.
ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ

This is your own page

ਸਭਿਅਕ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ। ਨਿੱਜੀ/ਜਾਤੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰੋ ਇਹਨਾ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬੈਨ/ਰੋਕ/ਬਲੌਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਰ ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਜਾਓ। ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ-ਸੰਪਾਦਕ)

Comments (1187)

Topic: Tuhada Apna
Sort
Facebookdel.icio.usStumbleUponDiggGoogle+TwitterLinkedIn
Gravatar
Gurdeep Singh Baaghi (Ambala, India)
ਡਾ ਢਿੱਲੋਂ ਸਾਹਿਬ ਤੁਹਾਡੇ ਇਕ ਲੇਖ "ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਤਨ (ਕਿਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ)" ਵਿੱਚ ਦਰਹ ਵਿਚਾਰ ਹਨ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ:---

ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਤਨ

(ਕਿਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ)

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਭਾਵ ਰਿਲੀਜਨ (religion) ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਸੀ। ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਨਵਵਾਦ (humanism) ਦੀ ਕਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਅਰਸੇ ਤਕ ਪੂਰੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲੀ। ਬੇਸ਼ਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਹਿਰਦ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਇਤਹਾਸ ਸਿਰਜ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ‘ਮਾਨਵਵਾਦ’ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅੰਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਪਤਨ ਦੀ ਦਿਲਟੁੰਬਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਤੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਨਮੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਤ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸਲੀ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਹੁਣ ਮੈ ਅਪਣੀ ਰਾਯ ਦੇ ਰਹਿਆ ਹਾਂ:--
੧ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਨਹੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਮਿਤ ਹੋਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।
੨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਬਦਲਾਵ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੂੰਸੀ "ਸੰਸਥਾਗਤ" ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ "ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ" ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
27th January 2016 12:58am
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
ਸ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਾਗੀ ਜੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨੁਕਤਾ 1 ਸਬੰਧੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿੱਥੇ ਲਿਖੇ ਹਨ: '' ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ.....''। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਨੁਕਤਾ 2 ਬਾਰੇ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।----ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੈਂ, ਚੰਡੀਗੜੵ।
27th January 2016 2:42am
Gravatar
Gurdeep Singh Baaghi (Ambala, India)
ਡਾ ਢਿੱਲੋਂ ਸਾਹਿਬ ਮੈ ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਦਾ ਹੀ ਜਿਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ,
ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤਿ ਇਹ ਹੈ "ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਭਾਵ ਰਿਲੀਜਨ (religion) ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਸੀ। "

ਤੁਹਾਡੇ ਲੇਖ ਦਾ ਲਿੰਕ
http://www.sikhmarg.com/2015/1025-sikhi-lehar-1.html
27th January 2016 6:31am
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
ਸ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਾਗੀ ਜੀ, ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ “ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ........” ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖੇ/ਕਹੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ, ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਰੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਲੇਖਣ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ (ethics) ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਅਨਉਚਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੋ। ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਆਫੀ ਨਾ ਮੰਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੰਪਾਦਕ ਸਿਖਮਾਰਗ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਵਿਰੁਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਵਾਂਗਾ। ---- ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
27th January 2016 3:08pm
Gravatar
Gurdeep Singh Baaghi (Ambala, India)
ਡਾ ਸਾਹਿਬ ਤੁਹਾਡਾ ਲੇਖ " ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਤਨ
(ਕਿਸ਼ਤ ਪਹਿਲੀ)" ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਕਤਿ ਹੈ "ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਭਾਵ ਰਿਲੀਜਨ (religion) ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਸੀ।"

