.


gurb^S isMG kwlw APgwnW

    lohVI

    sLfied hI hY jo kdy iksy ny ieh jfnx dI loV anuBv kIqI hovy ik inrflIaF rOxkF vflf, loVHI df ieh iqAuhfr, kdoN qoN mnfieaf jfxf pRclq hoieaf hY . asl ivc ies iqAuhfr df sMbMD agnI dyvqf dI pUjf nfl hY . kuJ lok ies nUM vydk rIqI vfly jwgF (asuv myD, gAU-myD, nr-myD afid jwgF) dy arMB df sUck mMndy hn . Bfv, ieh lohVI df iqAuhfr vydk kfl qoN hI prcwlq hY . ihMdU Drm nfl sMbMDq lok ies idn qy awg bflx dy Aucycy pRbMD krky sLfm nUM awg ivc iql aQvf iqlF dI irAuVIaF sfVdy hn, Bfv agn dyvqy nUM iqlF dI ahUqI pfAuNdy hn ky iqlF dI bxI imTfeI df pRsLfd vMzdy hn . hjLfrF sflF qoN bRfhmx dI luwt nIqI ny mfGI dI sMgRFd nUM qIrQF df iesLnfn bVf pfp-nfsLk hox df Brm pYdf kIqf hoieaf hY . mfGI dI sMgRFd nUM AuNÖ qF ihMdUaF dy sfry hI qIrQF qy keI guxf roxk vDI hoeI huMdI hY pr pRXfg rfj iqRbYxI df iesLnfn, hjLfrF pfpF df nfs krn vflf mMinaF jfx dy kfrn EQy dI BIV df koeI aMq nhIN huMdf .

kyvl iewk akfl dy pujfrI gurU dy iswK df agnI pUjf nfl koeI vfsqf nhIN hY . nf hI gurU dy isMG df koeI sMbMD qIrQF dy iksy iesLnfn-dfn nfl hY--qIrQu qpu dieaf dqu dfnu .. jy ko pfvY iql kf mfnu .. (jpu) . so gurU ky iswK leI, lohVI df iqAuhfr vI ivafrQ bx cuwkf hoieaf sI . eysy leI 17vIN sdI dy aMq qwk ies iqAuhfr df ijLkr gurU dy iswKF nfl nhIN sI juV sikaf . pr clfk ibwpR ny ies bRfhmxI iqAuhfr nUM isKF leI Dfrimk idhfVf bxf dyx leI pihlF ieiqhfs ivc ieh ilKvf ilaf ik mhF isMG afid 40 isMG (inrsMdyh ijMnHF ny sRI gurU goibMd isMG jI qoN hI aMimRq pfn kIqf sI) Aus smyN ilKqI bydfvf dy ky dsLmysL jI df sfQ Cwz qury sn, jd Auh anMdpur dy Gyry smyN sKLq KLqry vfly smyN nUM tflx leI isr-DV dI bfjLI lfeI, pUrI sLkqI nfl jUJ rhy sn .

iPr jd AudfsIaF, inrmilaF afid dI sLkl ivc pRohq jI isMGF dy Drm asQfnF qy kbjLf jmf bYTy qF lohVI df idn isMGF leI Kdrfxy qy sLhId hox vfly isMGF leI Dfrimk purb bx igaf. bydfvf pVvf lYx dI KLusLI, mfs aqy sLrfb pI ky cFgrF mfrn dI sLkl PVdI geI. agly idn mfGI df iesLnfn-- NN sfry pfpF df nfs krqf NN vI bRfhmx ny hI bxf idwqf sI . mhfn kosL ivcoN Kdrfny (mukqsr) ivKy sLhId hox vfly isMGF dy nfm ilKy hoey hn pr, ieh nhIN iliKaf kI AunHF ny NN lohVI vfly idn NN sLhIdI pfeI sI. mhfn kosL ivcoN NN lohVI NN jF NN luhVI NN sLbd hY hI nhIN. spwsLt hY ik ies iqAuhfr nfl gurmiq df dUr df vI koeI sMbMD nhIN hY.

