੇਮੀਂ ਦੀ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ। (ਮੇਰਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰੇਮੀਂ ਨੂੰ ਹਰ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਹੀ ਦਿਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ)। ਸ: ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਅਸਲੀ ਤੱਤ ਸਾਰ ਦੇ ਖੋਜੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਇਹ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕਾਂ ਜਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਧੜੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੋਚ ਅਧੀਨ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅਰਥਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। (ਨੋਟ: ਪੱਤਰ ਦਾ ਇਹ ਉਪਰਲਾ ਭਾਗ ਸ: ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਵਿਚਾਰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪੋਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਜੀ)।
ਤੁਸੀਂ ਰੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੀ ਮੇਰੀ ਗ਼ਲਤੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਰਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ- “ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਏਨਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਰਥ ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਵਜਾਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਬੇ ਲੋੜੀ ਚਰਚਾ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਭੀ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ”।
ਵੀਰ ਜੀ! ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁੱਝ ਰੁੱਖਾਪਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ?
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ’ ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਸਕਾਂ।
ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ- “ਵੀਰ ਜੀ! ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮੇਤ ਸਮੂੰਹ ਮੈਂਬਰ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ। ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਤਿ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਨੇਹੀ ਹਨ। ਮੈਂ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਿਆ ਅਤੇ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ (?) ਹੋਏ ਹੋਵੋਗੇ”।
ਵੀਰ ਜੀ! ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗ਼ਲਤ-ਫ਼ਹਿਮੀਂ ਹੈ। ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ/ ਗੁਰਮਤਿ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣ ਲਈ। ਹਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਸਦਕਾ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਸਵਾਲ ਇੱਥੇ ਉਠਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ (ਸਟੱਡੀ) ਕਰਨ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੇ ਬਹੁਤ-ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਹੱਦ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਜਿਹੜੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਿਆ ਅਤੇ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਵੀਰ ਜੀ! ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਪੱਤਰ 9-12-10 ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਕੀ ਇਹ ਪੱਖ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਬੇਗਾਨਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ?
ਰਹੀ ਗੱਲ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਜੀ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਮੇਰੀ ਇਹੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਚੱਲਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਸ: ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇਸ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ 14-12-10 ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿਉ ਤਾਂ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਤੇ ਜੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਜੀ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ।

ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

---

(25/12/10)
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੈਲਗਰੀ ਜੀ,

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ । ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ ।

ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਵੀਰ ਜੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪਾਵਨ ਸਲੋਕ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਦਿਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਰਥ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ `ਚ ਕਿਹੜੇ ਅਰਥ ਠੀਕ ਮੰਨੀਏ ਜੀ।

ਸਲੋਕ ਮ: ੫ ॥ ਜਿਨਾ ਸਾਸਿ ਗਿਰਾਸਿ ਨ ਵਿਸਰੈ ਹਰਿ ਨਾਮਾਂ ਮਨਿ ਮੰਤੁ ॥ ਧੰਨੁ ਸਿ ਸੇਈ ਨਾਨਕਾ ਪੂਰਨੁ ਸੋਈ ਸੰਤੁ ॥੧॥ (ਪੰਨਾ ੩੧੯)

Those who do not forget the Lord, with each breath and morsel of food, whose minds are filled with the Mantra of the Lord's Name -they alone are blessed; O Nanak, they are the perfect Saints. (Dr Sant Singh Khalsa, )

ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਰ ਸੁਆਸ ਅਤੇ ਬੁਰਕੀ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਅੰਦਰ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਓਹੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਪੂਰੇ ਸਾਧੂ ਹਨ, ਹੇ ਨਾਨਕ! (ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ)

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਤੇ ਖਾਂਦਿਆਂ ਕਦੇ ਰੱਬ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ-ਰੂਪ ਮੰਤਰ (ਵੱਸ ਰਿਹਾ) ਹੈ; ਹੇ ਨਾਨਕ! ਉਹੀ ਬੰਦੇ ਮੁਬਾਰਿਕ ਹਨ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਨ ਸੰਤ ਹੈ।੧।(ਪੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ)

ਜਿਨਕੋ ਮਨ ਸੇ ਹਰਿ ਨਾਮ ਕਾ (ਮੰਤੁ) ਉਪਦੇਸ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸ ਅਰਥਾਤ ਸਦੀਵਕਾਲ ਨ ਵਿਸਰੇ॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਸੋਈ ਸੰਤ ਜਨ ਪੂਰਨ ਹੈਂ ਔਰ ਸੋਈ ਧੰਨ੍ਯਤਾ ਯੋਗ ਹੈਂ॥ (ਫਰੀਦਕੋਟੀ ਟੀਕਾ)

ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

####################

ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ।

ਆਪ ਦਾ ਪੱਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਸ: ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜੀ ਵਲੋਂ ਪੁਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀ ਦੇਣਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤਾਂ ਹਜਾਰਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਠਕ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਨਣਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸ-ਕਿਸ ਨੂੰ ਈ ਮੇਲ ਰਾਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗੋ?। ਜੇ ਤੁਸੀ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋ, ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਤਕ ਕਰਨਾ, ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ” ਤਾਂ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਲਿਖਤਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਨਾ ਭੇਜੋ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹ ਆਪ ਤੋਂ ਈ ਮੇਲ ਰਾਹੀ ਹੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇਗਾ।

ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਈ ਮੇਲ ਰਾਹੀ ਇਕ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟੀਕਾ ਪੜ੍ਹੋ।

ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਲੇਖ ਲੜੀ, “ਗੁਰਮਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਵਾ ਗਵਣ” ਸਬੰਧੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ 4 ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ‘ਆਵਾ ਗਵਣ’ ਦਾ ਕੋਈ ਜਿਕਰ ਹੀ ਨਹੀ ਹੈ। ਵੀਰ ਜੀ, ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਟੀਕਾ ਨਾ ਪੜਾਓ, ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਪਾਠਕ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ 31 ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ-ਪਹਿਲਾ ਆਪ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

---

(25/12/10)
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰੈਂਪਟਨ

ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਜਿਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਮੈਂ ਵਧਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ (ਜੇ ਗੱਲ ਤੁਰਦੀ), ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੱਮਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਖਲੋਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇ ਸਮਾਂ ਦੀ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕਇਆ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਰ ਵਿਦਵਾਨ ਆਪਣੀ ਸ਼ੰਕਾ ਜਾਹਿਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਖਵਾਉਣ ਲਈ ਕੇਸ ਰੱਖਣੇ ਜਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਐਸ ਜੀ ਪੀ ਸੀ ਦੀਆਂ ਚੌਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਾਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਮਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਏਹੀ ਉਹ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਿੱਖੀ ਨੂ ਭੇਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਡੇਰੇ ਆਪ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਬਰੈਂਮਪਟਨ
(ਟਿੱਪਣੀ:- ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜੇ ਕਰ ਕੇਸ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਭੇਖ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤੀ ਤੇ ਹੋ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਮੂੰਹ ਮਨਾ ਕੇ ਟਿੰਡ ਘੜਾਉਣ ਨੂੰ ਜਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਭੇਖ ਕਿਹਾ ਹੈ:
ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਮੂੰਡਿਆ ਨਹੀ, ਕੇਸ ਮੁੰਡਾਏ ਕਾਂਇ।। ਜੋ ਕਿਛੁ ਕੀਆ ਸੋ ਮਨ ਕੀਆ, ਮੂੰਡਾ ਮੂੰਡੁ ਅਜਾਂਇ।। ਪੰਨਾ ੧੩੬੯॥ ਮੂਡ ਮੁੰਡਾਏ ਜੌ ਸਿਧਿ ਪਾਈ।। ਮੁਕਤੀ ਭੇਡ ਨ ਗਈਆ ਕਾਈ।। ਪੰ. ੩੨੪॥ ਜਟਾ ਮੁਕਟੁ ਤਨਿ ਭਸਮ ਲਗਾਈ ਬਸਤ੍ਰ ਛੋਡਿ ਤਨਿ ਨਗਨੁ ਭਇਆ।। ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਆਵੈ ਕਿਰਤ ਕੈ ਬਾਂਧੈ ਭੇਖੁ ਭਇਆ।। ਪੰ. ੧੧੨੭॥ ਕਬੀਰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਇੱਕ ਸਿਉ ਕੀਏ, ਆਨ ਦੁਬਿਧਾ ਜਾਇ।। ਭਾਵੈ ਲਾਂਬੇ ਕੇਸ ਕਰੁ, ਭਾਵੈ ਘਰਰਿ ਮੁਡਾਇ।। ਪੰ. ੧੩੬੫॥ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਚੋਲੇ, ਨੰਗੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਂਤ ਸੁਭਾਂਤੀਆਂ ਮਾਲਾਂ ਭੇਖ ਜਰੂਰ ਹਨ-ਸੰਪਾਦਕ)

---

(25/12/10)
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ) ਬਰੈਂਪਟਨ

ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ ਜੀ! ਵਾਹਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਅਨਕੂਲ ਹੈ। ਰਾੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਆਪਣੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਤੇ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਅਨਕੂਲ ਨਹੀਂ। ਫਰੀਦਕੋਟੀਆ ਟੀਕਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਅਨਕੂਲ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ। ਧੰਨਵਾਦ।
ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ) ਬਰੈਂਪਟਨ ਕੈਨੇਡਾ। ਮੋਬਾਈਲ#716 536 2346॥

---

(25/12/10)
ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ

ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸਨਰੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਖਾਲਸਾ

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਫਤਿਹ

ਵੀਰ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਹ ਜਵਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸ਼ੰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਸੰਕੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਆਪਨੇ ਵਿਧਵਤਾ ਭਰਭੂਰ ਵਿਚਾਰਾ ਨਾਲ ਦਾਸ ਦੇ ਸੰਕੇ ਜਰੂਰ ਨਵਿਰਤ ਕਰੋਗੇ।

ਵੀਰ ਜੀ ਆਪ ਨੇ ਪਰਿਕਰਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਰੀਤ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸਤਰੀ ਮਰਦ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਪਿਛੇ ਚਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਐਨੀ ਗੱਲ ਹੀ ਇਸਤਰੀ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਤੁਸ ਜਿਹੀ ਬੁਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋ ਜਰੂਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਣੀ ਬੜੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਅਕਸਰ ਹੀ ਮਰਦ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜਬੂਤੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤ ਤੇ ਰੋਅਬ ਜਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਔਰਤ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋ ਆਪਣਾ ਬਣਦਾ ਹਿਸਾ ਲਵੇ ਜਾਂ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਅਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹਿਸਾ ਨੂੰਹ ਦੇ ਨਾਮ ਲਗਵਾ ਦੇਣ ਤਾਂ ਕਿ ਔਰਤ ਮਰਦ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਦੀ ਥਾਂ ਬਰਾਬਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵੀਚਾਰ ਤੋ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਪਿਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਲਿਆ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਸੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਲੈਵਾਗੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪੁਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ (੧) ਮਰਦ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਆਹੁਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (੨) ਇਸਤਰੀ ਹੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੱਗੇ ਪਿਛੇ ਤੁਰਨਾ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਰੀਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾ ਵੀ ਜਰੂਰ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਰੀਤ ਹੋਣਗੀਆਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪ ਜੀ ਬਿਲਕੁਲ ਚੂੱਪ ਹੋ।। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਵੀਰ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ‘ਸਨ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਹੋਣਗੇ’ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਆਪ ਜੀ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਸਨ ਤੇ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਵੀਰ ਆਪ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ

੧.) ਪ੍ਰਸਨ; -ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ?