ਮੈ ਤੇ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡਾ ਲੇਖ ਹੀ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰਖਿਆ ਹੈ, ਗੁੱਸਾ ਨ ਕਰੋ।
ਸ਼ਾਯਦ ਤੂੰਸੀ ਧਿਆਣ ਨਾਲ ਨਹੀ ਪੜ੍ਹੀਆ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹ ਲੋ
http://www.sikhmarg.com/2015/1025-sikhi-lehar-1.html
27th January 2016 8:00pm
Gravatar
Dalvinder Singh Grewal (Ludhiana, India)
ਆਤੰਕ ਉਦਯੋਗ
ਡਾ: ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ
ਜਦ ਹੋਇਆ ਆਤੰਕ ਉਦਯੋਗ .
ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਪੈ ਗਿਆ ਭੋਗ[
ਕ੍ਨਿਧਰੇ ਤੁਰ ਗਈ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ,
ਧਰਮ ਲਈ ਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ .
ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਰਤ ਹਥਿਆਰ,
ਪਾਉਂਦੇ ਸੁਰਗ-ਹੂਰ ਦਾ ਚੋਗ.
ਹੋਵੇ ਕਿੰਜ ਸਰਬਤ ਦਾ ਭਲਾ,
ਜੀ ਜੀ ਨੂੰ ਅਹੰਮ ਰੋਗ.
ਖ੍ਨਿਚ-ਖੋਹੀ ਵ੍ਨਿਚ ਮਗਨ ਸਮਾਜ
ਸ਼ਾਂਤੀ, ਅਮਨ ਤੇ ਚੈਨ ਵਿਯੋਗ.
ਆਪਣ ਹ੍ਨਥੀਂ, ਆਪ ਸੰਭਾਲੋ,
ਗਰਕ ਗਿਆ ਜ੍ਨਗ ਕਿਸ ਦੇ ਯੋਗ.
ਘਰ ਘਰ ਵੰਡੋ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਨੇਹੜੇ,
ਬਦਲ ਦਵਾਈ ਕਰੋ ਅਰੋਗ.
ਗਿਆਨ ਵਧਾਓ, ਸ੍ਨਚ ਫੈਲਾਓ,
ਸੋਚ, ਸਮਝ ਹਥਿਆਰ ਅਮੋਘ.
26th January 2016 6:27pm
Gravatar
Baldev Singh (Firozepur, India)
ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਡਾ ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਜੀ,

ਗੁਰਬਾਣੀਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਮੱਤਭੇਦ ਹੋਣਾਂ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੀ ਹੈ ,ਕਿਉਂ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਤਾਂ ਸੈਕੜੇ ਹੀ, ਬਹੁਤ ਸਪਸ਼ਟ ਜਿਹੇ ਕਾਰਣ ਹਨ।

ਗੁਰਬਾਣੀਂ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ) ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ (ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀ) ਅਜੇ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿ ਸਕੇ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਾ ਜੋ ਫਲਸਫਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਭੇਦ , ਲੱਖ ਆਕਾਸ਼ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮਿਸਾਲ:- ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਇਕ ਮਕਾਨ (ਮਲਟੀ ਸਟੋਰੀ ਬਿਲਡਿੰਗ) ਦੀਆਂ ਜੇ ਪੰਜਾਹ ਮੰਜਿਲਾਂ ਹਨ। ਇਕ ਆਦਮੀਂ ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਗਰਾਉਂਡ ਫਲੋਰ ਤੇ ਹੈ, ਆਪੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਉਹ ਪਹਿਲੀ, ਦੂਸਰੀ, ਤੀਸਰੀ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਹਵੀ ਮੰਜਿਲ ਤੇ ਕਦੀ ਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਹਵੀ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਕੀ ਹੈ।ਬਸ ਏਨਾਂ ਜਰੂਰ ਸੁਣ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਇਸ ਬਿਲਡਿੰਗ (ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਹ ਮੰਜਿਲਾਂ ਹਨ।

ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜਿਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਸ (ਅਪਾਂਗ) ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਵਿਅੱਕਤੀ, ਜੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਊਪਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜਾਹ ਮੰਜਿਲਾਂ ਬਾਰੇ, (ਬਿਨਾਂ ਦੇਖੈ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹੇ ਹੀ) ਆਪਣੇਂ ਅਨੁਭਵ ਬਾਰੇ ਜੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਂ ਆਪਣੀਂ ਦਲੀਲ ਤੇ ਅੱੜੇ ਵੀ ਰਹਿਣ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੋਣਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਹੈ।

ਪਰ ਆਪ ਜੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਸ ਭੋਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਊਪਰਲੇ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪ ਜੀ ਦੇ, ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮੱਤ ਭੇਦ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਜੀ?

ਇਕ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੀ ਕਿ, ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ, ਬਹੁੱਤ ਸਾਰੀਆਂ, ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਜੀ (ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਜਤਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜਰੂਰ ਦੱਸਾਂ ਗਾ ਜੀ) ਥੋੜੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਹੁੱਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਹੀ ਹਨ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੱਭ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ (ਸ਼ਾਇਦ ਆਪ ਜੀ ਵੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋਵੋ) ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਾਂ। ਨਹੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ?

ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁੱਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਆਪ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਗੇ। ਪਰ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਕਦੇ ਜਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਪਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਰੇ। ਮੇਰੇ ਸਮੇਤ ਅਜੇਹੇ ਸੈਕੜੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਹੋਣ ਗੇ।

ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ?

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ (ਖਾਸ ਕਰ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ) ਕਈ ਸੱਜਣ ਐਸੇ ਵੀ ਹੋ ਸੱਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਾਂ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਚਾਰ ਪਰਗਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਗੇ।

ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਣ?

ਵੀਰ ਜੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਨੇਂ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੈਂ ਇਕ ਐਸੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵਣਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੀ, ਕੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸੋਚ ਸੱਕਣ।ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸਾਂਝਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਕੇ ਕੋਈ ਲਿਖਾਰੀ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਜੇ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਪਰਗਟ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇਂ ਸਟੈਂਡ ਤੋਂ ਟੱਸ ਤੋਂ ਮੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਨਾਂ ਹੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਕੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਇਸ ਦਾ।

ਕੀ ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਹੈ?

ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਬਿਲਕੱਲ ਵੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਹੀ ਸਾਂਝੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਜੀ।

ਡਾ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਜੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅਗਰ ਆਪ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇਂ ਵਿਚਾਰ ਜੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਣਾਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ, ਕੋਈ ਗਲਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ ਗਾ।

ਮੇਰੇ ਆਪਣੇਂ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ, ਇਹ ਹਨ ਜੀ, ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦੀ ਲੱਖ ਆਕਾਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਪਤਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕੇ ਲੱਖ ਪਾਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਅਕਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਵੀ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਸੇ ਪਸਾਰੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ aਹ ਪ੍ਰਭੁ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਕਿਨਾਂ ਪਾਸਾਰਾ ਹੈ।

ਪਾਤਾਲਾ ਪਾਤਾਲ ਲਖ ਆਗਾਸਾ ਆਗਾਸ ॥ ਓੜਕ ਓੜਕ ਭਾਲਿ ਥਕੇ ਵੇਦ ਕਹਨਿ ਇਕ ਵਾਤ ॥ ਸਹਸ ਅਠਾਰਹ ਕਹਨਿ ਕਤੇਬਾ ਅਸੁਲੂ ਇਕੁ ਧਾਤੁ ॥ ਲੇਖਾ ਹੋਇ ਤ ਲਿਖੀਐ ਲੇਖੈ ਹੋਇ ਵਿਣਾਸੁ ॥ ਨਾਨਕ ਵਡਾ ਆਖੀਐ ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਆਪੁ ॥

ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਂ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਹੀ ਆਖਰੀ ਮੰਨ ਲੈਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਸ ਏਹੀ ਹੈ।

ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
26th January 2016 6:06pm
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
ਸ. ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਪੋਸਟ ਕੀਤੇ ਹੋਸਲਾ ਅਫ.ਜਾਈ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ ਜੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਥ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੇਰਨਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖੀ/ਗੁਰਮੱਤ/ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਬੰਧੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਵਾਲ ਸੰਖੇਪ ਹੋਵੇ (ਦੋ ਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ) ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਚੰਡੀਗੜੵ।
26th January 2016 8:47pm
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਲਈ ਪਾਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ। ----ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਚੰਡੀਗੜੵ।
26th January 2016 8:56pm
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨਿਵਾਸੀ ਸ. ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਇਕ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:
“ਕੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ/ਕੌਮ ਹੈ ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ/ਕੌਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ? ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋਵਾਂਗਾ ।”
ਉਪਰੋਕਤ ਲਿਖਤ ਵਿਚ ਪਾਠਕਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲੇ ਤਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਪਰੰਤੂ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਹੈ: “ਕੀ ਸਿਖ ਧਰਮ/ਕੌਮ ਹੈ ?” ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਲੇ ਨੌਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਸੰਪਰਦਾਈ ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦੀ ਇਕ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਵੀ ਤਰਕ-ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ‘ਸਿਖ’ ਇਕ ਕੌਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਕੋਈ ਫਿਰਕਾ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ‘ਏਕੁ ਪਿਤਾ ਏਕਸ ਕੇ ਹਮ ਬਾਰਿਕ ......’ ਅਤੇ ‘ਸਭੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲ ਸਦਾਇਨਿ ......’ ਵਰਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਿਚਾਰ-ਅਧੀਨ ਲਿਖਤ ਵਿਚਲਾ ਦੂਸਰਾ ਸਵਾਲ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ‘ਮਾਨਵਵਾਦ’ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਾਮ ਹੈ ‘ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸਿਖ’ ਅਤੇ ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਜਾਂ ‘ਸਿਖ ਕੌਮ’ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਸੱਜਣਾ ਨੂੰ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ ਸਿਖ’ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਰਹੇਗਾ।
ਜਿੱਥੋਂ ਤੀਕਰ ‘ਭੰਬਲਭੂਸੇ’ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਸੰਪਰਦਾਈ ਸਿਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰਦੇ ਹੋਏ ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਦੇ ਨਾਮ ਥੱਲੇ ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸਿਖ ਤਾਂ ਸੰਪਰਦਾਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ‘ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ (ਰਜਿ.)’ ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਦਫਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੰਪਰਦਾਈ ਸਿਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵੀਰਾਂ-ਭੈਣਾ ਨੂੰ ਸਨਿਮਰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣ।

ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
25th January 2016 7:01pm
Gravatar
Gurdeep Singh Baaghi (Ambala, India)
"ਸਿੱਖ ਇਕ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਧਰਮ ਨਹੀ ਹੈ" ਡਾ. ਡਿੱਲੋ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਸਿਖੀ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦਾ ਫਲਸਫਾ ਹੈ ਯਾ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਧਾਰੀ ਹੋਣਾ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਫਲਸਫਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਗੰਠਨ ਹੀ ਅਹਮ ਭੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਡਾ ਡਿੱਲੋ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਗੇ ਕਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ "ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ" ਖੂਦ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਨਹੀ ਹੈ।