lohVI dIaF rOxkF dy drsLn:--lg-pg sfry pMjfbI (KLfs qOr qy iswK) ies iqAuhfr qy bVy ruJy hoey njLr af rhy huMdy hn . ikqy bhfnf bx irhf huMdf hY ik--NN sfzy ivafh dI pihlI lohVI hY NN aqy jF iPr NN suK nfl, kfky dy jnm dI pihlI lohVI hY NN, pr ajyhy iksy ZuwcrF qoN ibnF vI pMjfb dy ipMzF ivc lohVI dy idn qy rOxkF vDfAux leI 15/20 idn pihlF hI AucycIaF iqafrIaF arMB ho jFdIaF hn . nfjfiejL sLrfb df DMdf krn vfilaF nUM qF cfa huMdf hY ik AunHF dI cMgI mMdI sfrI sLrfb nUM ivkidaF awzf nhIN lwgxf . keI bhuqy sLOkIn sLrfbI, afpxy hwQIN vDIaF msfilaF vflI Gr dI kwZI sLrfb nfl swjxF bylIaF dI syvf krn dy cfa ivc lflI cfVHI iPrdy huMdy hn . so GVy, mwt zrwm, Ckfly, rbV dI nflI, bflx afid vycx vfly, jI afieaf muwl vDf skdy hn. AunHF idnF ivc guV aqy ikwkr df swk, nsLfdr afid durlwB ho jFdf hY. N GVy N pfAux df jLor ju huMdf hY. mfs vyc ky pYsy dUxy krn vfilaF ny cMgy mMdy pTory (bwkry bwkrIaF, ByzU, sUr) lwB lwB ky KrIdxy sLurU kIqy huMdy hn.

sLfm nUM lohVI mnfAux dI iqafrI ivc qVky hI bwkry, ByzU, sUr afid psLUaF df mfs bxfieaf jfxf arMB ho jFdf hY . muslmfnF dI bkrId qF clo Dfrimk idhfVf hY pr AunHF vFg lohVI vfly idn mfs KrIdx df jnUMn eyDr vI koeI Gwt nhIN huMdf . jwt iswKF dy ipMzF ivc mihgF ssqf mfs NN nf NN Kfx vfly bVy QohVy Gr rih jFdy hn . sLrfb qF sLfied hI hY jo iksy dy Gr roxkF nf lf rhI hovy . keI QfeIN qF dupihr vyly hI cFgRF vwjxIaF arMB ho jFdIaF hn . sLrfb afpxf rMg ivKf rhI huMdI hY . aMÖfixaF dIaF tolIaF GrF ivcoN Bujy hoey Puwly, guV, irAuVIaF qy pYsy afid mMg rhIaF huMdIaF hn . cMgy pulsIaF leI Auh rfq bVI sfvDfnI rwKx vflI huMdI hY . bhuiqaF ipMzF ivc sLrfb ny lVfeIaF ju krfAuxIaF huMdIaF hn. ivrly pulIs vfilaF nUM iPkr huMdf hY ik AunHF dy ielfky ivclI ieh rfq suK-suKF nfl lMG jfvy . lokF df suwK cfhux vfly ajyhy puls aPLsr, ipMzo ipMzI lokF nUM ivKfeI idMdy, aQvf zONzI iptfAuNdy iPrdy hn ik NN iksy glI mhwly jF iksy dy GroN vI cFgr nhIN suxI jfxI chIdI . ieh zr vzy-tuky jfxoN aqy kichrIaF ivclI Kwjl KLuafrI qoN bcf lYNdf hY . pr bhuqy pulIs vfilaF ny NN jybF BrnIaF huMdIaF hn . Auh afp vI ikqy bYT ky rMg-rlIaF ivc msq ho gey huMdy hn aqy ajyhy hflfq bxf rhy huMdy hn ik aglI svyr Tfxy ivc gihmf gihmI lwg jfvy .

mfG dI sMgRFd qoN pihly 24 GYNty, lohVI dy huMdy hn . Aus smyN ivc hoeIaF lVfeIaF dIaF aqy ho cuwky kqlF dIaF KLbrF, mfGI dI sMgRFd df suafgq kr rhIaF huMdIaF hn . pMjfb ivc keI ajyhy ipMz vI hn ijQy sMgRFd dy dIvFn ivc juVI sfD-sMgiq ivc sLrfb dI hvfV soPLIaF leI asih hwd qk cuBvIN bx rhI huMdI hY . sLihrF ivc vI KrUdIaF dI Gft qF nhIN huMdI pr bhuqy lok irAuVIaF qy icVvy vMz-Ck rhy huMdy hn . awg bfl ky Aus dy duafly iewkTy hoey prvfrF ivc, aQvf swjxf imqrF ivc gwpF vwj rhIaF huMdIaF hn, aqy iql, iqlF dIaF irAuVIaF afid vI awgnI dI Bytf ho rhIaF huMdIaF hn . ipMzF QfvF ivc keI suafxIaF ny rfq nUM srHoN dIaF gMdlF df sfg irJxf Diraf huMdf hY . awj df qF pqf nhIN (dfs 1984 jnvrI qoN awjy 1998 qwk dysL nhIN jf sikaf, qy ieh afpy shyVI ieh jlfvqnI sLfied suafsF nfl hI pUrI hovy) gMny dy rs ivc cOlF dI KIr irnHMx df vI irvfj sI. dovyN cIjLf (sfg qy gMny dy rs aQvf NN rhu NN ivc bxI KIr) svyry sMgRFd vfly idn KfxIaF sLgun smiJaf jFdf hY . QuhVI qy BfvyN bhuqI, BUq Kyz swB QfeIN drsLn dy rhI huMdI hY . hr pfsy kUV iPry prDfnu vy lflo....vflf Bfxf prqwK vrq irhf huMdf hY ?