੨.) ਪ੍ਰਸਨ; -ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ? ਪ੍ਰਮਾਣ ਸਹਿਤ ਦੱਸਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ। ਅਸੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਅਤੀ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋਵਾਗੇ ਜੇਕਰ ਆਪ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖਾ ਵਿੱਚੋ ਇੱਕ-ਦੋ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦੱਸੋ।

੩.) ਪ੍ਰਸਨ; -ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਸਬੰਧੀ ਆਪ ਜੀ ਕਿਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਕਰਨੀ। ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਵਿਧਵਤਾ ਭਰਭੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾ ਨੂੰ 'ਸਚ ਕੀ ਬੇਲਾ' ਦੇ ਪਾਠਕਾ ਨਾਲ ਸਾਝੇ ਕਰ ਸਕੀਏ।

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਜੀ ਬ੍ਰਹਮਣਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਵਰ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦੇਣਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਜਾਂ ਦੁਰ-ਅਸੀਸ ਦੇਣੀ ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਰੀਤ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਅਸੀਸ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀ, ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਦੁਰ-ਅਸੀਸ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਅਸੀਸ ਦੇਣਾ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਰੀਤ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਬਾਰੇ ਜਵਾਬ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ

ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ

ਸਹਿ. ਸੰਪਾਦਕ

ਸਚ ਕੀ ਬੇਲਾ

੯੮੭੬੨-੦੪੬੨੪

---

(25/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜਰੂਰੀ

ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਚਾਉਣਾ

ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

(ਮੋ: ) ੯੮੫੫੪-੮੦੭੯੭

(ਘ) ੦੧੬੪-੨੨੧੦੭੯੭

ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਕੰਡੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ `ਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਡੰਮ ਅਤੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਧ ਪਿਆਰੇ ਭਨਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਭਵਸਾਗਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਡੇਰਾ ਬੱਲਾਂ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ `ਚੋਂ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ `ਤੇ ਰਚੀ ਗਈ ਕੱਚੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਥਾਂ `ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਇਸੇ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵੀਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ `ਚ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਤਖ਼ਤਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਈ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਗੁਰਿਆਈ ਅਤੇ ਸਿਰਮੌਰਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਥਾਵਾਂ `ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੁਰਸੀ `ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲ ਭਾਜਪਾ/ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵਟੋਰਨ ਲਈ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕਰਨ `ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ‘ਕੁੱਤੀ ਚੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ`। ਗਿਆਨੀ ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਨੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਇਹ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ। ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ ਵਲੋਂ ਦਸਮਗ੍ਰੰਥ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ `ਤੇ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ `ਤੇ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਤੇਜ ਹੋਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਇਹ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਹੀਏ ਜਾਂ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਿ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਏ ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ `ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਣ ਇਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਅਜੇਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਝਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲ ਬੈਠਾ ਕਿ ਸਿਰਫ ਉਹ ਹੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਅਸਲੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਭਰਮ ਅਧੀਨ ਉਸ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ:-

1. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ, ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੇਣਾ, ਸਹਿਜੇ ਕੀਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ੧੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੦੭)

2. ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਬ੍ਰਹਮਣੀ ਕਰਮ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। …. ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਪਦ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਬਣੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਜੇ ਵਧੇਰੇ ਖੋਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ੨ ਮਈ ੨੦੦੭)

3. ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਤਨਜ਼ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ‘ਗ੍ਰੰਥ` ਅਤੇ ‘ਪੰਥ` ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ੨੬ ਸਤੰਬਰ ੨੦੦੬)।

4. “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ ੫੮੦੦ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੇ। ਉਦੋਂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ‘ਸ਼ਬਦ` ਨੂੰ ‘ਗੁਰੂ` ਕਿਹਾ ਸੀ? ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਬਦ` ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਸਤਿਗੁਰੂ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ। “ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ੨੩ ਜੂਨ ੨੦੧੦)।

5. “ਸ਼ਬਦ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ) ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਗਿਆਨ, ਆਕਾਰ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਮੌਤ-ਜੀਵਨ ਆਦਿ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਪਜ ਸਕਦਾ ਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕਈ ਕਈ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰ-ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਰਥ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਉਸ ‘ਸ਼ਬਦ` (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ` ਆਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਗਿਆਨ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਹੈ। “ {ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਪੋਕਸਮੈਨ (ਮੇਰੀ ਨਿਜੀ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ) ੬ ਜੂਨ ੨੦੧੦}

ਉਪਰੋਕਤ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਸਿੱਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ `ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਵੀਚਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ‘ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਲਿਖਤਾਂ ਪੰਥ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹਨ ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸੋਚੋ ਕਿ ਆਰਐੱਸਐੱਸ, ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਆਂ, ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਨੇ ਪੰਥ `ਤੇ ਚਹੁੰ ਤਰਫਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਭੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ `ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ `ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਧੜੇ ਦੀਆਂ ਕਠਪੁਤਲੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ `ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਗੁਰੂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਜ਼ਿਦ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ `ਚ ਐਸਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮੀਡੀਆ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਹਾਲਤ `ਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਮੀਡੀਆ ਹੈ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਦਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਆਪਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਲੈਣਗੇ। ` ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਨੁਕਤਾ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈ ਲਈਏ ਅਸੀਂ ਇੰਨੇ ਭੋਲ਼ੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਮਗਰ ਹੀ ਤੁਰੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ ਝੱਟ ਇਸ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੇ।

ਉਕਤ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਸਮਝ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਾਕੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ। ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਪਰ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ `ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੇਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੌਮੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ `ਚੋਂ ਮਿਤੀਆਂ ਸਹਿਤ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਕੇ ਲੇਖ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮੇਰੇ `ਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਪਹੁਦਰੀਆਂ ਕਾਰਣ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਇਹ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਮੈਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਇਹ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਕਤ ਲਿਖਤਾਂ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣ `ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ੧੦ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ `ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ ਪਰ ਉਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਡਾਇਰੀ ਜਾਂ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਅਖੀਰ ੨੮ ਅਗੱਸਤ ੨੦੧੦ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ: ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ ਅਤੇ ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਿਉਣਵਾਲਾ ਜੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਅਤੇ ਦੋ ਨੁਕਤਿਆਂ `ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾ ਨੁਕਤਾ ਸੀ ‘ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਸੀ` ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਸੀ ‘ਜੇਕਰ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰੋ`। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ‘ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕੌਣ` ਲੇਖ ਛਪ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੜਾ ਮਾਹਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸਵਾਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ `ਤੇ ਪਾਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਹ ਸਵਾਲ ਹੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸ: ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖ ਲਵੋ ਉਹ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦੀਆਂ ਹਵਾਲੇ ਅਧੀਨ ਉਕਤ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲੇਖ ਨੇ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਤਕਲੀਫ ਪਹੁਚਾਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੰਡੀਆ ਅਵੇਰਨੈੱਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ `ਤੇ ਭਰਵੀਂ ਬਹਿਸ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਨਾ ਤਾਂ ਉਕਤ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲੇਖ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਸਗੋਂ ਮੇਰੇ `ਤੇ ਘਟੀਆ ਊਝਾਂ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਾਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕੀੜੀ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ। ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਮੀਡੀਏ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ। ਜੇ ਤਹਾਡਾ ਮਕਸਦ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਤੀਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸਿਆਣੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪ ਹੁਦਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ `ਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਦੀ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬੜਾ ਮਾਹਰ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਗਿਆਨੀ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਲਵਰ ਨੇ ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਚੋਂ ਤੁਕਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸੇ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਅਲਵਰ ਵਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਵਿੱਚ ਸੌਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੰਜਵੇਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਸ ਗੁਮਨਾਮ ਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਟਿਪਣੀਆਂ ਸਪੋਕਸਮੈਨ `ਚ ਛਪਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਪ ਹੁਦਰੇਪਨ ਕਾਰਣ ਕੱਢੇ ਜਾਣ `ਤੇ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਿਰੁਧ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਆਪ ਕਿਸੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਊਝਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਕਸ ਕੇ ਬਾਰਕ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਲੋਂ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰੋਲ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੀ ਪਰ ਸਾਡੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ `ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਹੁਦਰੀਆਂ ਕਰਨ `ਤੇ ਨਾ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸ: ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਾਥੀ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ। ਇਹ ਕਥਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਥਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿੳਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਸਪੋਕਸਮੈਨ `ਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਨਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਮੈਨੁੰ ਮਨਾਉਣ ਕੀ ਆਏ ਸਨ? ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ `ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਸਦੰਰਭ `ਚ ਅਜੇਹੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਰ ਟੂਕਮਾਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਇਸ ਲਈ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਉਸ ਗਰੋਹ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਂਈ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਆਦ ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ `ਤੇ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ? ੪-੫ ਤੋਂ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਤਨੇ ਜਣੇ ਤਾਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਗਲਤੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਠੋਰਾ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛੇ ਆ ਰਹੇ ਠੱਗ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਿਜ਼ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਵੋਇਸ (His Master`s Voice) ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। His Master`s Voice ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਥੇ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨੀ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਲਵਰ ਇਸ ਦੀ ਬੜੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਟੀਵੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਅਖੌਤੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਵਲ ਸੀ ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਇਥੇ ਵੀ ਅਜੇਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਹ ਹੀ ਅੱਜ ਮੇਰੇ `ਤੇ ਊਝਾਂ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਜਿਥੇ ਦੁੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ `ਤੇ ਤਰਸ ਵੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦੇ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੀ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ `ਤੇ ਪਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਖਾਹ ਮਖਾਹ ਹੀ ਘਸੀਟਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਇਸ ਪੁੱਛ ‘ਅਖੌਤੀ ਦਸ਼ਮ ਗਰੰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਕੀ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹੋ? ` ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਦਸਖ਼ਤਾਂ ਹੇਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਚਿਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੱਤਸਾਰ ਸੀ, ‘ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ। ਬਹਿਸ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਤੁਸੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈ `ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ`। ਇਸ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਹਡਾ ਕੋਈ ਨਿਜੀ ਮੱਤਭੇਦ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ `ਇੰਡੋ ਪੰਜਾਬ` ਤੇ ਨਜਿਠੋ। ` ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੀਰ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ `ਚ ਉਭਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ `ਚ ਹੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਰੁਧ ਲੜਾਈ ਜਿਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਨਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਪੁਛਦੇ ਕਿ ਕੀ ਤੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਆਖਿਆ ਸੀ? ਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਪੁਛਦੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੱਸ ਕੇ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ਼ ਨੇ ਆ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ‘ਗੁਰੂ` ਨਹੀਂ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਤਾਂ ਆਹ ‘ਸ਼ਬਦ` ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਸ੍ਰਿਸਟੀ ਸਾਜਨ ਵੇਲੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਾਜਨ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਮਨੁਖ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਫਿਰ ਤੀਜਾ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁਖ ਇਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਫੁਕ ਮਾਰ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ਼ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਸਬੰਧੀ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ `ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨੀ ‘ਨਾਨਕ ਲੇਖੈ ਇੱਕ ਗਲ ਹੋਰੁ ਹਉਮੈ ਝਖਣਾ ਝਾਖ।। ` ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਲੇਖੈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਹਊਂਮੈ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅਤੇ His Master`s Voice ਬਣਕੇ ਨਿਜੀ ਦੂਸ਼ਣਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਕੇ ਝਖਣਾ ਝਾਖਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਹੋਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸ: ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਬਹਿਸ ੩੧ ਦਸੰਬਰ ਤਕ ਚੱਲਣੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਦੇਣ ਤਾ ਕਿ ਬਹਿਸ ਦਾ ਸੁਖਾਵਾਂ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਬਹਿਸ `ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ `ਚ ਬਾਕੀ ੫ ਗੁਰੂਆਂ, ਸਮੂਹ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਾਨਕ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਰਦਾਨ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦੀਆਂ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਹ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਖੌਤੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦਾ ਢਕਵੰਜ ਰਚ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸਟੈਂਡ `ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ੨੧ ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲਿਖ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਰਾਗਮਾਲਾ ਇਤਨੀ ਦੁਖਦਾਇਕ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਬੁਰੇ ਲੇਖ ਕਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ` ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਰੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਵੱਲ ਹੋਵੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤ ਲਈ। ਜਾਗਰੂਕ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਚੁੱਪ ਹਨ ਤੇ ਜੇ ਕਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹਾਲ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕਚੂੰਬਰ ਕੱਢਣ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੀਰੋ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਚਾਉਣਾ। ਦੱਸੋ ਇਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇ ਹੁਣ ਨਾ ਸੰਭਲੇ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਸਲੀ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ ਸੱਚ ਕਹਿ ਸਕੋਗੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੰਪਾਦਕੀਆਂ ਜਾਂ ਨਿਜੀ ਡਾਇਰੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣ।