ਧਰਮ ਕਦੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਬਗੈਰ ਫੈਲ ਨਹੀ ਸਕਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਰਮਸਾਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਮੰਜੀਆ ਯਾ ਮਸੰਦ, ਇਹ ਸਬ ਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ "ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ" ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ।
ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਾਗੀ
26th January 2016 12:29am
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
ਸ. ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਾਗੀ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਉੱਪਰ ਆਈ ਪੋਸਟ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ। ਸ. ਬਾਗੀ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੂਕ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੈਰ ! ਉਹ ‘ਸੰਸਥਾਗਤ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਹੋਰ ਟੂਕ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ “ਸਿੱਖੀ ਕੋਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ ਨਹੀ ਹੈ” । ਇਹ ਤਾਂ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ’ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਲੀਜਨ (religion) ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤਰਜਮਾ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ‘ਧਰਮ’ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਢਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ‘ਧਰਮ’ ਤਾਂ ਨੈਤਿਕਤਾ (ethics/morality) ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਹੈ ਰਿਲੀਜਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਚਾਰ/ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ‘ਧਰਮ’ ਦੇ ਇਹੀ ਅਰਥ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਉੱਧਰ ਮਜ਼ਹਬ/ਰਿਲੀਜਨ ਸੰਸਥਾਗਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਪਰਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਦਾ ਹੀ ਕਰਾਮਾਤੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ, ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ, ਮਿਥਹਾਸ, ਊਚ-ਨੀਚ, ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ, ਨਫਰਤ ਆਦਿਕ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। । ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਜ਼ਹਬ ਜਾਂ ਰਿਲੀਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ‘ਧਰਮ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ’, ‘ਇਸਾਈ ਧਰਮ’, ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਆਦਿਕ ਵਿਚ। ਅਸਲ ਵਿਚ ‘ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ’ ਦੀ ਬਜਾਇ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ/ਸੰਸਥਾਗਤ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ’ ਅਤੇ ‘ਇਸਾਈ ਧਰਮ’ ਦੀ ਬਜਾਇ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ/ਸੰਸਥਾਗਤ ਇਸਾਈ ਧਰਮ’ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਲਈ ਵੀ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ/ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੋਕਾ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ‘ਸਿਖ ਧਰਮ’ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਔਗਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਬਾਕੀ ਸੰਪਰਦਾਈ/ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ‘ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ’ ਵਿਚ।
ਸੋ ਸ. ਬਾਗੀ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਸਿੱਖੀ’ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ‘ਧਰਮ’, ‘ਸੰਸਥਾਗਤ’ ਅਤੇ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ’ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬੰਧੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਲੈਣ। ਬਾਕੀ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਦਾਰੇ, ਲਹਿਰਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਦਿਕ ‘ਸੰਸਥਾਗਤ’ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ ਵੀ ਹੋਣ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਮਾਨਵਵਾਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਉਹ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ’ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ‘ਸੰਸਥਾਗਤ ਧਰਮ’ ਭਾਵ ਰਿਲੀਜਨ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ. ਬਾਗੀ ਜੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ‘ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ (ਰਜਿ.)’ ਵੀ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਕੋਈ ‘ਸੰਪਰਦਾਈ’ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਚਾਰ ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਗੁਰਮੱਤ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ‘ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ’ ਦੇ ਪਰਧਾਨ ਸ. ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੀ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
26th January 2016 4:08am
Gravatar
TARANJIT S PARMAR (Nanaimo, Canada)
bilkul theek likhya Dhillon Sahib sach nu apne jivan vich dharn karana and samuchhi manukhta nu pyar karna hi Guru Nanak Sahib da mishan si,Baaki sab karam kaand hai.
26th January 2016 7:32am
Gravatar
Iqbal Singh Dhillon (Chandigarh, India)
Thank you Taranjit S Parmar.
26th January 2016 7:26pm
Gravatar
Sarbjit Singh (Sacromento, US)
ਸ. ਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਜੀ,
ਵਧੀਕ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿ ਫ਼ਤਿਹ।
ਵਿਸ਼ਾ – ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖ
ਸ. ਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖ ਅਕਸ ਹੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਲੇਖ “ਸੱਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ- ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ” ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪੰਨਾ 4 `ਤੇ ਛਪਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, “ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਹੁਣ ਤਰਨ ਤਾਰਨ) ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਹੂਵਿੰਡ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈ ਭਗਤਾ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਭਰੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ 26 ਜਨਵਰੀ 1682 ਮੁਤਾਬਕ 14 ਮਾਘ ਸੰਮਤ 1739 ਨੂੰ ਹੋਇਆ”। ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋ ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ 26 ਜਨਵਰੀ 1682 ਈ. ਨੂੰ 29 ਮਾਘ ਸੰਮਤ 1738 ਬਿ. ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 14 ਮਾਘ ਸੰਮਤ 1739 ਨੂੰ 11 ਜਨਵਰੀ 1683 ਈ. (ਜੂਲੀਅਨ) ਸੀ। ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰਨੀ ਜੀ ਤਾ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕੇ।
ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ
25th January 2016 5:52pm
Gravatar
Dalvinder Singh Grewal (Ludhiana, India)
ਕਮਲਾ
ਡਾ: ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਮਲਾ ਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਗਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ?
ਗਮ ਅਪਣੇ ਨੂੰ ਹੇਕਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ?
ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਤੇ ਦਰਦ ਤੁਰ ਗਿਆ ਉਹ ਪਰਦੇਸਾਂ ਨੂੰ,
ਮੁੜਕੇ ਨਾ ਜਿਸ ਆਉਣਾ ਉਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵੇ, ਖਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਂਜ ਭੁ੍ਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਨਾ ਜਾਣੇ ਕੀ ਸਜ਼ਾ ਆਪ ਭੁਗਤਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ
ਹੋਇਆ ਇਸ਼ਕ ‘ਚ ਝ੍ਲਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ,
ਹਸ਼ਰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ
ਮੋਟੀ ਮੈਲ ‘ਚ ਤਨ ਢਕਿਆ ਹੈ, ਤਨ ਤੇ ਲੀਰਾਂ ਨੇ,
ਆਪੇ ਨੂੰ ਮ੍ਨਿਟੀ ਵਿਚ ਆਪ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ
ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਜੀਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰ੍ਬ ਕਿਉਂ ਦੇਂਦੈ,
ਰ੍ਬ ਦੀ ਖੇਡ ਤੇ ਗ੍ਰੇਵਾਲ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ
25th January 2016 6:00am
Gravatar
Dalvinder Singh Grewal (Ludhiana, India)
ਬਾਣੀ ਆਈ
ਡਾ: ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ
ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਿਆ ਬਾਣੀ ਆਈ
ਛੇੜ ਰਬਾਬ ਤੇ ਰਾਗ ਇਲਾਹੀ
ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਭੁਗਤਾ,
ਜਗਤ ਚਲਾਵੇ ਅਪਣੀ ਜੁਗਤਾ
ਸਭ ਕੋਈ ਚਲਦਾ ਰੁਕੇ ਨਾ ਕੋਈ,
ਜਿਵੇਂ ਚਲਾਵੇ ਚ੍ਲਣ ਸੋਈ,
ਜਿਉਂ ਦੇਵੇ ਉਤਨੀ ਮ੍ਤ ਪਾਈ
ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਿਆ ਬਾਣੀ ਆਈ
ਉਹ ਸਭਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਨੇ ਉਸਦੇ,
ਸਭ ਨੇ ਪਿਆਰੇ, ਰਚੇ ਨੇ ਜਿਸਦੇ,
ਭੇਦ ਭਾਵ ਨਾ ਕਰਦਾ ਕੋਈ,
ਜੋ ਬਣਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਸੋਈ,
ਦਿਤੇ ਤੇ ਜੋ ਸਬਰ ਨੇ ਕਰਦੇ,
ਹੋਰਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੌਕੇ ਭਰਦੇ,
ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਚਲਦੇ,
25th January 2016 5:58am
Gravatar
Dalvinder Singh Grewal (Ludhiana, India)
ਜਾਣੇ ਉਪਰ ਵਾਲਾ
ਡਾ: ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰੇਵਾਲ
ਕੀ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ, ਕੀ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਜਾਣੇ ਉਪਰ ਵਾਲਾ[
ਸਦਕੇ ਜਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਜਿਸਨੇ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਜਾਲਾ[
ਉਹ ਦੇਵੇ ਜੇ ਮ੍ਤ ਤਾਂ ਚੰਗਾ, ਮੋੜੇ ਮ੍ਤ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਹੈ,
ਉਹ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਸਾੜਾ ਹੈ,
ਆਪੇ ਹ੍ਥ ਵਿਚ ਕਲਮ ਫੜਾਵੇ, ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ[
ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਜਾਣੇ ਉਪਰ ਵਾਲਾ[
ਉਸ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਬਾਝੋਂ ਤਾਂ ਸਭ ਬੇਕਾਰ,
ਉਹ ਹੈ ਮਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ, ਚੰਗਾ ਜੋ ਕਰਦਾ ਕਰਤਾਰ[
ਜੀਵ ਤਾਂ ਇ੍ਕ ਕ੍ਠਪੁਤਲੀ ਹੈ ਜੋ, ਨਿਰਗੁਣ ਦਾ ਇਹ ਖੇਲ ਨਿਰਾਲਾ,
ਕੀ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆਂ, ਕੀ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਜਾਣੇ ਉਪਰ ਵਾਲਾ[
ਜੋ ਕਰਵਾਇਆ ਉਸਨੇ, ਉਸਦਾ ਮਾਣ ਕਰਾਂ ਮੈਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਾੜਾ,
ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਏ ਭਾੜਾ,
ਆਪੇ ਦਾਤਾ ਕਰ ਕਰ ਵੇਖੇ, ਕਰੇ ਉਠਾਲਾ, ਕਰੇ ਸੰਭਾਲਾ[
ਕੀ ਮੈਂ ਲਿਖਿਆ, ਕੀ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਜਾਣੇ ਉਪਰ ਵਾਲਾ[
25th January 2016 5:39am
Gravatar
Hakam Singh (Sacramento, US)
Muslim-Sikh Reations and Division of Panjab
Punjab today presents a dismal picture. It is no longer a unified political entity it once was, and has become an arena of contest between non-Panjabi powers. Panjabis today are a divided people pushed around by those who have little interst in Punjab. Though living in two separated Punjabs, Panjabis continue to share their Panjabiyat, language, culture and heritage. Panjabiyat is blooming in the world and can become more vigorous with cultural and economic cooperation between the two Punjabs.