sLok hY ! ik ajokf iswK (igxqI dy, BfgFvfly gurmuK prvfrF qoN Cuwt) hr pfisE hI afpxy iswKI-afcrn nUM iqlFjlI dyeI jf irhf hY . ipMzF dI lohVI smy, sLrfbI hflq ivc cFgRF mfrdf, pulIs dI mfr kutfeI Kf irhf, jLKLmI hoieaf hspqflF ivc hfey-hfey kr irhf, vkIlF ipCy Kwjl ho irhf, hwQkVIaF ivc nUiVaf hoieaf jylHF nUM quiraf jf irhf, gwl kI nmosLI vfly hr QF rOxkF, gurU kf lfl hI lf irhf huMdf hY . siqgurF df PLurmfn hY ik qIrQ iesLnfnF qoN mnuwK nUM koeI lfB nhIN huMdf pr iswK kI jfxy gurU dy hukm nUM . mfGI vflf idn gurU GrF ivc bxy srovrF kMZy iesLnfn krn vfilaF dI BIV NN jyb kqiraF NN leI cFdI bxI hoeI huMdI hY, KLfs krky mukqsr dy srovr qy qF iql mfiraF BuMjy nhIN pY irhf huMdf . gurU dy sfry iswK Esy gurU koloN pfp bKLsLvf rhy huMdy hn ijhVf kih irhf hY ik qIrQF df iesLnfn pfpF dy nfs krn vflf nhIN hY (ies pRQfie, pfTkF ny pusqk dy qIsry Bfg ivc qIrQF sMbMDI s-ivsQfr ivcfr pVH hI leI hY) . pr amlI qOr qy bRfhmx df cylf bx cuikaf iswK apxy gurU nfnk jI dI koeI gwl ikvyN sux skdf hY ? iswK kI jfxy ik mfG dy mhIny ivc qIrQF dy iesLnfn dy bRfhmxI Brm nUM KMzn krn leI gurU nfnk jI df PLurmfn hY--mfiG punIq BeI qIrQu aMqir jfinaf .. sfjn shij imly gux gih aMik smfinaf .. {1109}--pMcm gurU nfnk jI--mfiG mjn sMig sfDUaf, DUVI kir iesnfnu .. hir kf nfmu iDafie suix, sBnf no kir dfnu .. pusqk pihly BfgF ivc asIN ieh vI pVH afey hF ik, mfG dI sMgRFd qy pRXfg qIrQ qy iesLnfn-dfn dy mgroN krvq hyT bYT ky srIr nUM awD ivcoN icrvf ky surgF dy sdIvI vfsI ho jfx dy ibwpRI-JFsy ivc Ps k,y keI aMD-sLrDflU sMsfr iqafg jFdy rhy hn . drdvMd siqgurF df PLurmfn:----

mkr pRfig dfnu bhu kIaf srIru dIE aD kfit .. {mkr--mfGI dI sMgRFd}

ibnu hir nfm ko mukiq n pfvY bhu kMcnu dIjY kit kfit .. 2 .. {986}-6

arQ:---hy BfeI ! iksy ny qF mfG dI sMgRFd qy pRXfg-qIrQ Auqy (jf ky) bhuq dfn kIqf, iksy ny krvwq nfl srIr du-PfV krf idwqf (pr ieh sB kuJ ivarQ hI igaf, ikAuNik) prmfqmf df nfm ismrn qoN ibnf koeI vI mnuwK mukqI (ivkfrF qo KLlfsI) pRfpq nhIN kr skdf, BfvyN qIrQF qy jf ky bhuq sfrf sonf vI QoVf QoVf kr ky anykF nUM dfn kr idwqf jfvy . 2 .

gurU nfnk jI df iswK, bRfhmxI iqAuhfr NN lohVI NN dy nfl iksy pRkfr df vI koeI sMbMD ikAuN rwKy ? duhfeI jy siqgurU nfnk sfihb jI dy nfm dI ! nf bxI jfAu ibwpR dy cyly . KfAuN moVf afpxy asly vl . nhIN qF Xfd rwKo, BfvyN hjLfr morcy lf lAu qyj pRqfp quhfzy nyVy kdy nhIN afAuxf . aikrqGx bx cuky ivsLvfsL GfqI mnmuwK nflo, afpxy tIcy ivc pwkf ibwpR, hjLfr guxf cMgf hY .

 siqgur sbid Aujfro dIpf .. ibnisE aMDkfr iqh mMdir rqn koTVI KulI anUpf .. 1 .. rhfAu .. {821}-1-87


not:- srdwr gurbKS isMG kwlw APgwnw dy bhuqy lyK Cp rhIAW jW Cp cu`kIAW pusqkW ivcoN lY ky pwey jWdy hn[ m~Kx isMG puryvwl[

.