ਬੇਸ਼ੱਕ ਲੇਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਫੀ ਲੰਬਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਭਿੰਨ ਹੋ? ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ `ਚੋਂ ਕੁੱਝ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਲਿਖਤਾਂ `ਚੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਸਿਆਣੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਥ `ਚ ਫੁਟ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਸੌਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਟ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਅਖੌਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆਂ ਨਾ ਸਮਝਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਕਲਦਾਨ` ਭਾਵ ਸੋਟੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਵੀ ‘ਪਿਛਲੇ ਅਗਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਜੋਖੇ` ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ‘ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ … … ਨੂੰ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ` ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੰਥਕ ਮੁੱਦੇ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ ਸਿਰਫ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਸਾਰੀ ਪੰਥਕ ਸ਼ਕਤੀ ਜ਼ਾਇਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਅਵੇਰਨੈੱਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪੰਥ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਸਲੇ ਵਿਸਰ ਗਏ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਬਸ ਇਕੋ ਫੋਬੀਆ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਹਿਆ ਹੈ, ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ‘ਪੰਥ ਦੇ ਗੱਦਾਰ` ਹਨ। ਲਗਦੈ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਪੰਥਕ ਮਸਲੇ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਡੇਰੇਦਾਰ ਆਪਣੇ ਗੁਜਰ ਚੁਕੇ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮਝਣ ਵਲਾ ਗਰਦਾਨ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਜਿਹੜਾ ੯ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇ ਕਥਨ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਤਮ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੁਕ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ‘ਰੋਸੁ ਨ ਕੀਜੈ ਉਤਰੁ ਦੀਜੈ` ਤੁਹਾਥੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰੋਸ ਤੁਹਾਡੇ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੱਕਾ ਨੱਕ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਸੋ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਅੰਤਰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ ਜੀ।

---

(24/12/10)
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਲੰਡਨ

ਸ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਸੱਜਨ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਸੁਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਵੀ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਤ “ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਰਪਨ” ਬਾਰੇ ਵੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਬਾਰੇ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਉਹ ਅਪਣੇ ਨਿਜੀ ਵਿਚਾਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਪਣੀ ਸੋਚ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਜਾਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਮਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਉਹ ਅਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਪਣੇ ਨਿਜੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਚਿਠੀ ਮਿਤੀ ੦੯. ੧੨. ੧੦ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੇ ਕੁੱਝ ਸਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਦੋਂ ਆਪ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਬੜੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਿਖ ਦਿਤਾ ਕਿ “ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਮੇਤ (ਪ੍ਰੋ. ਸ਼ਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਟੀਕੇ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ) ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਅਪਣੇ ਘੜੇ ਘੜਾਏ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ “ਘੜੇ ਘੜਾਏ” ਲਿਖਣਾ ਬਹੁਤ ਰੁਖਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਸੇਲ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਬੜੇ ਮਹੱਤਵ ਪੂਰਨ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਢੁਕਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ੰਿਸੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਖਰੇ ਹੋਰ ਅਰਥ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਲਨਾਂ ਅਤਿ ਸ਼ਾਲਾਘਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਪਣੇ ਦਿਤੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਨੂੰ ਦੋਬਾਰਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੁਰੁ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ ਕਿ
“ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ ਅਕਲੀ ਪਾਈਐ ਮਾਨੁ। ਅਕਲੀ ਪੜਿ ਕੈ ਬੁਝੀਐ ਅਕਲੀ ਕੀਚੈ ਦਾਨੁ” ਸ. ਗੁ. ਗ. ਸਾਹਿਬ. ਪੰਨਾ. ੧੨੪੫.
“ਹਾਰਿ ਪਰਿੳ ਸੁਆਮੀ ਕੈ ਦੁਆਰੇ ਦੀਜੈ ਬੁਧਿ ਬਿਬੇਕਾ” ਸ. ਗੁ. ਗ. ਸਾਹਿਬ ਪੰਨਾ. ੬੪੧
ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੁਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਿਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਪਣੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਕੋਲੋਂ “ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਦਾ ਦਾਨ” ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਸਿਰੀ ਗੁਰੁ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸਾਡਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ, ਅਪਣੀ ਅਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੁੱਝ ਸਕੀਏ। ਕਿਸੇ ਭੀ ਖੋਜੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪ੍ਰੋ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਬੁਝਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਹਨ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਣੀ ਲਾਈਨ ਬਦਲ ਲਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਿੰਨੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗਰੰਥ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਝਿਆ ਨਹੀਂ। ਕਿੳਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਬਿਬੇਕ ਬੁਧਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਭਾਂਵੇਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਮਿਠਾਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਾਢੀ ਟਕੋਰ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
“ਸੀਸਿ ਨਿਵਾਇਐ ਕਿਆ ਥੀਐ ਜਾ ਰਿਦੈ ਕੁਸੁਧੇ ਜਾਹਿ”
ਪੱਤਰ ਦੇ ਅੰਤਿ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਵਿਅੰਗ ਕੱਸਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
“ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਐਂਵੇਂ ਦੇਖਾ ਦੇਖੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ”।
ਵੀਰ ਜੀ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਮੇਤ, ਸਮੂਹ ਮੈਂਬਰ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਤਿ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਨੇਹੀ ਹਨ। ਮੈਂ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਪਣਿਆਂ ਤੇ ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹੋਵੋਗੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤਿ ਕਰਾੳਂਦੀ ਹੈ।
ਬੜੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇ ਕਰ ਆਪ ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕੋ। ਇਹ ਇੱਕ ਬੜੀ ਵਡੀ ਸੇਵਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾਂ ਹਾਂ। ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੇ ਮੈਂ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰੱਖਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁਖ ਲਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਖਿਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਲੰਡਨ

---

(24/12/10)
ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪਾਠਕ ਸੱਜਣੋਂ!

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ॥

ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪਿੰ: ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੰਮੂ ਜੀ!

ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ “ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ”।

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:- “ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੈ”।

ਵੀਰ ਜੀ! ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਝੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀਂ ਜਾਂ ਕਮੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੀ ਮੰਨੀਂ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ‘ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ’। ਜੇ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਲੀਹ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ?

ਤੁਸੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਪਣ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਪੰਨਾ 4 ਤੇ ਇਹ ਇੰਕਸ਼ਾਫ਼ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 26 ਸਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ “ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ”। ਪੇਸ਼ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂਦੀ ਲਿਖਤ:

“ਅਜ ਤੋਂ ਪੰਜ ਛੇ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਟੀਕਾ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਕਾਈਆਂ ਹੋ ਜਾਣੀਆਂ ਅਸੰਭਵ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਟੀਕਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਲੀਹ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸੱਜਣ ਮੈਥੋਂ ਹੋਈਆਂ ਉਕਾਈਆਂ ਦੀ ਸੋਧ ਪੜਤਾਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨਵੀਂ ਲੀਹ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ”।

ਵੀਰ ਜੀ! ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਜੀ। ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਖੋ। ਕੀ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਵਕਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਪਵਾਉਣਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਪੜਤਾਲ ਕਰਕੇ’ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੜਤਾਲ ਕਰਕੇ ਤਾ ਬਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਨੀਰੀਕਸ਼ਣ ਕਰਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ “ਇਸ ਵਿੱਚ (ਕੁਝ) ਕਮੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ” ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਸੁਧਾਰ ਲੈਣ”।

ਦੂਸਰੀ ਗੱਲ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਰਥ ਕਰਨ ਦੀ ਇਸ ਲੀਹ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹੋਏ ਕਮੀਆਂ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂਦੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹੀ ਫੇਰਨ ਤੇ ਤੁਲੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਦਲੀਲ ਦੇ ਜਰੀਏ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਲਗ ਮਾਤ੍ਰਾ ਲੱਗਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੋ ਮਤਲਬ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਅਸਲੀ ਮਤਲਬ ‘ਉਹ’ ਨਹੀਂ ‘ਇਹ’ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ “ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ”। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਪੋਚਾ ਹੀ ਫੇਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ।

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: “ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਦਰਪਣ) ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ”।

ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਕਹੋ ਕਿ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਟੀਕਾ ਦੱਸੋ ਕਿਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਮੰਨੀਏ? ਕਿਸੇ ਸੱਜਣ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ‘ਭਾਵਾਰਥ’ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟੀਕਾ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੱਜਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਤੁਸੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਸੱਜਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਵਿਆਖਿਆ ਬਾਰੇ ਆਪ ਜੀ ਤੋਂ ਵਿਚਾਰ ਮੰਗੇ ਸੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ)।

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਨ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ‘ਬੰਦਾ ਪੂਜ’ ਵਾਂਗੂ ਵਰਤਾਰਾ ਹਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵੀਰ ਜੀ! ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮੈਂ ਪ੍ਰੋ: ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਮਗ਼ਰੋਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਟੀਕੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਟੀਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨੀ ‘ਬੰਦਾ ਪੂਜਾ’ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈ? ਤੁਸੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਬਾਣੀ “ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ” ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ‘ਬੰਦਾ ਪੂਜ’ ਹੋ?

