ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਥੁੜਿਆ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਬਿਨਾਂ

‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ ਅਕਸਰ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਸਿਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਕਰੀ ਬੈਠੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਖ ਕਹਾਉਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਿਖ ਕੌਮ ਲਈ ਉਪਯੋਗਤਾ ਕਿਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਸਿਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਪੈ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਪੈ ਰਹੇ ਮਾਰੂ ਪਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹੈ। ਸਿਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣਾ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਸਿਖ ਮੱਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਿਖ ਕੌਮ ਕੋਲ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸੌਖਾ ਹੀ ਸਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਨ੍ਹੀਂ ਸ਼ਰਧਾ ਵੱਸ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮੋਹਿਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮਨ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਕੀਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਅਪ੍ਰਸੰਗਤਾ ਸਬੰਧੀ ਠੋਸ ਤੱਥ ਅਤੇ ਤਰਕ-ਸੰਗਤ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਅਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਂਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਖੌਤੀ ਕਿਉਂ?

ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਨਣਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਵਿਵਸਥਾ ‘ਅਖੌਤੀ’ ਕਿਉਂ ਹੈ। ‘ਅਖੌਤੀ’ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ‘ਕਥਿਤ’ ਹੈ। ‘ਕਥਿਤ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਜੋ ਕਥਿਆ (ਕਿਹਾ) ਗਿਆ’ ਭਾਵ ‘ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ’ (‘said’ or ‘alleged’)। ‘ਅਖੌਤੀ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਹੀ’ (‘so-called’) ਭਾਵ ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਾਂ ਹੋਣ ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ‘ਅੱਖੀਂ ਦਿੱਸੇ ਨਾ, ਨਾਮ ਨੈਣ ਸੁੱਖ’ ਜਾਂ ‘ਨਾਮ ਬੜੇ ਪਰ ਦਰਸ਼ਨ ਛੋਟੇ’ ; ਜਾਂ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਰੋਣੋ ਨਾਂ ਹਟੇ ਪਰੰਤੂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ‘ਹੈਪੀ’।

ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ‘ਅਖੌਤੀ’ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਤਖਤ (ਥੜ੍ਹੇ) ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤਾਂ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਤਖਤ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅਕਾਲ ਤਖਤ’ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਖਿੱਆ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਤਖਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ‘ਅਕਾਲ’ ਦਾ ਲਕਬ ਦੇ ਕੇ ਪੁਕਾਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਲਕਬ ਅਖੌਤੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

2. ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਦਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੁ ਜੀ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ‘ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ‘ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਤਾਂ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਤਖਤ (ਥੜ੍ਹਾ) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਤਖਤ ਕਹਾਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਤਖਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

3. ਕਿਉਂਕਿ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦਾ ਤਖਤ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੈ ਅਤੇ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਹੀ ‘ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਬਦਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਬਦਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਸਰੇ ਹੋਏ ‘ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ’ ਨੂੰ ਤਖਤ ਕਹਾਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਦਲ ਅਖੌਤੀ ਤਖਤ ਹੀ ਕਹਿਲਾਵੇਗਾ।

4. ਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ‘ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਪਰਚਲਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਖਤ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਅਤੇ ਫਿਰ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ’ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ 1926 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ‘ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ’ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਧੋਖੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਪਰਗਟ ਹੋਇਆ ‘ਅਕਾਲ ਤਖਤ’ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਹੀ ਕਹਿਲਾਵੇਗਾ।

5. 1926 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ’ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਫਤਰੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਕਤਰੇਤ’ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਫਰਜ਼ੀ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ‘ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ’ ਦੇ ਨਾਮ ਥੱਲੇ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਐਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ, ਗੈਰਕਾਨੂਂਨੀ, ਮਨਮੱਤੀ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਤਹਾਸਿਕ ਭੂਮਿਕਾ

ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਇਤਹਾਸਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਹਿਤ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

1. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ (1606 ਈਸਵੀ) ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀਰਤਪੁਰ

ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ (1644 ਈਸਵੀ) ਤਕ ਦਾ ਸਮਾਂ।

ਪਹਿਲਾ ਪੜਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਤਖਤ ਦੀ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਖਤ ਨੂੰ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਿਖ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਮੀਰੀ ਦਾ ਪੱਖ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਹਿਤ ਬਾਕੀ ਕਈ ਅੰਸ਼ਾਂ (ਕਿਰਪਾਨ, ਦਸਤਾਰ-ਕਲਗੀ, ਛੱਤਰ, ਨਗਾਰਾ, ਝੰਡਾ, ਬਾਜ, ਘੋੜੇ, ਫੌਜ ਆਦਿਕ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਾਖੂਬੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਇਤਨਾ ਭਾਰੀ ਮਹੱਤਵ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿਖ ਇਤਹਾਸ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਪਰੰਤੂ ਇੱਥੇ ਇਹ ਤੱਥ ਵੀ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚਾਰ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖ ਮੱਤ ਦਾ ਮੀਰੀ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਧਰ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਜਾ ਵੱਸੇ ਸਨ (ਤਖਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰੁ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਕਰਨੀ ਸੀ)। ਕਈ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ‘ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਪਤ’ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੱਥ ਜਲਦੀ ਕੀਤੇ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੇ ‘ਸਿਧਾਂਤ’ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ‘ਸਿਧਾਂਤ’ ਦੇ ਸਦੀਵੀ (‘ਅਕਾਲ’) ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕੇਵਲ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਕਈ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਮੀਰੀ ਦਾ ਪੱਖ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਤਖਤ ਬਾਰੇ ਵਿੰਗੇ-ਟੇਢੇ ਸਿਧਾਂਤ/ਸੰਕਲਪ/ਫਲਸਫਿਆਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉਸਾਰੀ ਜਾਣੇ ਐਵੇਂ ਬਾਤ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।

2. 1644 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦਾ ਸਮਾਂ।

ਦੂਸਰੇ ਪੜਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲੂ ਕੇਵਲ ਇਤਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾਂ ਕਿ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਜਾਕੇ ਉਸ ਤਖਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪੜਾ ਦੌਰਾਨ ਦੋ ਹੋਰ ਅਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਪਹਿਲੀ ਇਹ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲਾ ਤਖਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਇਹ ਕਿ ਉਸ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਇੱਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਉਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਪਹਿਲੇ ਪੜਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਤਖਤ ਸਦਾ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ)। ਇਸ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇਂ ਆਉਂਦੀ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਿਖ ਮੱਤ ਸਬੰਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਦਾ ਹੀ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ-ਦੇਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾ ਵਿੱਚ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਉਲਟ ਪਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਹੋਈ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ‘ਜੱਥੇਦਾਰੀ’ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ।

ਜੋ ਸੱਜਣ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ‘ਅਖੌਤੀ’ ਕਹਿਣ ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਵਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਿਖ ਇਤਹਾਸ ਦਾ ਅਤੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਮੁੜਉਸਾਰੀ ਕਰਕੇ (ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ) ਇਸ ਨੂੰ ਗੌਰਵਮਈ ਸਿਖ ਵਿਰਸੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਦੋਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾ ਵਾਲੀ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਰਚਾਰ ਸਾਹਵੇਂ ਸਿਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਿਰਬਲ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਿਖ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਵਿਰਸੇ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠਾ।

ਝੂਠਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਝੂਠ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ

1. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਤਖਤ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅਕਾਲ’ ਤਖਤ ਰਖਿੱਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2. ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਦਾ (ਦੁਨਿਆਵੀ) ਤਖਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3. ਕੋਈ ਗਾਰੇ-ਇੱਟਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤਖਤ-ਨੁਮਾ ਚਬੂਤਰਾ ‘ਸਦੀਵੀ’ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

4. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ (ਅਜੋਕਾ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’) ਇਮਾਰਤ ਇੱਕ ਤਖਤ ਹੈ।

5.’ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸੂਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਫਲਸਫਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

6. ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਚਾਰ/ਪੰਜ ਤਖਤ ਹਨ।

7. ਥੜ੍ਹਾ-ਨੁਮਾ ਤਖਤ ਦਾ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੱਥੇ ਦੇ ਵੀ ‘ਜੱਥੇਦਾਰ’ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

8. ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।

9. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੁ ਜੀ ਨੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਅਕਾਲ-ਬੁੰਗਾ ਨਾਮੀਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ ਦੀ

ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।

10. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ‘ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ’ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਸੀ।

11. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਗੁਰਮਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

12. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕਦੀ ਕੋਈ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।

13. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ ਦਾ ਕਦੀ ਕੋਈ ਜੱਥੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

14. ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।

15. ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ (ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’) ਨਾਮੀ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਮਹਾਂਰਾਜਾ

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

16. ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ‘ਸਰਵਉੱਚ’ ਹੈ।

17. ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ।

18. ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

19. ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

20. ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਈ ‘ਹੁਕਮਨਾਮਾ’ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

21. ਹਰ ਸਿਖ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ‘ਹੁਕਮਨਾਮੇ’ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਹੈ।

22. ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ‘ਅਕਾਲ ਤਖਤ’ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ।

23. ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦਾ ਜੱਥੇਦਾਰ ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ

ਸਕਦਾ ਹੈ।

24. ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਸੀ, ਸਮਾਜਕ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪਾਲਕੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

25. ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਨੂੰ ਸਿਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

26. ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਜਾਂ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਿਸਚਤ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਝੂਠ ਉਸ ਕੂੜ ਪਰਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਿਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਝੂਠ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਦੋਖੀ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਏ ਗਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਦੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਨਮੱਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦੇ ਤਖਤ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮਨਮੱਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ

1. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਤਖਤ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਕਰ ਦੇਣਾ।

2. ਅਸਲੀ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਇੱਕ ਦੋ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਹੋਸਟਲ (ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮੀ) ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨਾ।

3. ਉਸ ਹੋਸਟਲ (ਵਕਤੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ਗਾਹ) ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅਕਾਲ ਤਖਤ’ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਚਲਤ ਕਰਨਾ।

4. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਹੋਸਟਲ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾਂ।

5. ਉਸ ਹੋਸਟਲ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾਂ।

6. ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦੇਣਾਂ।

7. ਉਸ ਹੋਸਟਲ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਉਤੇ ਸੋਨਾ ਲੇਪ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾਂ। (ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ)

8. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਪੁਜਾਰੀ ਬੈਠਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਬਣਾਉਣਾਂ ਭਾਵ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾਂ (ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ)

9. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨਮੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਵਾਉਣਾਂ -– ਬਾਕੀ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਾਂਗ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਸਮੇਂ)

10. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ‘ਤਖਤ’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਾਲੂ ਕਰਨੀ।

11. ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ’ ਰੱਖਣਾ।

12. ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਮੇਤ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਖ-ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ ਸਿਖ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਉਲਟ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣਾ।

13. ਜੱਥੇਦਾਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੱਕਿਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾਂ।

14. ਜੱਥੇਦਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਖਸੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਣੀ।

15. ਉਪਰੋਕਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਨੂੰ ਢਾ ਲੱਗਣੀ।

16. ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ‘ਸਰਵਉੱਚ’ ਦਰਸਾ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾਂ।

17. ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ‘ਪਰਕਾਸ਼’ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾਂ।

18. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ‘ਪੰਜ-ਪਿਆਰੇ’ ਸਾਜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਹੇਠੀ ਕਰਨੀ (ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅਖੌਤੀ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਪੰਜ-ਪਿਆਰਿਆਂ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)।

19. ‘ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ’ ਵੱਲੋਂ ‘ਹੁਕਮਨਾਮੇ’ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰੁ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰਨੀ।

20. ਬਾਕੀ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਤਖਤਾਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੁਆਉਣੀ।

21. ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 1983-84 ਈਸਵੀ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਅਨੁਚਿਤ ‘ਵਰਤੋਂ’ ਹੋਣੀ।