Panjab owes its existence to Guru Nanak. Guru Granth Bani is Panjab’s spiritual heritage and expression of its humanistic thought. Qissaas of Sufis and other poets manifest its great culture. Panjabi nation blossomed into a powerful independent state under Maharaja Ranjit Singh with a vibant cultural center at Lahore. The British subjugated and amalgamated it into their Indian empire. Shah Muhammad was saddened and bemoaned the loss of Panjabi nation in a war between Hind and Panjab. But Panjabis, spearheaded by Sikhs, joined India’s struggle for freedom. Kuka movement, Ghadar movement, Jallianwala Bagh protest and Gurdwara Sudhar movement led by Sikhs challenged the British rule in Panjab. British set out to destroy the Sikh hegemony of Panjabi freedom struggle by dividing Panjabis into irreconcinable groups and later divided Panjab itself between two countries. To divide Panjabis the British exploited their religious susceptibilities. Panjabi Muslims were deluded to look to Middle East for religious guidance and to Delhi for political heritage and linguistic label. Punjabi Hindus were encouraged by Maratha Veer Savarkar and Gujrati Dayanand to disown Panjab and consider India, and not Panjab, as their homeland and Hindi their mother tongue. In such a divisive environment the Sikhs too became infatuated by past pride and political ambitions, and in their conceit failed to realize that political division of Panjab would deprive them of their homeland. They had the option to keep Panjab united and mitigate inevitable bloodshed by agreeing to Jinnah’s offer to join promised secular Pakistan. Of curse, it was not an easy choice and they failed to overcome their visionary fears, and were carried away by the spell of illusory filial relationships and deceptive impulses to agree to catastrophic division of Panjab. They decided to forsake those with whom they had been living together for centuries to form a new country alongwith a cluster of many little known nationalities. By doing so they betrayed Panjab, lost the cradle of Sikh faith and their homeland. Had they shown faith in Gurbani and treated Hindus and Muslims alike they might have avoided division of Panjab and resulting slaughter.
Indian independence dismembered Panjab and created two warring nations with Panjab as one of their battlefields. Hindus and Sikhs living in newly created state of Pakistan were forced to migrate to India and Muslims living in Indian part of Punjab to Pakistan. In that dreadful exchange of populations millions of Panjabis were renderd homeless and more than a hundred thousand were killed. Virulent animosities and carnage afflicted Panjab for months and alienated Panjabi Muslims from Sikhs and Hindus.
Although a minority in Panjab the Sikhs had played crucial role in fostering Panjabiyat and preserving Panjabi unity. Unfortunately, in the last century Sikh leaders tried to mix religious thought and practices with political aims and activities. Their religion oriented politics resulted in the division of Panjab, Indian army attack on Darbar Sahib and other Gurdwaras, massacre of Punjabi Sikh youth and Sikh families in Delhi and other parts of India. Instead of realizing that medieval religious practices are incompatible with modern political activities, the Sikh community continues to put their faith in the leadership of religious politicians, political managers of Gurdwaras and poorly educated Granthis with anti-Islamic medieval mindset. The Granthis even assert their sole prerogative to interpret Gurbani and censor the writings of Sikh theologians and religious scholars. Sikh community today needs far sighted, wise, educated and intellectual leadersip with an understanding of Punjabi people’s needs and a commitment to serve the cause of Panjabiyat.
Some writers and artists have been promoting cultural unity among Panjabis. Businesses in the two Punjabs have been trying to increase economic cooperation and extend business relationships. Ordinary Panjabis long for more social and cultural contacts between people in the two Punjabs, but fanatical war mongering elements in India, Pakistan and Punjab are conducting virulent propaganda and terrorizing peace loving Panjabis. Panjabis need to oppose violence, end mutual distrust and forge cultural and economic cooperation for their prosperity. Sikhs living outside Punjab can play vital role.
24th January 2016 3:01pm
Gravatar
Gursharn Singh Dhillon (Ajax, Canada)
ਕੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ/ਕੌਮ ਹੈ ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਲੱਗਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ/ਕੌਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ । ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ? ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋਵਾਂਗਾ ।
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ
24th January 2016 2:53pm
Page 56 of 60

Add Comment

* Required information
(never displayed)
 
Bold Italic Underline Strike Superscript Subscript Code PHP Quote Line Bullet Numeric Link Email Image Video
 
Smile Laugh Cool Shocked
 
5000
How many letters are in the word two?
 
Enter answer:
 
Remember my form inputs on this computer.
 
 
Powered by Commentics

.