“ਸੋ ਦਰੁ ਤੇਰਾ ਕੇਹਾ…” ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ:-

ਵੀਰ ਜੀ! ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇਕੋ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਛੇ ਫਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਤਾਰੇ ਦੇ ਵਕਤ ਹੋਈਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ “ਸੋ ਦਰੁ ਤੇਰਾ ਕੇਹਾ …॥” ਵਾਲੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਵਾਂ ਤੇ ਦਰਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਫਰਕ ਹਨ। ਏਨੇ ਫਰਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਜੇ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਉਤਾਰੇ ਵੇਲੇ ਹੋਈਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਰਥ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਆਣੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਥ ਵੀ ਕੁੱਝ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣੇ ਸੀ। ਹੇਠਾਂ ਕੁੱਝ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ:-

ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਫ਼ਜ਼ “ਜਰ” ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਲਗਾਂ ਮਾਤਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਦਲ ਜਾਣ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲਵੋ, ਕੀ ਅਰਥ ਕੀਤੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਾਂ ਅਰਥ ਸਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ?

1- “ਪਰੰਦੇ ਨ ਗਿਰਹ ਜਰ॥” (ਪ-144)। (ਪਰੰਦੇ= ਪਰਿੰਦੇ, ਪੰਛੀ)।

2- “ਨਾਨਕ ਜਰਾ ਮਰਣ ਭੈ ਨਰਕ ਨਿਵਾਰੈ ਪੁਨੀਤ ਕਰੈ ਤਿਸੁ ਜੰਤੈ॥” (ਪ-249)।

3- “ਰਾਮ ਜਪਤ ਤਨੁ ਜਰਿ ਕੀ ਨ ਜਾਇ॥” (ਪ-329)।

ਇਥੇ ਪਹਿਲੀ ਪੰਗਤੀ- ‘ਜਰ’ ‘ਰ’ ਮੁਕਤਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਜ਼ਰ, ਧੰਨ, ਦੌਲਤ’।

ਦੂਸਰੀ ਪੰਗਤੀ- ‘ਜਰ’ ਦੇ ‘ਰ’ ਨੂੰ ਕੰਨਾ ‘ਜਰਾ’ ਅਰਥ ਹੈ ਬੁਢੇਪਾ।

ਤੀਸਰੀ ਪੰਗਤੀ- ‘ਜਰ’ ‘ਰ’ ਸਿਹਾਰੀ ਨਾਲ ‘ਜਰਿ’ ਅਰਥ ਹੈ ਜਲ ਜਾਣਾ, ਸੜ ਜਾਣਾ।

ਸੋ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫ਼ਰਕ ਹਨ ਉਹ ਉਤਾਰੇ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ।

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਨਿਰੋਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵਚਨਬਧ ਹਾਂ. .”।

ਵੀਰ ਜੀ! ਹੁਣ ਤੱਕ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਬਾਰੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੇਧ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾਂ ਦੱਸ ਦਿਆਂ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ‘ਨਾਨਕ’ ਪਦ ਸਿਰਫ਼ ‘ਕਵਿ ਛਾਪ’ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਬਲਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸੰਬੋਧਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਕਰਤਾ ਕਾਰਕ ਇੱਕ ਵਚਨ ਵਜੋਂ “ਨਾਨਕੁ” ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪਰ ਬਾਕੀ ਵਿਚਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਧੰਨਵਾਦ।

ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਕੈਲਗਰੀ)

---

(24/12/10)
ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਨਨ

ਵੀਰ ਅਨਭੋਲ ‘ਸਿੰਘ’ ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ ॥
ਵੀਰ ਜੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ‘ਸਿੰਘ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਗਿਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵੀਰ ਜੀ ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ ਹਾਂ।
ਪਰ ਵੀਰ ਜੀ , ਜਿਹੜੇ ਨੁਕਤੇ ਦਾਸ ਨੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ (ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਿਕ) ਚੱਲਣ ਬਾਰੇ ਉਠਾਏ ਸਨ , ਆਪ ਨੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ਠੀਕ ਹੈ, ਇਹ ਆਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
ਆਪ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਕਿ:- ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ‘ਦੁੱਧ ਧੋਤੇ’ ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੋਧਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਕਾਤਲ। ਵੀਰ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸੋ ਜਿਹੜੇ ਜਥੇਦਾਰ ਕਿਸੇ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ `ਚ ਸੋਧਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਵਾਂਝਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਵੀਰ ਜੀਓ, ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਕੈਲੰਡਰ ਸਿਰਫ ਲਾਗੂ ਜਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ , ਬਣਾਇਆ ਜਾਂ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸ: ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਤੇ 1992 ਤੋਂ ਲੈਕੇ 2003 ਤੱਕ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੈਲੰਡਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸ: ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਤੇ ਕਿਰਤ ਸੀ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਾਧ ਯੂਨੀਅਨ (ਕੈਲੰਡਰ ਤਕਨੀਕ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ) ਨੇ ਆਪ-ਹੁਦਰੀ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੈਂਕੜ ਚਲਾਕੇ ਖਰਾਬ ਕਰਨਾ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੰਤ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ।
ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ:- ਜੇਕਰ ਆਪਾਂ ਦੁਬਿਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਚੁਕੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਿਰ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ, ਪਰ ਆਪ ਜੀ ਚੋਰ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ `ਚ ਤਿਣਕੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਉਪਰ ਕਿਉਂ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹੋ?
ਵੀਰ ਜੀ ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ ਹਾਂ , ਆਪ ਜੀ ਅਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ, ਪੰਜ ਕੱਕਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਿੰਘ ਹੋ (ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਿਕ), ਪਰ ਮੈਥੋਂ ਏਡੀ ਕਿਹੜੀ ਗੁਸਤਾਖੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ “ਚੋਰ” ਹੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਦਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਿਣਕਾ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸ ਗਿਆ। ਵੀਰ ਜੀ , ਮੈਂ ਤੇ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿੱਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਨਾਹੀਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮਝਦਾ, ਨਾਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਹੀ ਲਾਈ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਵਰਗੇ ਸੂਝਵਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਖਾਲਸੇ ਤੋਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਾਸ ਨੇ ਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ ਦੱਸਕੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤਿਆਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ।
ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਜਿਸ ਪੰਥ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਜੀ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਹੋ, ਇਸ ਮਰਿਯਾਦਾ ਤੇ ਵੀ ਪੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੈਂਕੜ ਦੀ ਛੁਰੀ 1982 ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 1982 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਵੇਲੇ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਕੇਵਲ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਪੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਟਕਸਾਲ (ਦਮਦਮੀ) ਨੇ (ਜਿਸਦਾ ਪੰਥਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਬਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਰੋਧ ਹੈ) ਆਪਣਾ ਰਸੂਖ ਵਰਤਕੇ, ਸਾਰੇ ਪੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੁਦਰਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। 1982 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਛਪੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਕਾਪੀ ਦਾਸ ਕੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਵੀਰ ਜੀ, ਉਪਰੋਕਤ ਸਤਰਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੌਮ ਦੇ ਆਗੂ, ਸੰਤ, ਜਥੇਦਾਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਸਰਬਸੰਤੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਫੈਸਲੇ ਕਿਉਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਅਨਪੜ ਬੰਦੇ ਕਿਉਂ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨਾਂ ਨੁਕਤਿਆਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ “ਚੋਰ” ਜਾਪਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਦੀ ਸੋਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਵੀਰ ਜੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਸਿੱਖ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬਦਮਾਸ਼ੀ, ਸੰਤਗਿਰੀ, ਜਥੇਦਾਰੀ ਦੀ ਹੈਂਕੜ ਨਾਲ ਆਪੇ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਮੜੇਗਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਅਖੌਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖਕੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਵਾਬ ਮੰਗਣਗੇ ਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਗੇ ।
ਖਿਮਾਂ ਦਾ ਜਾਚਕ
ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਰਨਨ

---

(24/12/10)
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

ਅਨੰਦਕਾਰਜ ਤੋਂ ਫੇਰਿਆਂ ਤੱਕ
ਪਿਆਰੇ ਪਾਠਕੋ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ॥ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ॥
ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲੀ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਕੱਢੇ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਮ ਨਾ ਨਿਭਾਉਣ ਕਾਰਨ ੳਹਨਾਂ ਦੀ ਖਿਚਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖਬਰ ਵੀ ਆਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਚਲਤ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋਂ ਵਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਨੰਦਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕੋਈ ਪੰਜ ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਗਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਲੜਕੇ ਕੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਿਧਾ ਟਰਾਂਟੋ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਝ ਸ਼ਬਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਝ ਢੁਕਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੜਕੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲੜਕੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਗੁਰਦਆਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਲੜਕੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀਰ ਜੋ ਕਿ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਸੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ਬਾਈ ਜੀ ਫੇਰੇ ਕਦੋਂ ਕੁ ਹੋਣਗੇ। ਮੈ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਵੀਰ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਫੇਰੇ ਨਹੀ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਫੇਰੇ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਬਾਈ ਜੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗਲ ਹੈ ਉਹ ਅੱਗ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਕੱਢ ਲੈਦੇ ਐ ਆਪਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਕੱਢ ਲੈਦੇ ਹਾਂ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਸਿਧ ਪੱਧਰਾ ਪਰ ਸੱਚਾ ਜਵਾਬ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਮਨ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਮੋੜ ਘੋੜ ਖੋਤੀ ਬੋਹੜ ਥੱਲੇ ਆ ਗਈ।
ਇਸ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਮੈ ਘਰ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ 1972 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸੀ ਜਦੋ ਕਿਸੇ ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 4 ਪਰਕਰਮਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਮੈ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਏ ਵਿਆਹਾਂ ਉਪਰ ਨਜਰ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਸਭ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 1970 ਤੱਕ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਸੂਝ ਨਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਫੁਲ ਨਹੀ ਚੁਣਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ 11 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਭੋਗ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਮੈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰੇ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਹੀ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮੀਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੀਸੋ ਰੀਸੀ ਆਮ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਅ ਲਿਆ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਾ ਹੋਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।
ਮੈ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਸਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਿੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀ ਤਹਿ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਚਣੌਤੀ ਨਾ ਦੇਣ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਮਿਲਗੋਭੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਇਹਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਨ ਜਾਂ ਇਹਨਾ ਦੇ ਅਸਰ ਥਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਰਸਮ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾ ਦੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਜੋ ਅਮੀਰ ਸਿੱਖ ਸਨ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆਦਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਆਮ ਸਿਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੰਚ ਗਈ।
ਭੁਲਾਂ ਚੁਕਾਂ ਦੀ ਖਿਮਾਂ
ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਲਿੰਗਟਨ

---

(24/12/10)
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰੈਂਮਪਟਨ

ਸ: ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੌੜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੀਤਾਬ “ਤੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਨਿਗਲਿਆ ਗਿਆ” ਵਿੱਚ ਇੱਕ “ਜੱਗ ਬੀਤੀ” ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਬੜੀ ਢੁਕਦੀ ਹੈ,
ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮਿਸਟਰ ਲੀਓ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ ਇਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸੀ ਤੇ ਅਸੀ ਸੈਂਕੜੇ ਏਕੜ ਜਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਆਓ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੀਏ, ਅਸੀ ਮੰਨ ਗਏ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਅਸਾਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਹਲੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਸੀ ਤੇ ਜਮੀਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਨ ਜ੍ਹਿਨਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਸੀ। (ਪੰਨਾ 195)
ਬਸ ਇਹੋ ਕੁੱਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ ਪਰ ਪੜਾਈ ਸਾਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਹੈ।
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਬਰੈਂਮਪਟਨ
(ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ:- ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਇਹ ਜੋ ਚਿੱਠੀ ਤੁਸੀਂ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਿੱਠੀ 21-12-10 ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੇ ਨੁਕਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੇਸਾਂ ਬਾਰੇ ਉਠਾਏ ਹਨ ਉਹਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਲੇਖ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਦੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੁੱਝ ਨੁਕਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਬਾਰੇ ਕਦੀ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇ ਕਰ ਮਾਹੌਲ ਠੀਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਚਲਦੀ ਰੱਖਾਂਗੇ ਅਤੇ ਜੇ ਕਰ ਨਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਾਰੀਕਾ ਸੋਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ)

---

(24/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ

ਸਿੱਖੀ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਗੁਪੁਰਬ ੨੩ ਪੋਹ ਨੂੰ ਮਨਾ ਰਹੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਥੇਦਾਰ ਨੰਦਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? : ਗਿਅਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ
ਬਠਿੰਡਾ, ੨੪ ਦਸੰਬਰ (ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ): ਸਿੱਖੀ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ? ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਥਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੈੱਡ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਕਹੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਟਾਈਮ ਟੀਵੀ `ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ `ਚੋਂ ਸਾਖੀ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਦਾ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਪਾਤਰ ਜਾਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਥੇ ਵਿਸਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰੁਕੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਖਾ ਕੇ ਐਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਸੰਦ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਹੀ ਡਰ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਗਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਡਾ ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਕੋਹਲੂ `ਚ ਪੀੜ ਦੇਣਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਦੂਸਰੀ ਰਾਤ ਹੀ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਛੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਰਾ ਗੱਬੀ ਖਾਂ ਤੇ ਨੱਬੀ ਖਾਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਘੋੜੇ ਵੇਚਣ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਲੰਗਰ `ਚੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛੱਕ ਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਲੰਗਰ ਛਕਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕਦੀ ਵੀ ਉਹ ਗੁਰੂਘਰ ਦਾ ਖਾਧਾ ਨਮਕ ਹਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪੁਤਰੀ ਤੋਤਲੀ ਅਵਾਜ਼ `ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ, ਅੱਬਾ! ਜਿਸ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਫਤਾਂ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਥਕਦੇ, ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਛੱਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ, ਤਿੰਨ ਪਿਆਰੇ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਬੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਨੇੜੇ ਹੀ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਾਰੇ ਜਰੂਰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਜਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਤਾ ਪੁਛਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪੁੱਛਗਿਛ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਸੁਣਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੀ ਰਹੇ ਤਾਂ ਮਸਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਨਤਾਂ ਕਰਕੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢਿਆ, ਮਤਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡਾ ਬੱਚਾ ਬੱਚਾ ਘਾਣੀ `ਚ ਪੀੜ ਨਾ ਦੇਣ। ਭਾਈ ਨੱਬੀ ਖਾਂ ਗੱਬੀ ਖਾਂ ਬੜੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਪਏ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਚ ਦਾ ਪੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਆਲਮਗੀਰ ਤੱਕ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ। ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਥਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਗੁਲਾਬਾ ਮਸੰਦ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਸਵੰਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਿਜ਼ਕ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਐਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਲੋੜ ਪੈਣ `ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਨੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਉਪਰੋਂ ਉਪਰੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਜਤਾਉਂਦਾ ਸੀ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਰਾ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਉਹ ਇੱਕ ਦੋ ਦਿਨ ਲਈ ਹੀ ਲੰਗਰ `ਚੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਦੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਖਾ ਕੇ ਨਮਕ ਹਰਾਮੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਲਮਗੀਰ ਤੱਕ ਛੱਡ ਕੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਅਹੁੱਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਲਕ ਆਸਰੇ ਐਸ਼ੋ ਇਸ਼ਰਤ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਕਦੀ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ `ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਇਸੇ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ `ਤੇ ਬਣੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਵੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ੮ ਪੋਹ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ੧੩ ਪੋਹ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬਦਲ ਕੇ ਕਰਮਵਾਰ ੬ ਅਤੇ ੧੧ ਪੋਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਪੋਹ ਸੁਦੀ ੭ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਕਰਕੇ ਕਦੀ ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਕਦੀ ਜਨਵਰੀ `ਚ, ਕਿਸੇ ਸਾਲ `ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਲ `ਚ ਆਉਣਾ ਹੀ ਨਾ। ਇਸ ਅਨਿਸਚਤਾ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ੨੩ ਪੋਹ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਰ ਸਾਲ ੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿਵਤੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾ ਰਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਪੁਰਬ ੫ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ `ਤੇ ਤਲਬ ਕਰ ਕੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਉਹ ਦੱਸਣ ਕਿ ਉਹ ਤਖ਼ਤ ਸ਼੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ `ਚ ਸੋਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸੋਧਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਹੁਕਨਾਮਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ `ਤੇ ਇੱਕਸਾਰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੁਲਾਬੇ ਮਸੰਦ ਦੇ ਭੇਸ ਵਾਲੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪਿਠ ਦੇ ਕੇ ਲੂਣਹਰਾਮੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

---

(24/12/10)
ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ

ਆਦਰ ਯੋਗ ਵੀਰ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜੀ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ
ਤੁਹਾਡਾ, ਕੁੱਝ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਦਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਵੀਰ ਜੀ ਕੁੱਝ ਗੱਲਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਤਕ ਕਰਨਾ, ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੈਂ, ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਤੁਹਾਡਾ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਈ ਮੇਲ ਪਤਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ, ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ, ਅਣਅਧਿਕਾਰਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇ ਅਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁਸਤਾਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੁੰ ਆਪਣਾ ਈ ਮੇਲ ਪਤਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਤੇ, ਐਸ. ਐਮ. ਐਸ. ਕਰ ਦੇਵੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਘੱਲ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਹਿਤੂ ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ ਫੋਨ:- 95685 41414

---

(24/12/10)
ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਜੰਮੂ

‘ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਨਾ`

(Rehit Mariyada & Its Concept)

ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਜੰਮੂ

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਇਤਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡਮੁੱਲੀ ਉਪਲੱਬਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਸੱਜਣ, ਜੋ ਕਿ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਵਰੂਪ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰਣ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਇੱਕ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਰਵਾਣ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਚਲਦੇ ਕੁੱਝ ਪੱਖ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਮਰਿਯਾਦਾ ਘੜ ਕੇ ਵੀ ਤੁਰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਹ ਗ਼ੈਰ ਵਾਜਬ ਉਪਰਾਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅਹਿਮ ਮੋਕਿਆਂ ਤੇ ਪਰਵਾਣਤ ਅਧਾਰ ( Reference) ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੇ। ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਹਰਾ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰਣ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਇੱਕ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਕਿਸੇ ਮੱਧ ਦੇ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ। ਮੌਜੂਦਾ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਧਿਰ ਹਨ:

(1) ਗ਼ੈਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਿਰ

(2) ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਿਰ

ਗ਼ੈਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਿਰ: ਇਸ ਧਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਖ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਥ ਪਰਵਾਣਿਤ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਉਲਟ ਗ਼ੈਰ- ਸਿਧਾਂਤਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਘੜ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ।

ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਿਰ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਖ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਰੱਖਦੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੁਧਾਰ ਯੌਗ ਨੁੱਕਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵੱਡਮੁਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੇਕਰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿ ਸਕਣ। ਇਹ ਮੱਤਵਪੁਰਣ ਗੱਲ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਚਰਚਾ ਰਾਹੀਂ ਕੁੱਝ ਨੁੱਕਤਿਆਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲਈਏ।

ਸਿੱਖ ਮਰਿਯਾਦਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦਰਸ਼ਨ (Philosophy) ਵਿਚਲੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦਾ ਅਧਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦਰਮਿਯਾਨ ਮੁਮਕਿਨ ਹਦ ਤਕ ਤਾਲਮੇਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਰਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪ ਸਿੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ। ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਧਾਂ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਹੀ ਨਹੀ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਧਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ੇਸ ਚਰਿਆ ਤਕ ਹੀ ਮੁਹਦੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਸਲਨ ਗੁਰੂਦੂਆਰੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਜਿਸਦੀ ਗੱਲ ਮੂਲਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਈ ਥਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇੰਜ ਹੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਮਤਿ ਨੂੰ ਟੇਕਣਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸ਼ਰੀਰਕ ਕ੍ਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ। ਕੀ ਹੁਣ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੱਗੇ ਸ਼ਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਗ਼ੈਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ? ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ! ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਰਹਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਦੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਕੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਹਰ ਨੁੱਕਤੇ ਤੇ ਗ਼ੈਰ ਵਾਜਬ “ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਰਤ” ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਭ੍ਰਮ, ਰਲਗੱਡ ਅਤੇ ਘੜਮੱਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ‘ਦਰਸ਼ਨ` ਅਤੇ ‘ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ` ਦੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਤੁਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਜੂੜੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਦੇ ‘ਇੱਕ` ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੂੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਡੂੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਨੁਕਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਮਝ ਲਈਏ:

ਕੁੱਝ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਿਰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਜੂਮਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਸਿੱਖ ਦੇ ਭੇਖ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ” ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਵੇਲੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਈਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਰਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਵੇਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਦੀ ਰਹਿਤ ਕਾਰਣ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣੇ ਸੀ। ਕੀ ਕੋਈ ਜਾਗਰੂਕ ਧਿਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਲਗਾ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ 99% ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ? ਫ਼ਿਰ ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਤਹਾਸਕ ਤੋਰ ਤੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕੇਵਲ ੫ੰਜ੍ਹਾ (50) ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਸ਼ਾਯਦ ‘ਪੰਜ` ਹੀ ਦਰਜ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਰਹਿਤ (ਸਿੱਖ ਸਵਰੂਪ) ਕਾਰਣ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਗ, ਕਾਤਲਾਂ ਲਈ ਜਿਉਂਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਫ਼ਿਰ ਉਹ ਹੈ ਕੋਂਣ ਸੀ? ਤੇ ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਕਿ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਾਯਦ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਦੱਸ-ਵੀਹ ਹੀ ਮਰੇ ਸੀ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਜਾਗਰੂਕ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਦੱਦੋ-ਅਮਲ (Response) ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਥੇ ਹੀ ਜਾਗਰੂਕ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਨੁੱਕਤਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਉਸ ਫ਼ੀਤੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦਰਜ਼ੀ ਕੇਵਲ ਕਪੜੇ ਦੀ ਚੀਰ-ਫ਼ਾੜ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਕਸਵਟੀ ਲੋਗਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਦੇ ਚੋਤਰਫ਼ਾ ਪਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਯਾਨੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਧਰ ਤਕ। ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਨੁੱਕਤੇ ਵੱਲ ਤੁਰੀਏ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਪਰਵਾਣਗੀ ਦੇ ਲਗਬਗ 100 ਸਾਲਾ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਰਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਪੀੜੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਗਿਲਾ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਵਾਜਬ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਹਾਂ ਕੋਈ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਤਾਹੀ ਦਾ ਗਿਲਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਸਨ 1900 ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪੀੜੀ ਦੇ ਕੋਮੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਕਮੀ-ਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਕੋਈ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਹਿਮੀਯਤ ਤੋਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ! ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਹਿਮ ਸੀ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੌੜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਹਿਮ ਕਿਂਉ ਸੀ? ਇਹ ਨਿਰਸ਼ਾਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਨੁੱਕਤਾਚੀਨੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਵਾਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਹਿਮੀਯਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਣ ਦੀ ਗੱਲ ਬਹੂਤ ਘਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਦੂਜਾ ਨੁੱਕਤਾ

ਤੀਸਰਾ ਨੁੱਕਤਾ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਨੁੱਕਤੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਧਰਭ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਗੱਲ ਵਾਜਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦਿਆਂ ਮੱਧਾਂ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ‘ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ` (Concept of Sikh Code of Conduct) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਉ ਇਸ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਸਮਝ ਲਈਏ।

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੱਖ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾ ਪੱਖ: ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ। ਦੂਜਾ ਪੱਖ: ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਆਚਰਣ।

ਪਹਿਲਾ ਪੱਖ ਉਹ ਦਾਈਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜਾ ਪੱਖ, ਅਰਥਾਰਥ, ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਆਚਰਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਧਾਰਮਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਤਮਾਮ ਅਸਹਿਮਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੌਟੇ ਤੋਰ ਤ, ੇ ਇੱਕ ਇੱਕਠ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੰਨਣਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਤੁਰਨ ਲਈ ਯਥਾ ਬੁੱਧੀ ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਖੀਆਂ ਮੱਧਾਂ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਕੋਈ ਵੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੱਜਣ, ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ` ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰੋਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਿਲਗੋਭਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਨ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ‘ਸੰਭਵ ਹਦ` ਤਕ ਇੱਕਜੁਟਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬੇ-ਕਸੂਰ ਹੈ। ਕੀ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਪੱਖ ਦੇ ਮੱਹਤਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਖੀ ਸੁਚੇਤ ਹਨ? ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੁਚੇਤ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਜਿੰਮੇਦਾਰ ਹਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਤੇ ਆਤਮ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀਆਂ ਮੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਾਜਬ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਦਾਈਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਟ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਰਨ ਸਵੈ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਬਵਿਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸੁਧਾਈ ਹੋਈ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆ ਰਹੇ।

ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਇਹ ਦਾਈਰਾ (Concept) ਹੀ 1900 ਦੇ ਆਰੰਬਕ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਤਿਯੰਤ ਮਹੱਤਵਪੁਰਣ ਉਪਲੱਬਦੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਬੇਹਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤਰਮੀਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕਰ ਦਾਈਰਾ ਹੀ ਨਾ ਬਚੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਕੁੱਝ ਬਿਖਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੋਏ ਪਰ ਵਿਚਾਰਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਬੇ-ਤਰਤੀਬ ਬਦਲਣ ਦਾ ਜਤਨ ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (concept of Code of Conduct) ਨੂੰ ਹੀ ਛਿੱਨ-ਬਿੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਦੋਰ ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਖ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਾਕਤਵਰ ਗ਼ੈਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਖ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਬੇ-ਤਰਤੀਬ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟੇ ਅਤਿਅੰਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੈ ਬੇ-ਤਰਤੀਬ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਰ ਬੇ-ਤਰਤੀਬੇ (Undisciplined) ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬੇ-ਤਰਤੀਬੇ ਵਲੋਂ ਤਰਤੀਬ (Discipline) ਦੀ ਆਸ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਹੱਕ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵੀਧਾਨ ਵਿੱਚ 100 ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਰਮੀਮਾਂ (Amendments) ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਕੇਵਲ ਸੰਵੀਧਾਨ ਦੇ ਦਾਈਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਬਾ-ਤਰਤੀਬ ਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਧਾਰਾ 370 ਅਤੇ ‘ਯੂਨੀਫ਼ਾਰਮ ਸਿਵਲ ਕੋਡ` ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਤਰਮੀਮਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਉੱਠਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਐਸਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸੰਵੀਧਾਨ ਵਿੱਚ ਤਰਮੀਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੈ। ਵੱਖਰੀ-ਵੱਖਰੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਦੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ‘ਇੱਕ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ` ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਪਿੱਛਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾ ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਉਹ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਸੂਝਵਾਨ ਸਨ। ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦੇ ਦਾਈਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬਦਲਾਵ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾਈਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਤੋੜ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀਤਾ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ ਸੰਧਰਭ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਧਿਰ ਬੇ-ਤਰਤੀਬ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾ ਲੇਂਣ ਤਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਧਾਂਤਕ ਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਬੇ-ਤਰਤੀਬੀ ਦਾ ਤਰਕ ਵੀ ਵਾਜਬ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਵਖਰੇਵੇਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਰਗੀ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਧਿਰਾਂ ਕਿਸ ਕਧਰ, ਕਈ ਨੁੱਕਤਿਆਂ ਤੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ 1900 ਦੇ ਅਰੰਭਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜੀ ‘ਇੱਕ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ` ਵਰਗੀ ਗੱਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਦਾਵਾ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਏਕਤਾ ਨਦਾਰਦ ਹੈ। ਐਸੀਆਂ ਪੰਜ ਧਿਰਾਂ ‘ਪੰਜ` ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾਵਾਂ ਤਾਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ‘ਇੱਕ` ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੁੱਕਤੇ ਤੇ ਪੰਥ ਪਰਵਾਣਤ ਪਰਿਪੇਖ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧੀਕਾਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਜੁਗਤ (ਸੁਚੇਤ, ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ ਪੰਥਕ ਵਿਦਵਾਨਾ ਦੇ ਸਰਬਪੱਥੀ, ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ ਡੂੰਗੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਉਪਰੰਤ) ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਿਜੀ ਤੋਰ ਤੇ ਕੋਈ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਜੇ ਕਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰੂਦੂਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰਮੀਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਇਸ ਦਾ ਅਧੀਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕਦੇ ਲੋੜ ਹੋਵੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਮੇਟੀ ਕੇਵਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰਮੀਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਆਰੰਭ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸੁਝਾਵ ਦੇਣ ਵੇਲੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਮਧਾਂ ਦੇ ਨਾ ਵੀ ਸਹੀ ਪਰ ‘ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ` ਦੇ ਹਿਮਾਯਤੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਮੀਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਉਸ ਪੀੜੀ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਦੇ ਵੀ ਹਿਮਾਯਤੀ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਬੜੀ ਘਾਲਣਾਂ ਬਾਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਸੀ। ਜੇ ਕਰ ਉਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਬੇ-ਤਰਤੀਬੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਬਜ਼ ਧਿਰ ਮੋਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਝੱਟਕੇ ਵਿੱਚ ਬਦਤਰ (Worse) ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝ ਦੇ ਮਾਹੋਲ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹ ਜੁਗਤ (ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਹੀ ਬੱਚਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਜੁਗਤ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਕਿ ਕੋਈ ਕਾਬਜ਼ ਧਿਰ ਕਿਧਰੇ ਸਾਡੀ ਹੀ ਬਚਕਾਨੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਬਦਤਰ (Worse) ਬਦਲਾਵ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੈ। ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਧਾਰਨਾ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਧਿਰ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਵਿਰਸੇ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬੇਹਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਜੰਮੂ

---

(23/12/10)
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਅਨਭੋਲ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ।

ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੱਤਰ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ। ਆਪ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ,“ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਪ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਅਸਭਿਆ ਸ਼ਬਦਾਂਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ‘ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਮੂਰਖ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ’ ਬੇਸ਼ੱਕ ਆਪ ਜੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੂਝਵਾਨ ਹੋ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਚਾਹੂਗਾ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਪੰਗਤੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ”

ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ (12/13/10) ਵਿਚ “ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵਿਦਵਤਾ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਮੂਰਖਤਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ” ਪੰਗਤੀ ਕਿਸ ਲਈ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਾਂ ਲਾਂਬਾ ਜੀ ਲਈ?

ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀ ਕਿ ਤੁਸੀ ਇਹ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, “ਦੂਸਰਾ ਵੀਰ ਜੀ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਝਵਾਨ ਹੋ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਿਗੂਣੇ ਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਪੰਗਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਭਾਵ ਵਿਚਲੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ। ਪੜਿਆ ਮੂਰਖੁ ਆਖੀਐ ਜਿਸੁ ਲਬੁ ਲੋਭੁ ਅਹੰਕਾਰਾ”।

ਆਪ ਜੀ ਅੱਗੇ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, “ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਉਹ ਸੰਗਰਾਂਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੇ ਕਿ ਸੰਗਰਾਂਦ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਵੀਰ ਮੇਰਿਆਂ ਉਹ ਫਰਾਖਦਿਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨੇ, ਕਿ ਉਹ ਲੇਖ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਲੇਖ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਝੂਠ ਜਰੂਰ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਛੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਸੋਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਪਿਛੇ ਕੀ ਮਨੋਰਥ ਹੈ?”।

ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ, ਮੈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਮੈ ਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਮੰਗੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰਾਦ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੂੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪ੍ਰਸਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿਸੇ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਹੀ ਮੋੜਵਾਂ ਸਵਾਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਆਪ ਵਰਾਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਫਰਜ ਨਹੀ ਸੀ ਬਣਦਾ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਵਾਲ “ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੂੰਦੀ ਹੈ”? ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਲਿਖ ਭੇਜਦੇ। ਵੀਰ ਜੀ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੋ ਨਾਂ ਕਿ ਤੀਜਾ ਹਿਸਾ ਹੀ। ਜੇ ਮੈ ‘23 ਭਾਦੋਂ 3012’ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵਾ ਕਿ ਤੁਸੀ ਝੂਠ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਝੂਠ ਪਿਛੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਤੁਹਾਡਾ ਝੂਠ ਲਿਖਣ ਪਿਛੇ ਕੀ ਮਨੋਰਥ ਹੈ? ਵੀਰ ਜੀ, ਮੈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 20 ਅਜੇਹੇ ਸਵਾਲ ਲਿਖ ਕੇ ਕਾਗਜ ਕਾਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਨਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾਂ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਕਾਹਲੀ `ਚ 23 ਪੋਹ ਨੂੰ 23 ਭਾਦੋਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਜਿਥੋ ਤਾਈ ਤੁਹਾਡੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਸੰਗਰਾਦ (ਸਾਂਕ੍ਰਾਂਤ) ਉਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋ ਸੂਰਜ ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ `ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਆਪ ਜੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮੱਤ ਨਾ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਲਿਖ ਭੇਜਣੇ ਜੀ।

ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵੇਰ ਫੇਰ ਪੜ੍ਹੋ, ਮੈ ਲਾਂਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਦਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, “ਇੱਥੇ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਸ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਿਸਚਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਚੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੁਰੇਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਤਥਾਕਥਿਤ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਂਦ ਤੈਅ ਕਰਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸ੍ਰੋਤ ਜਾਂ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਤੈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ”। ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਲਿਖਣਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰਾਦ (ਸਾਂਕ੍ਰਾਂਤ) ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ `ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰਾਦ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਦ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ 12 ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?”

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੈ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਲਾਂਬਾ ਜੀ ਤਾਂ ਜਾਣੀਜਾਣ ਹਨ ਪਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗਰਾਦ ‘ਸੂਰਜੀ ਸਿਧਾਂਤ’ ਮੂਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ 1960 ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਦ ‘ਦ੍ਰਿਗਗਿਣਤ ਸਿਧਾਂਤ’ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ‘ਸੂਰਜੀ ਸਿਧਾਂਤ’ ਮੁਤਬਾਕ ਜੇਠ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 15 ਮਈ, ਸਾਵਣ 17 ਜੁਲਾਈ, ਭਾਦੋਂ 17 ਅਗਸਤ,ਅੱਸੂ 17 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 18 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ‘ਦ੍ਰਿਗਗਿਣਤ ਸਿਧਾਂਤ’ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਠ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 14 ਮਈ, ਸਾਵਣ 16 ਜੁਲਾਈ, ਭਾਦੋਂ 16 ਅਗਸਤ, ਅੱਸੂ 16 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ 5 ਸੰਗਰਾਦਾਂ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ?”

ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲਾਂਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮਈ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ (ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 14 ਮਈ ਨੂੰ ਜਾਂ 15 ਮਈ ਨੁੰ) `ਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅੰਟਲ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਬੰਧੇ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮਦਾਰ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਗਰਦਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਸਿਆ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸੰਗਰਾਂਦ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ” ਵੀਰ ਜੀ, ਮੈ ਉਦੋਂ ਵੀ ਲਾਂਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਗਰਾਦ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵੀ ਨਹੀ ਸੀ ਆਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ, “ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਪਿਛੇ ਕੀ ਮਨੋਰਥ ਹੈ?” ਸਬੰਧੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰਾਂਦ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਵੀਰ ਜੀ, ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਓ ਕਿ ਆਮ ਵਿਅੱਕਤੀ ਨੂੰ (ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ) ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਹੈ?

ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ (12/13/10) `ਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, “ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ; ਹੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀਓ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਜੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੱਤ ਬਖਸ਼ੋ ਜਾਂ ਪੰਥ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਓ ਤਾਂ ਕਿ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ”।

ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ‘ਕੌਮ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੱਤ ਬਖਸ਼ੋ ਜਾਂ ਪੰਥ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਓ’ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਸੀ? ਵੀਰ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਨਹੀ ਮਿਲਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਤਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀ ਖਹਿੜਾਂ ਛਡਵਾਉਣਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਤੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਿਹਬ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਥੋ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਕਿਵੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੇ?

ਵੀਰ ਜੀ, ਮੈ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, “ਅਨਭੋਲ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ ਜੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਲੋ ‘ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ’ ਦੇ ਦਸੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬਾਰੇ, ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲਿਖ ਭੇਜਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ ਜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਉਸਾਰੂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ”। ਜਿਸ ਵੱਲ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀ ਦਿੱਤਾ

ਧੰਨਵਾਦ
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ

---

(23/12/10)
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ ਦੇ ਸੱਭ ਪਾਠਕ, ਲਿਖਾਰੀ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀਰੋ

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ।

ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦੀ ਜੀ।

ਵੀਰ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਦੇ ਅਨੂੰਸਾਰ, ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਲੇਖ ☬ ਓ ☬ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਜੀ। ਪੱੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ, ਤੁਹਾਡਾ ਲੇਖ ਪੱੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਲੇਖ ਮੇਰੇ ਲੇਖ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਲੇਖ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਇਤਫਾਕ ਹੈ। ਅਜੇਹਾ ਇਤਫਾਕ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੈਲਗਰੀ ਦੇ ਆਪਸੀ ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੇ ੧੮ ਦਸੰਬਰ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਦਿਨ ਛਪੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਇੰਜ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱੜ੍ਹ ਕੇ ਇੰਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਪੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੱਤਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਣ। ਨਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਓਅੰਕਾਰ, ਜਾਂ ਓਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਲੇਖ, ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਜੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਓਅੰਕਾਰ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀਂ ਤੇ ਲੇਖ ਨਾਂ ਲਿਖਦਾ, ਜੇ ਲਿਖਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾਂ ਲਿਖਦਾ।

ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਜੀ, ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਣੀਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੀ। ਆਪ ਜੀ ਨੇਂ ਕਾਫੀ ਗੱਲਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਜੀ। ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਕੇ ਕਈ ਲਿਖਾਰੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੱਚ ਲਿਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਲ ਪਾਕੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਜੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਆਮ ਗੁਰਬਾਣੀਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮੀਂ ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਦੇਖੀ ਹੈ ਜੀ, ਕੇ ਆਪ ਪੂਰਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਪੌੜੀ, ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਾਣੀਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮਹੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਜਿਵੇਂ ਕੇ ਇਸ “ਓ” ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿ ਰਹਾਉ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਪੰਗਤੀ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਛੱਡ ਗਏ।

ਓਅੰਕਾਰਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪਤਿ॥ ਓਅੰਕਾਰੁ ਕੀਆ ਜਿਨਿ ਚਿਤਿ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਸੈਲ ਜੁਗ ਭਏ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਬੇਦ ਨਿਰਮਏ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਸਬਦਿ ਉਧਰੇ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਰੇ॥ ਓਨਮ ਅਖਰ ਸੁਣਹੁ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਓਨਮ ਅਖਰੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸਾਰੁ॥ ੧॥ ਸੁਣਿ ਪਾਡੇ ਕਿਆ ਲਿਖਹੁ ਜੰਜਾਲਾ॥ ਲਿਖੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੋਪਾਲਾ॥ ੧॥ ਰਹਾਉ॥

ਬੇ ਸ਼ੱਕ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀ, ਜਿਨੀਂ ਤੁਸੀਂ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਗਲੀ ਪੰਗਤੀ॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਕੇ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸੂਤਰ ਧਾਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪੰਡਿਆ ਨੂੰ ਭਰਮ ਦੇ ਜਾਲ ਜਾਂ ਜੰਜਾਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਵਾਸਤੇ, ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਉੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੇ ਅਸੀਂ ਰਹਾਉ ਦੀ ਪੰਗਤੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ, ਬਾਣੀਂ ਦੇ ਅਸਲ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਵੀ ਰਹਿ ਸੱਕਦੀ ਹੈ।

ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ, ਆਮ ਕਰਕੇ ਰਹਾਉ ਵਾਲੀ ਪੰਗਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਜੋ ਪੰਗਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰਲੇਖ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ, ॥ ਰਹਾਉ॥ ਵਾਲੀ ਪੰਗਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ (ਸਾਰ ਜਾਂ ਨਿਚੋੜ)) ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਬਾਣੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ।

ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਦੇ ਅਰਥ ਜੋ ਆਪ ਜੀ ਨੇਂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ, ਸਿਰਫ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਦੀ ਬਾਣੀਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨੀਂ ਚਾਹੁਂਦਾ ਹਾਂ ਜੀ। ਅੱਗੇ ਲਿਖੇ ਹੋਇ ਅਰਥ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਹੋਇ ਹਨ ਜੀ।

(1) ਓਅੰਕਾਰਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪਤਿ॥ ਓਅੰਕਾਰੁ ਕੀਆਂ ਜਿਨਿ ਚਿਤਿ॥ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਪਣੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ (ਜਿਸ ਦਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਕਾਰ ਹੈ) ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਹੈ,

(2) ਓਅੰਕਾਰਿ ਸੈਲ ਜੁਗ ਭਏ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਬੇਦ ਨਿਰਮਏ॥ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਪਣੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅਪਣੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।

(3) ਓਅੰਕਾਰਿ ਸਬਦਿ ਉਧਰੇ॥ ਓਅੰਕਾਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਰੈ॥ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵ ਉਸ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਅਪਣੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਅਪਣੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ੳਨੁਸਾਰ ਚਲ ਕੇ ਗੁਰਮੁਖਿ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ) ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

(4) ਓਨਮ ਅਖਰ ਸੁਣਹੁ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਓਨਮ ਅਖਰੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸਾਰੁ॥ ਹੇ ਪਾਂਡੇ, ਤੁਸੀਂ ਅਪਣੇ ਚਾਟੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਤੇ ‘ਓਅੰ ਨਮਹ’ (ਓਨਮ) ਲਿਖਦੇ ਹੋ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਤੁਸੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਣਹਾਰ (ਓਅੰ) ਮੰਨਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਓਨਮ ਅੱਖਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਅੱਖਰ, ਇਸ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਤੱਤ-ਸਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਓਸੇ ਲਈ ਵਰਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ।

ਵਿਚਾਰ:-

(੧) ਵੀਰ ਜੀ, ਕੀ ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇਂ ਆਪਣੇਂ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਬਨਾਇਆ ਹੈ ਜੀ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਸਚਮੁਚ ਹੈਗਾ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

(੨) ਵੀਰ ਜੀ ਦੋ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇਂ ਵੇਦ ਨਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਵੇਦ ਦੀ ਥਾਂ “ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ” ਲਿਖਿਆ ਹੈ। (ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੇਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ) ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇਂ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਬਣੇਂ ਹਨ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸ ਸਕੋ ਤਾਂ ਮੇਹਬਾਨੀ ਹੋਵੇ ਗੀ ਜੀ।