22. ਸਿਖ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨਾ ਕਰਨੀ।

23. ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਤਖਤ ਦੀ ਜਗਹ ਦੇ ਐਨ ਨੇੜੇ ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰ ਦਾ ‘ਸਕਤਰੇਤ’ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾਂ।

24. ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ/ਅਫਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾਉਣਾ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਜਾਂ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

25. ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਪਹੁਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਮੱਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ।

26. ਅਖੌਤੀ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਦੋਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ।

ਇਹ ਮਨਮੱਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਸ਼ਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਫਰੇਬਵਾਦ ਦਾ ਅੱਡਾ

ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਮਨਮੱਤ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਫਰੇਬਵਾਦ ਦਾ ਅੱਡਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਧੋਖਾ: ਇਹ ਝੂਠਾ ਦਾਵਾ ਕਰਨਾਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਖਤ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਅਕਾਲ’ ਤੇ ਰਖਿੱਆ ਅਤੇ ਗੁਰੁ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੈ। ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ-ਸੁੰਦਿਆਂ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ‘ਸਰਵਉੱਚ’ ਦਰਸਾਉਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ‘ਜੱਥੇਦਾਰ’ ਨੂੰ ਸ਼ਖਸ਼ੀ ਗੁਰੁ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦੇਣੀ, ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ: ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਸਿਖ ਭੋਲਾ-ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਲਾਈ-ਲੱਗ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਝਟ ਹੀ ਯਕੀਨ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸਿਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੈ। ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਇਸ ਫਰੇਬ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈ।

ਸਿਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਧੋਖਾ: ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਦੋਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਖਤ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਉਸਾਰਨਾ, ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨਾ, ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਰਾਹੀਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਰੀਕ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ (ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ) ਅਤੇ ਨਿਰਮਲੀਆ ਦਾ ਡੇਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਧੋਖੇ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਸਿਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾਜ਼ ਐਕਟ 1925 ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਦੀ ਜਗਹ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਲਿਖ ਦੇਣਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਧੋਖੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਨ ਉਪਰੰਤ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ‘ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ’ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਹੁਦਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨਾਲ ਧੋਖੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ। ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੋਣਾ ਹਾਸੋਹੀਣੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਮ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੈ। ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਕੌਮ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਧੋਖਾ: ਜੱਥੇਦਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ (ਮੁਖ-ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਮੁਖ-ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਕੇ ਵੀ) ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਧਿਰ PIL ਰਾਹੀਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਾਰਾਜੋਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾਨਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੱਟ ਲਗੇਗੀ।

ਕੌਮੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹਲ

ਸਿਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਰਮ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਮਸਲੇ ਹਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵਸੀਲਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਕਿਸੇ ਨੇਂ ਵੀ ਕਦੀ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਸਹੂਲਤ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। 1926 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ‘ਜੱਥੇਦਾਰ’ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਭਾਵ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਅੱਕਰਪੁਰੀ, ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ, ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਗੋਕੇ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਸੁਹਿਰਦ ਅਤੇ ਬੇਦਾਗ ਸਿਖ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਭੌਰਾ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਬਾਕੀ ਗਿਆਰਾਂ ‘ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ’ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਵਾਣ ਵੱਲ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ ਵੇਲੇ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1920 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1926 ਈਸਵੀ ਤਕ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ‘ਸੇਵਾਦਾਰ ਜੱਥੇ’ ਨੇ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦਾ ਕੀ ਸੁਆਰਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਜਾਈਏ ਤਾਂ 1644 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਲੈਕੇ 1920 ਈਸਵੀ ਤਕ ਨਾਂ ਹੀ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗਾ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸਿਖ ਕੌਮ ਲਈ ਕੋਈ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। (ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਔਖੇ ਸਮਿਆਂ ਵੇਲੇ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ‘ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ’ ਇਕੱਠ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਬੁੰਗੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)

ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਮਸਲੇ ਹਲ ਕਰਨ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਨਜ਼ਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤਾਂ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੇ ਲੜ ਲਾ ਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਮਨਮੱਤੀ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਖ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ਛਾਤੀ ਫੁਲਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਸਰਵੱਉਚ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਮਨਮੱਤ ਅਤੇ ਫਰੇਬ ਦੇ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਕੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਵੇ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ‘ਸਿਖ’ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ?

ਸਿਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਖ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਇਕੱਠ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਹੋਣਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ online ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ)। ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਦੀ ‘ਜਥੇਦਾਰੀ’ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਬਦਲ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਨੂੰ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲੈਣ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਕੁਹਾੜਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ‘ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ’ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਹਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਫਰੇਬ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਕਈ ਮਸਲਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ‘ਜੱਥੇਦਾਰਾਂ’ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਹੀ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੇ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਅਹਿਮ ਮਸਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ, ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੈਂਡਰ ਦਾ ਮਸਲਾ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਕਦਮ, ਬੀੜਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ, ਰਾਗਮਾਲਾ, ਕਰਤਾਰਪੁਰੀ ਬੀੜ, ਦੋਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਦਖਲ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਹਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਉਲਝਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਉਪਰੋਕਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ-ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਨਿਸਚਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੇ ਸਿਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਇਤਹਾਸਿਕ ਅਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਵੇ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਰਗੀ ਹੱਦੋਂ-ਵੱਧ ਭਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਿਖ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਬੜੀ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੁਰਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲਵੇ ਅਤੇ ਦੋਖੀ ਧਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ। ਸਾਰੇ ਸਿਖ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਹਿਮ ਮਸਲਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿਖ ਇਹ ਸੋਚੇ ਕਿ ਖੁਦ ਨੂੰ ਗੁਰਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸਿਖ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਇਹ ਅਹਿਮ ਮਸਲਾ ਹਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾਵੇਗਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਸਲੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਹਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦਾ ਚੰਗੇਰਾ ਭਵਿਖ ਸੁਨਿਸਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਚਾਰ-ਅਧੀਨ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ 9-10 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਖਿੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਸਿਖ ਕੌਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ Sikh-City ਤੋਂ ਸਿਖ ਕੌਮ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਰੋਲ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਲਾਵੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਕੌਮ ਨੂੰ ਗੁਰਮੱਤ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸੇਧ ਦੇਵੇ। ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਈ ਗਈ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਹੈੱਡ-ਕੁਆਰਟਰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੋਵੇ। ਕਿਸੇ ਅੱਤ ਦੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਖਿੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਇਵਜ ਵਜੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਖ ਕੌਮ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਇਸ ਯੋਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸੋਂ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਸੁਹਿਰਦ ਸਿਖ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਰਗੀ ਹਰ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲ-ਤਖਤ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਿਖ ਕੌਮ ਲਈ ਨਾਂ ਕੋਈ ਉਪਯੋਗਤਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਭਵਿਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਉਪਯੋਗਤਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਸਿਖ ਕੌਮ ਲਈ ਵਾਧੂ ਦਾ ਖਲਜਗਣ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਾਂ ਸਿਖ ਕੌਮ ਲਈ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਸਿਖ ਕੌਮ ਦਾ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਥੁੜਿਆ।

ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ (ਡਾ.)

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।

ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਫੋਨ ਨੰ. 9317910734, 0172-5077510

ਈ-ਮੇਲ ਐਡਰੈੱਸ: drisdhillon@yahoo.com

ਨੋਟ:

ਲੇਖਕ ਦਾ ‘ਅਕਾਲ-ਤਖਤ’ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸਿਖਮਾਰਗ ਵੈਬਸਾਈਟ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਆਖਰੀ ਲੇਖ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਇਸ ਵੈਬਸਾਈਟ ਤੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਾਰੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਿਖਮਾਰਗ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਨਯੋਗ ਸੰਪਾਦਕ ਸ. ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨਿਰੰਤਰ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ।

--- ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ

---