(੩) ਵੀਰ ਜੀ, ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਆਪਾਂ ਨੇਂ ਸੁਣਿਆਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇਂ ਆਪਣੇਂ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਬਨਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਜੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀਂ ਹੈ ਜੀ।

(੪) ਆਪ ਜੀ ਨੇਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇਂ ਚਾਟੜਿਆਂ ਦੀ ਫੱਟੀ ਤੇ, ਓਅੰ ਨਮਹ (ੳਨਮ) ਲਿਖਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ੳਨਮ ਅੱਖਰ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣੋਂ, ਇਹ ਅੱਖਰ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਤੱਤ-ਸਾਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਖਰ (ੳਨਮ) ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤੇ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।।

ਵੀਰ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਫ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿ ਪਾਂਡਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੱਟੀ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੱਖਰ ਓਅੰ (ਓਨਮ) ਹੀ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਹੈ।

ਸੁਣਿ ਪਾਡੇ ਕਿਆ ਲਿਖਹੁ ਜੰਜਾਲਾ॥ ਲਿਖੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੋਪਾਲਾ॥ ੧॥ ਰਹਾਉ॥

ਵੀਰ ਜੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਰਹਾਉ ਵਾਲੀ ਪੰਗਤੀ ਦੇ ਵੀ ਅਰਥ ਕਰਨਾਂ ਜੀ।

ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵੀਰ।

ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ।

---

(23/12/10)
ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ

ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਵੀਰ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੈਲਗਰੀ,

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ।

ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੰਦ ਕੁ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖਿਮਾਂ ਦੇ ਜਾਚਕ ਹਾਂ।

ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਖੱਤ (18-12-2010) ਦੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਡਾ ਪੱਖ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

1. ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਰਚਨਾ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿਪੀ) ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ (ਵਿਆਕਰਣ) ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਲਿਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

2. ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅਰਥਾਉਣ ਦੀ ਲੀਹ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਈ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਹਨਤ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮਝੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ‘ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਰਪਣ’ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਵਿਚ ਪੰਨਾ 4 ’ਤੇ ਇਹ ਇੰਕਸ਼ਾਫ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 26 ਸਾਲ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕਮੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰਾਇ ਹੈ ਕਿ ‘ਦਰਪਣ’ ਵਿਚ (ਸਮਝੀ ਗਈ ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ) ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਆਪਾ-ਵਿਰੋਧ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸੱਮਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਜੀ (ਦਰਪਣ) ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ। ਇਸ ਸੰਧਰਭ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਕੋਈ ਅਤਿ ਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ‘ਬੰਦਾ ਪੂਜ’ ਵਾਂਗੂ ਵਰਤਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

3. ਤੀਜਾ ਸਵਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ‘ਸੋ ਦਰੁ ਤੇਰਾ ਕੇਹਾ’ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਪਾਠ ਭੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲਤਾ ਕਰੋ ਜੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਉਪਰੰਤ ਇਸ ਬਾਰੇ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਦਾ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

4. ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ‘ਜ਼ਿੱਦ’ (ਗੁਰੂ ਪਦ ਨਾ ਵਰਤਨ ਵਿਚ) ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ‘ਜ਼ਿੱਦ’ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਿੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਨਿਰੋਲ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ ਪਰ ਗੁਰੂ ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਵੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਪਰਿਵਾਰ’ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਲੰਮੇ ਖੱਤ (ਖਾਲਸਾ ਨਿਉਜ਼, ਇੰਡੀਆਂ ਅਵੇਅਰਨੈਸ ਨਵੰਬਰ 2010) ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਜੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਾਰ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ‘ਇਸ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਨਿਉਜ਼ ਨੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪਿਆ ਪਰ ਸਾਡੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਹੇਠਲੇ ਲਿੰਕ ’ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

http://tattgurmatparivar.com/BindParticularLekh.aspx?LekhID=264

ਇਸ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਗੁਰੂ’ ਪਦ ਵਰਤਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਾਨਕ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ‘ਨਾਨਕ’ ਕਵੀ ਛਾਪ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅਰਥਾਉਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡਾ. ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਿਲਗੀਰ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਪੁਸਤਕ ‘ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ’ ਵਿਚ ਪੰਨਾ 129 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਲੇਖ “ਕੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ?” ਵਿਚਲੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪ ਜੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਾਕੀ ਰਹੀ ‘ਭੱਟਾਂ ਦੇ ਸਵਈਏ’ ਆਦਿ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ‘ਦਰਪਣ’ ਵਾਲੇ ਅਰਥ ਇਸ ਇਕ ਨੁਕਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਕੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਪਰਤਖ੍ਹ ਹਰਿ’ ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤੀ ਉਸਤਤਿ ਅਰਜਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਆਪ ਹੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ?

ਅੰਤ ਵਿਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਗੁਰੂ ਪਦ’ ਬਾਰੇ ਫਿਲਹਾਲ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਗੁਰ ਫਤਿਹ।

ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ,

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੰਮੂ (ਤੁਹਾਡੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ)

For

ਤੱਤ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਿਵਾਰ

---

(23/12/10)
ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਬਠਿੰਡਾ/ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਮਹਿਮਾ ਬਲਾਹੜ

ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਮਹਿਮਾ ਬਲਾਹੜ
ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਚ ਪ੍ਰਧਾਨੀ
(ਮੋਬ: 94173-52765)
ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜਨ ਲਈ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਵਲੋਂ ਕਈ ਚਾਲਾਂ ਚੱਲੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇਹਧਾਰੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉਤਾਰਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਇਸ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਾਧ ਪਿਆਰੇ ਭਨਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਭਵਸਾਗਰ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਬੱਲਾਂ ਵਲੋਂ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਥਾਂ `ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਪਰ ਦੁੱਖ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖੀ ਭੇਖ ਵਾਲੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਵੀ ਜਾਣੇ ਅਣਜਾਣੇ ਇਸੇ ਰਾਹ `ਤੇ ਚੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਸੇਵਾ ਜੋਤੀ ਦੇ ਦਸੰਬਰ 2010 ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਚਮਨ ਸਿੰਘ ਚਮਨ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ 15 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ ਜੋ 15 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੀੜ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੋਥੀ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਅੰਕਿਤ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ 1708 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਤੌਰ `ਤੇ ਗੁਰਿਆਈ ਦੇ ਤੌਰ `ਤੇ ਸ਼ਸੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ‘ਗ੍ਰੰਥ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਈ ਵੱਡ ਅਕਾਰੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਗ੍ਰੰਥ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਹੈ ਤਾ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ। ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ’ ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਦਸਮ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ’ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਇਸੇ ਹੀ ਲੜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਿਕਲਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਜਣੇ ਖਣੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਵਲੋਂ ‘ਗ੍ਰੰਥ’ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਪੁਸਤਕ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੈ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਜਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ `ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਘੜ ਕੇ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਭਾਈ ਜਗਤਾ ਜੀ ਲਈ, ਸੇਵਾ ਜੋਤੀ ਰਸਾਲਿਆਂ `ਤੇ ਜੋ ਤੁਕਾਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:-
ਜਾਗਿਆ ਜਗਤਾ ਜਗਤ ਮੈ ਜਿਉ ਮੰਦਰ ਮਹਿ ਦੀਪ।
ਸਭ ਜਗ ਚਾਨਣ ਕਰ ਦੀਆ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਕੇ ਦੀਪ
ਇਹ ਤੁਕਾਂ ਭਾਈ ਜਗਤਾ ਜੀ ਲਈ ਉਹ ਹੀ ਅਰਥ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਲਈ ਉਚਾਰੀਆਂ ਹਨ:- ‘ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਮਿਟੀ ਧੁੰਧ ਜਗ ਚਾਨਣ ਹੋਆ॥’ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ ਕਿ ਡੇਰੇਦਾਰ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂਆਂ ਵਾਲਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਮੂਹ ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਰਸੂਖ਼ ਵਰਤਣ ਜਾਂ ਲੋੜੀਦਾ ਦਬਾਓ ਪਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਕੇ ਬਾਬਾ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਰੀਲੀਜ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਕਿ ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿੳਂਕਿ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੀ ਹਨ ਕਿਸੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼੍ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਹੀ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਸਤਕ ਰੀਲੀਜ਼ ਕਰਨੀ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਸਾਖੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ ਆਦਿ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਕ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਹੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੋਵੇ।

---

(23/12/10)
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਬਸੋਤਾ

ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦੇ ਦਿਨੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਸਮੇਸ਼ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਕਥਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ: ਗਿਆਨੀ ਜਾਚਕ
ਨਿਊਜਰਸੀ 20 ਦਸੰਬਰ (ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਬਸੋਤਾ) 25 ਦਸੰਬਰ ਦਾ ਦਿਹਾੜਾ ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਦੇ ਰਹਿਬਰ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤਸ਼ਵ (ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਬੜੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖਰੀਦੋ-ਫ਼ਰੋਖਤ ਤੇ ਤੋਹਫਿਆਂ ਦਾ ਅਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਵੀ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ `ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖ ਭੈਣ ਭਰਾ ਵੀ ਗਵਾਂਢੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀ, ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾ ਰਹੇ ਕਿ ਦਸੰਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਬਿਪਰਵਾਦ ਵਿਰੁਧ ਜੂਝਦਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ, ਪੂਜ ਮਾਤਾ ਗੂਜਰੀ ਜੀ ਤੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਹੀ ਵਾਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਤਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨਮਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਤਿਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਕਥਾ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਗਿਆਨੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜਾਚਕ ਨੇ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਿੱਖ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਚੈਰੀਹਿਲ) ਵਿਖੇ ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਨ੍ਹੀਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਧਾਰਮਿਕ ਰਹਿਬਰ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀ ਹਨ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ 25 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਰਤ ਈਸਾ ਦਾ ਜਨਮ ਉਤਸ਼ਵ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਇੱਕ ਮਨਾਉਤ ਹੈ, ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਰੀਖ਼ ਨਹੀ। ਪਰ, ਕਿਤਨੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੁਰਾਂ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੂਤ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਭੰਭਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ, ਸਾਡੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁਰਅਸਥਾਨ ਅਜਿਹੇ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਪਰਵਾਦੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਠੋਕੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਸੋਧਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਵਿਗਾੜਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਡੇਰੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਬਟੋਰਨ ਲਈ ਪੰਥਕ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕਾ ਪੰਥੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੋਹਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਾਂਗ ਡੱਟ ਕੇ 2003 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਸਾਰੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦਿਹਾੜੇ ਮਨਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

---

(22/12/10)
ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ‘ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ’

ਸਿੱਖ ਮਾਰਗ. ਕਾਮ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ‘ਅਸਟ੍ਰੇਲੀਆ’ ਦੀ ਗੁਰ ਫਤਿਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਵੇ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ।
ਅੱਜ ਦੇ ਜਾਗਰੂਕ ਮਨੁੱਖ ਨ